Singapore: Hành trình trở thành con rồng châu Á

Từ một quốc gia không có tài nguyên thiên nhiên, Singapore đã chuyển mình mạnh mẽ để trở thành nền kinh tế hàng đầu khu vực chỉ trong nửa thế kỷ.

Mô phỏng quang cảnh Singapore nhiều thập kỷ trước. Ảnh: Bảo tàng Quốc gia Singapore

Sáp nhập rồi lại tách khỏi Liên bang Malaysia, Singapore phải đương đầu với hàng loạt khó khăn, thách thức khi hoàn toàn không có tài nguyên thiên nhiên. Bùn lầy bao phủ phần lớn diện tích hòn đảo. Tuy nhiên, theo BBC, những chính sách của chính quyền Thủ tướng Lý Quang Diệu đã đưa vùng đất trở thành nền kinh tế hàng đầu khu vực, với những tòa nhà chọc trời mọc lên san sát. 

Cuộc sống khó khăn nơi đầm lầy

Khi người Anh đặt chân tới Singapore năm 1819, nó chỉ là khu rừng rậm rạp mọc trên đầm lầy, nhưng vùng đất này nằm trên tuyến đường giao thương hàng hải tấp nập giữa Ấn Độ và Trung Quốc nên nó nhanh chóng trở thành một thương cảng tấp nập. Singapore thu hút người nhập cư từ khắp châu Á, nguồn lực quan trọng giúp quốc đảo sư tử phát triển.

Người dân Singapore từng trồng chuối để đánh dấu lãnh thổ. Ảnh: BBC

Sharanjit Leyl là một người sinh ra và lớn lên khi Singapore đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, câu chuyện của những thế hệ trước trong gia đình giúp Leyl hình dung được cuộc sống khó khăn ở vùng đất này. Trước ngày Singapore độc lập, ông bà nội, bố và các cô chú của Leyl sống ở khu vực “Red Hill” tại trung tâm Singapore. Họ khẳng định quyền sử dụng đất bằng cách trồng những cây chuối xung quanh nơi ở. Tán cây chuối giúp mảnh đất của họ không bị người khác xâm lấn.

Nhưng ngôi nhà của đại gia đình có 8 người con đơn sơ như một túp lều. Toàn bộ người dân trên đảo sống trong cảnh thiếu nước sạch triền miên. Tuy nhiên, họ đã nương tựa vào nhau để vượt qua khó khăn. Cuộc sống giản đơn với mục tiêu duy nhất là cùng tồn tại đã giúp những cư dân đầu tiên của đảo tồn tại. 

Singapore chuyển mình dưới thời Lý Quang Diệu

Cảnh sát đảm bảo an ninh trong cuộc đụng độ giữa các nhóm người. Ảnh: Getty

“Chúng tôi chẳng hiểu ông ấy nói gì nhưng chúng tôi nghĩ những điều ông nói ra khá quan trọng vì mọi người đều rất quan tâm. Họ luôn vỗ tay sau mỗi lời ông ấy nói. Chúng tôi cũng bắt chước theo”, một người cô của Leyl kể lại khoảnh khắc ông Lý ghi dấu ấn trong lòng người dân Singapore. Tháng 8/1963, Singapore gia nhập Liên bang Malaysia. Tuy nhiên, mối liên kết này nhanh chóng rạn vỡ khi các bên không đạt được thỏa thuận phân chia quyền kiểm soát tài chính Singapore. 

Căng thẳng chủng tộc dẫn tới bạo loạn giữa các nhóm người vào năm 1964. Một năm sau, Singapore tách khỏi Liên bang Malaysia.

Những ngôi nhà chung cư phục vụ nhu cầu ăn ở của người dân Singapore. Ảnh: BBC

Người dân bán đất để chính phủ xây dựng những kiểu nhà đặc thù, phù hợp với nhu cầu thiết yếu. Những dự án này do Bộ phát triển quốc gia Singapore quản lý nhằm đảm bảo chủ trương mỗi người dân Singagapore đều được chính phủ hỗ trợ mua nhà. Dạng nhà này giúp nâng cao điều kiện sống của cả xã hội.

“Các bậc thầy về hoạch định” của Singapore đã tạo ra các thị trấn dạng này. Nó giải quyết chỗ ở cho hàng chục nghìn người từng phải sống trong các khu ổ chuột hoặc nhà cũ. Trong thập niên 1970 và 1980, người dân Singapore được sống trong các công trình có nước sạch và nhà vệ sinh kiểu mới, tạo ra một cuộc cách mạng cho vùng đất từng là đầm lầy
Năm 1985, Thủ tướng Lý Quang Diệu khẳng định, Singapore không còn người vô gia cư, không còn cảnh lấn chiếm đất đai hay những khu nhà ổ chuột. Đảo quốc sư tử cũng không còn những cộng đồng người sống theo chủng tộc. Những người gốc Trung Quốc, Malaysia, Ấn Độ đều sống hòa bình bên cạnh nhau với suy nghĩ họ cùng là người Singapore.

Công cuộc xây dựng đất nước kiểu mẫu ở Singapore chưa dừng lại. Chính phủ phát động các chuyến dịch tuyên truyền về lịch sự, ngăn ngừa khạc nhổ nơi công cộng hay ném rác xuống từ các tòa nhà cao tầng. Khẩu hiệu “kẻ xả rác sát nhân” xuất hiện khắp nơi nhằm cảnh báo người dân sống trên các tầng cao của nhà chung cư không ném rác vì chúng có thể làm bị thương những người sống phía dưới.

Singapore ngày nay. Ảnh: BBC

Tới thập niên 1980, mọi vấn đề lớn của Singapore đều đã được chính phủ Lý Quang Diệu giải quyết. Tỷ lệ thất nghiệp ở Đảo quốc Sư tử đã giảm xuống mức không đáng quan ngại trong khi tỷ lệ tội phạm cũng rất thấp. Tuy nhiên, Singapore vẫn áp dụng biện pháp tử hình với những kẻ buôn ma túy nhằm giảm thiểu loại tội phạm này.

Ban đầu, cuộc sống của những người nhập cư gặp muôn vàn khó khăn. Người lao động phải ở trong những ngôi nhà chật chội, bẩn thỉu. Có thời điểm, 1 triệu người phải sống trong những ngôi nhà gỗ tạm bợ nằm trên khắp hòn đảo. Nó khác xa với những con phố sạch đẹp, văn minh mà du khách có thể chiêm ngưỡng ngày nay.

Năm 1959, Anh thực hiện bước đi đầu tiên trong lộ trình trao trả tự do cho Singapore bằng cách cho vùng đất này quyền tự trị. Ông Lý Quang Diệu cùng Đảng Nhân dân Hành động giành chiến thắng vang dội trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên. Những người dân không cùng ngôn ngữ đã đổ dồn xuống đường, tham dự một cuộc mít tinh quy mô lớn.

Quyết định này khiến Singapore đương đầu hàng loạt khó khăn trong thời kỳ đầu độc lập. Nhiều người tin rằng quốc đảo này sẽ không thể tồn tại. Tuy nhiên, niềm hi vọng to lớn vào tương lai cùng chính sách lãnh đạo sáng suốt của chính phủ Lý Quang Diệu giúp Singapore bắt đầu đặt những viên gạch đầu tiên để xây dựng cơ sở hạ tầng cho tương lai thành phố. 

Tuy nhiên, chiến dịch “dừng lại ở hai con” của Singapore trong những năm 1960 và 1970 cũng phát huy hiệu quả quá mức cần thiết. Nó làm giảm tỷ lệ sinh ở nước này. Giới chức Singapore ban hành quyết định thay thế trong thập niên 1980 nhưng quá muộn. Quốc gia này đang duy trì tỷ lệ sinh thấp nhất châu Á, buộc nhà chức trách phải đưa ra những chính sách về nhập cư. 

Theo Zing

Henry Kissinger viết về Lý Quang Diệu

“Nếu Singapore chọn con đường mà các nhà phê bình chỉ ra, nước này có lẽ đã suy sụp”...

Sau khi vị Thủ tướng đầu tiên của Singapore Lý Quang Diệu từ giã cõi đời hôm 23/3, nhà ngoại giao kỳ cựu Henry A. Kissinger, người đã giữ cương vị Ngoại trưởng Mỹ trong thời gian từ 1973-1977, đã có những dòng tưởng niệm đáng chú ý. VnEconomy xin giới thiệu tới độc giả bản lược dịch bài viết “The world will miss Lee Kuan Yew” (tạm dịch: “Thế giới sẽ nhớ đến Lý Quang Diệu”) của tác giả Kissinger, đăng trên tờ Washington Post.

Lý Quang Diệu là một con người vĩ đại. Tôi xem việc có ông là một người bạn thân thiết như một trong những điều may mắn nhất trong cuộc đời mình. Một thế giới đang cần chắt lọc trật tự từ sự hỗn độn manh nha sẽ nhớ tới sự lãnh đạo của Lý Quang Diệu.

Lý Quang Diệu bắt đầu xuất hiện trên trường quốc tế với tư cách là người sáng lập nên nhà nước Singapore, khi đó còn là một thành phố với khoảng 1 triệu dân. Dần dần, ông trở thành một chính khách tầm cỡ thế giới, một nhân vật đáng để các nhà lãnh đạo toàn cầu học hỏi.

Ban đầu, có vẻ như số phận không trao cho Lý Quang Diệu cơ hội đạt được những điều lớn lao hơn chút thành công khiêm tốn ở tầm địa phương. Ở thời kỳ đầu tiên sau khi thực dân Anh chấm dứt cai trị Singapore, đảo quốc này trở thành một phần của Liên bang Malaysia.

Không lâu sau, Singapore bị đẩy ra khỏi Malaysia do căng thẳng giữa một bên là người Hoa chiếm phần đông dân số Singapore và một bên là người Malay của liên bang.

Chính việc bị buộc phải rời Liên bang Malaysia đã dạy cho Singapore bài học về sự lệ thuộc. Khi đó, Malaysia hiển nhiên tin rằng, thực tế sẽ khiến Singapore phải từ bỏ tinh thần độc lập của mình.

Nhưng những con người vĩ đại luôn có tầm nhìn sáng suốt, vượt qua khỏi những toan tính vật chất. Lý Quang Diệu đã gạt đi những lý lẽ thông thường và chọn lấy địa vị quốc gia. Lựa chọn này của ông phản ánh một niềm tin sâu sắc vào những đức tính quý báu của người dân Singapore.

Ông tin chắc rằng, một thành phố hầu như không có nguồn tài nguyên kinh tế nào để dựa vào, và hoạt động chính trước kia là căn cứ hải quân của thực dân, vẫn có thể phát triển thịnh vượng và đạt một vị thế quốc tế, bằng cách dựa vào tài sản chính của mình: trí tuệ, sự cần cù và tận tụy của người dân.

Một nhà lãnh đạo tầm cỡ đưa đất nước đi từ điểm khởi đầu tới vị trí mà đất nước đó chưa từng đạt tới bao giờ, mà thực chất là một vị trí mà đất nước đó thậm chí không thể tưởng tượng ra.

Bằng cách đặt trọng tâm vào giáo dục chất lượng, diệt trừ tham nhũng, và cai quản dựa vào phẩm chất, Lý Quang Diệu và các đồng nghiệp của ông đã đưa thu nhập bình quân đầu người của người dân Singapore từ mức 500 USD vào thời điểm giành độc lập vào năm 1965 lên mức gần 55.000 USD hiện nay.

Chỉ trong một thế hệ, Singapore đã trở thành một trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm trí tuệ số một của Đông Nam Á, nơi tập trung những bệnh viện lớn và hiện đại nhất khu vực, đồng thời là một địa chỉ được ưa thích để tổ chức các cuộc hội thảo và sự kiện quốc tế.

Singapore đã đạt được những thành tích này bằng cách theo đuổi một chủ nghĩa thực dụng đặc biệt: mở ra cơ hội nghề nghiệp cho những tài năng xuất chúng và khuyến khích họ áp dụng những cách làm tốt nhất từ khắp mọi nơi trên thế giới.

Lý Quang Diệu không hô hào, không bao giờ xúc động, và cũng không phải là một chiến binh lạnh lùng, ông là một người hành hương đi tìm trật tự thế giới và sự lãnh đạo có trách nhiệm. Ông hiểu tầm quan trọng của Trung Quốc cũng như tiềm năng to lớn của nước này, và thường đóng góp vào việc làm cho thế giới sáng tỏ về chủ đề này. Nhưng cuối cùng, ông khẳng định rằng, thế giới không thể có ổn định nếu không có nước Mỹ.

Các biện pháp mà Lý Quang Diệu áp dụng trong nước không được nêu trong lý luận hiến pháp hiện nay của Mỹ. Nhưng công bằng mà nói, thì dân chủ dưới thời Tổng thống Thomas Jefferson cũng giống như vậy, với việc nhượng quyền kinh doanh bị hạn chế, có đủ đất đai mới có quyền bỏ phiếu, và tình trạng chiếm hữu nô lệ. Đây không phải là dịp để tranh luận xem liệu có những lựa chọn khác hay không.

Nếu Singapore chọn con đường mà các nhà phê bình chỉ ra, nước này có lẽ đã suy sụp giữa các nhóm dân tộc thiểu số, giống như bài học của Syria ngày nay.

Tôi bắt đầu bài viết này bằng lời đề cập đến tình bạn của tôi với Lý Quang Diệu. Ông ấy không phải là một người thích dùng những ngôn từ cảm xúc. Và ông gần như lúc nào cũng nói đến các vấn đề thực tế. Nhưng người khác có thể cảm nhận được sự tận tâm của ông. Một cuộc nói chuyện với Lý Quang Diệu - con người đã dành cuộc đời để tận tụy cống hiến - là một lá phiếu niềm tin cho cảm nhận đó.

Bi kịch lớn trong cuộc đời Lý Quang Diệu là việc người vợ yêu quý của ông bị đột quỵ và trở thành tù nhân của chính cơ thể mình, không thể giao tiếp với mọi người xung quanh. Trong suốt khoảng thời gian đó, Lý Quang Diệu luôn ở bên giường bệnh của vợ vào mỗi tối để đọc sách cho bà nghe. Ông tin rằng bà hiểu được, cho dù những dấu hiệu cho thấy điều ngược lại.

Có lẽ đó cũng chính là vai trò của Lý Quang Diệu trong thời đại của ông. Ông có cùng một hy vọng cho thế giới của chúng ta.

Ông đã chiến đấu vì những điều tốt đẹp hơn, ngay cả khi bằng chứng chỉ là mơ hồ. Nhưng nhiều người trong chúng ta nghe thấy ông, và sẽ không bao giờ quên ông.

 Vneconomy

Tầm nhìn phủ xanh Singapore của ông Lý Quang Diệu

Hơn 50 năm trước, ông Lý Quang Diệu tin rằng hình ảnh Singapore sẽ không lẫn vào các nước Thế giới thứ 3 chỉ bằng biện pháp đơn giản: trồng nhiều cây cối để phủ xanh đảo quốc.

Ông Lý Quang DIệu trồng cây vào ngày 16/6/1963, mở đầu chiến dịch phủ xanh Singapore. Ảnh: Straits Times

Báo Straits Times cho biết, trong thời gian du học tại trường Cambridge (Anh), ông Lý Quang Diệu rất quan tâm cách người Anh sắp đặt vị trí cây xanh trên các tuyến đường nhộn nhịp ở thủ đô London. Ông cũng dành thời gian tìm hiểu về đất đai, hệ thống thoát nước, phân bón và khí hậu.

Khi nắm trọng trách phát triển Singapore, ông Lý Quang Diệu nhấn mạnh việc mở rộng độ che phủ của cây xanh để giảm hệ quả tiêu cực của quá trình đô thị hóa, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống.

Ông rất thích cây angsana (vốn dễ trồng cũng như phát triển nhanh, tán rộng) và cây còng. Ngoài ra, cây xanh còn góp phần làm đẹp mỹ quan đô thị, đặc biệt khi đến mùa hoa nở, thu hút những chú chim đến làm tổ và mang lại âm thanh rộn rã cho phố phường.

Ngày 16/6/1963 là dấu cột mốc quan trọng trong chiến dịch trồng cây ở Singapore. Khi ấy, thủ tướng Lý Quang Diệu tự tay cuốc đất để trồng một cây thành ngạnh. Các nhà sử học ví hành động trồng cây của ông Lý Quang Diệu giống như việc gieo những hạt giống đầu tiên của giấc mơ "khu vườn Singapore" xuống mảnh đất cằn cỗi trong quá khứ.

Những tuyến đường ở Singapore luôn rợp bóng cây. Ảnh: Straits Times

Thủ tướng lập quốc của Singapore chọn thời điểm trồng cây vào mùa hè, mùa hạn hán, để nhấn mạnh tầm quan trọng của chiến dịch phủ xanh cả nước giúp điều hòa khí hậu, mang lại nhiều mưa hơn cho hòn đảo.

Tuy nhiên, tầm nhìn sâu xa hơn của ông Lý Quang Diệu ở chỗ, ông tin rằng một Singapore sạch sẽ và trong xanh sẽ nâng cao lợi thế cạnh tranh của đất nước trong quá trình vươn lên Thế giới thứ nhất.

Trong hồi ký Từ Thế giới thứ Ba đến Thế giới thứ Nhất, ông Lý Quang Diệu chia sẻ: "Sau khi độc lập, tôi luôn đau đáu suy nghĩ về những biện pháp để tách bạch hình ảnh Singapore với các nước Thế giới thứ 3. Tôi quyết định phải cải thiện môi trường và cảnh quan Singapore. Phủ xanh thành phố là kế hoạch hiệu quả nhất mà tôi từng phát động".

"Những mảng xanh trong thành phố cũng giúp nâng cao tinh thần trách nhiệm của người dân, khiến họ tự hào về những thực thể tồn tại xung quanh. Chúng tôi hướng dẫn họ chăm sóc cây xanh và không phá hoại cây cối", ông Lý Quang Diệu kể trong quyển hồi ký xuất bản năm 2000.

Trẻ em Singapore tham gia Ngày Trồng cây. Ảnh: Straits Times

Trong những thập kỷ điều hành đất nước, ông Lý Quang Diệu luôn quyết liệt thực hiện giấc mơ xây dựng "thành phố vườn" ở Singapore.

"Tôi cử người đi khắp nơi, đến các vùng xích đạo, vùng nhiệt đới, vùng cận nhiệt đới, để tìm những giống cây hoặc dây leo mới. Họ đến châu Phi, vùng Caribbean, châu Mỹ, và mang về một số giống cây mới. Chúng không nhiều, nhưng nếu bạn dành chỗ để trồng cây, để dây leo mọc lên, thì sự oi bức sẽ giảm và bạn có một thành phố khác hẳn", ông Lý Quang Diệu kể trong quyển The Man And His Ideas (xuất bản năm 1998).

Khi Singapore trở thành đô thị hiện đại, ông Lý Quang Diệu "khoe" rằng, ông luôn cảm thấy thoải mái và nhẹ nhõm khi từ máy bay trông xuống đại lộ East Coast rợp bóng cây.

Vì sao trồng cây lại là ưu tiên của Singapore vào thời kỳ đầu độc lập, khi đất nước chưa chắc chắn về sự tồn vong kinh tế?

"Ông Lý Quang Diệu đã khẳng định chiến dịch phủ xanh phải là phần thiết yếu trong quá trình xây dựng đất nước. Một thành phố xanh với khâu quản lý, quy hoạch hiệu quả sẽ gửi tín hiệu tích cực đến các nhà đầu tư. Hơn nữa, nó cũng truyền cảm hứng đến người dân Singapore, khiến họ tự hào rằng họ đang sống trong một 'thành phố vườn'. Có những lợi ích không thể đong đếm nhưng vô cùng quan trọng", ông Poon Hong Yuen, chủ tịch Ủy ban quản lý công viên quốc gia Singapore (NParks), nói.

Ngày nay, cây xanh đã che bóng cho gần một nửa Singapore. "Mật độ phủ xanh của Singapore năm 1986 là 36%, đến năm 2007 là 47% dù chúng tôi vẫn đạt tỷ lệ tăng trưởng kinh tế và dân số ấn tượng", ông Poon nói.  

Ngày 2/11/2014, ông Lý Quang Diệu vẫn tham gia Ngày Trồng cây cùng người dân dù sức khỏe đã suy yếu nhiều Ảnh: Straits Times

Cả nước cùng trồng cây

Từ năm 1971, chính phủ Singapore quyết định chọn một ngày trong tuần thứ nhất của tháng 11 là Ngày Trồng cây toàn quốc. Sự kiện Ngày Trồng cây đầu tiên diễn ra vào ngày 7/11/1971. Tháng 11 là thời điểm bắt đầu mùa mưa ở Singapore. Do vậy, đảo quốc có thể tiết kiệm lượng nước ngọt phải dùng để tưới tiêu trong giai đoạn này.

Ngày Trồng cây ở Singapore thực sự là một ngày hội của cả nước, với nhiều hoạt động ý nghĩa diễn ra bên cạnh nhiệm vụ chính là trồng cây. Những quan chức nước ngoài tại Singapore cũng hào hứng tham gia sự kiện này.

Các gia đình hướng dẫn trẻ em trồng cây và giảng giải về những lợi ích mà cây xanh mang lại. Ông Lý Quang Diệu chưa từng vắng mặt ở bất kỳ lễ khai mạc sự kiện nào suốt hơn 50 năm qua. Ngày 2/11/2014, dù sức khỏe đã suy yếu đáng kể, ông vẫn tham gia lễ phát động Ngày Trồng cây cùng người dân.

Straits Times/Zing

Lý Quang Diệu và câu chuyện kết nối TTCK

Sự phát triển ấn tượng của nền kinh tế và TTCK Singapore ngày nay được tạo dựng từ những kiến tạo đột phá của cố Thủ tướng Lý Quang Diệu, người vừa qua đời ở tuổi 91. TTCK nước này đang đóng vai trò nòng cốt trong nỗ lực liên thông TTCK ASEAN.

Ông Lý Quang Diệu - Nhà lãnh đạo phi thường (Ảnh: Internet)

Trong hơn ba thập kỷ làm Thủ tướng, ông Lý Quang Diệu đã làm nên phép màu kinh tế nơi Đảo quốc Sư tử, biến Singapore từ một “làng chài” thành trung tâm tài chính thế giới.

Theo cuốn “From Third world to first -The Singapore Story: 1965 - 2000” (tạm dịch: Từ thế giới thứ ba đến thế giới thứ nhất, lịch sử Singapore năm 1965 - 2000) của mình, cố Thủ tướng Lý Quang Diệu viết: “Hãy nhìn xem, thế giới tài chính bắt đầu ở Zurich (Thụy Sĩ), các ngân hàng Zurich mở cửa 9 giờ sáng, sau đó đến Frankfurt (Đức), rồi đến London (Anh). Buổi chiều, Zurich đóng cửa, kế đến là Frankfurt, rồi London.

Trong lúc ấy, New York (Mỹ) mở cửa, London chuyển giao dịch tài chính cho New York. Khi New York đóng cửa phiên giao dịch chiều, giao dịch lại được chuyển sang San Francisco (Mỹ). Khi San Francisco đóng cửa, thế giới chìm trong màn đêm, không có gì xảy ra đến mãi 9 giờ sáng hôm sau (giờ Thụy Sĩ), khi đó ngân hàng Zurich mở cửa, bắt đầu chu kỳ tài chính tiếp theo. Nếu đặt Singapore vào giữa, trước lúc San Francisco đóng cửa, thì Singapore sẽ nắm quyền kiểm soát.

Khi Singapore đóng cửa, nó sẽ chuyển quyền giao dịch tài chính thế giới cho Zurich. Với bước đi này, lần đầu tiên, Singapore đã biến thành mắt xích đưa dịch vụ vòng quanh thế giới về tiền tệ, ngân hàng vận hành trong suốt 24 giờ/ngày”.

Giai đoạn 1968 - 1985, trên cương vị Thủ tướng Singapore, bằng việc triển khai hàng loạt chính sách thu hút giới đầu tư tài chính quốc tế như: bãi bỏ thuế giao dịch đối với khách hàng, kiểm soát chặt các hoạt động giao dịch tài chính, chứng khoán và lưu chuyển tiền tệ, Singapore đã trở thành miền đất hứa của giới đầu tư tài chính quốc tế. Đến năm 1990, Singapore đã trở thành một trong 4 trung tâm tài chính thế giới, với thị trường ngoại hối đứng thứ 4 thế giới chỉ sau London, New York và Tokyo.

Cùng với sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế và thị trường tài chính, Singapore là đồng sáng lập Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), là thành viên trụ cột trong nỗ lực kết nối liên thông TTCK ASEAN.

Nỗ lực của Singapore cùng các thành viên ASEAN khác đã hình thành Diễn đàn Thị trường vốn ASEAN (ACMF), với sự tham gia của các cơ quan quản lý thị trường vốn của 10 quốc gia thuộc ASEAN. ACMF được thành lập vào năm 2004 nhằm thúc đẩy hội nhập sâu hơn của các thị trường vốn và đáp ứng các mục tiêu của Kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) năm 2015.

Một cấu phần quan trọng của Kế hoạch là phát triển thị trường vốn có chiều sâu, có tính thanh khoản và hội nhập cao, nhằm tạo điều kiện cho dòng vốn luân chuyển tự do hơn trong khắp khu vực…

Trong khuôn khổ hợp tác này, liên kết giao dịch ASEAN được khởi đầu vào tháng 9/2012 bằng việc kết nối giao dịch điện tử giữa các Sở GDCK Malaysia, Singapore và Thái Lan. Khuôn khổ chào bán xuyên biên giới của các quỹ đầu tư tập thể (CIS) ASEAN cũng được đưa vào áp dụng ở 3 thị trường này vào tháng 8/2014.

Sự hợp tác giữa các Sở GDCK ASEAN gần đây liên tục được tăng cường và đi vào chiều sâu. Ba Sở GDCK lớn nhất trong khu vực ASEAN hiện nay là Singapore, Malaysia và Thái Lan, xét về quy mô thị trường xếp ở vị trí hơn 20 trên thế giới, nhưng cộng thêm 3 thị trường là Việt Nam, Philippines và Indonesia, thì quy mô lên tới gần 3.000 tỷ USD, xếp thứ 8 trên thế giới. Điều này rất có ý nghĩa trong thu hút sự quan tâm của cộng đồng NĐT quốc tế, nhất là các tổ chức đầu tư lớn.

Hiện trên website của các Sở GDCK ASEAN là www.asean exchanges.org thường xuyên cập nhật thông tin về diễn biến giao dịch của 180 mã cổ phiếu đại diện cho 6 thị trường trong khu vực, trong đó có 30 cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam. Điều này tạo cơ sở hình thành các bộ chỉ số, từ đó hỗ trợ phát triển các sản phẩm mới như quỹ ETF của khu vực ASEAN, tiến tới các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn dựa trên chỉ số được xây dựng từ 180 mã cổ phiếu đó.

Theo Đầu Tư Chứng Khoán 

Tình yêu sâu sắc của ông Lý Quang Diệu và phu nhân Kha Ngọc Chi

Ông Lý Quang Diệu có thể được biết đến với những quyết định cứng rắn trên chính trường, nhưng tình yêu của ông dành cho vợ lại vô cùng cảm động và sâu sắc. Cùng nhìn lại chuyện tình đẹp của họ qua từng chặng đường đáng nhớ trong đời

Nhà lãnh đạo kiệt xuất của Singapore, cựu Thủ tướng Lý Quang Diệu đã qua đời rạng sáng hôm qua 23-3, hưởng thọ 91 tuổi. Không chỉ người dân ở đảo quốc sư tử mà cả bạn bè thế giới đều ngưỡng mộ và tiếc thương ngài Lý. Ông đã sống một cuộc đời đầy ý nghĩa, cống hiến hết mình cho đất nước và viên mãn trong cuộc sống gia đình, nhất là chuyện tình sâu sắc với người vợ quá cố Kha Ngọc Chi.  Có câu, “đằng sau mỗi người đàn ông thành công luôn có bóng dáng của một người phụ nữ”. Nhưng bà Kha Ngọc Chi không chỉ đơn giản là người phụ nữ đứng đằng sau ông Lý Quang Diệu, bà là người thầm lặng hỗ trợ ông, cống hiến hết mình cho đất nước và gia đình.

Họ đã gắn bó với nhau hơn 3/4 cuộc đời. Trong điếu văn đọc tại tang lễ của vợ ông cách đây 5 năm, Lý Quang Diệu đã viết: “Tôi đã lưu giữ biết bao kỷ niệm quý giá trong suốt 63 năm tôi và bà bên nhau. Nếu không có bà, tôi đã là một con người hoàn toàn khác, với một cuộc sống hoàn toàn khác. Bà đã dành trọn cuộc đời cho tôi, cho các con. Bà luôn ở bên tôi khi tôi cần. Bà đã sống một cuộc sống tràn hơi ấm tình thương và đầy ý nghĩa. Có lẽ tôi nên cảm thấy được an ủi vì những gì bà đã làm được trong 90 năm cuộc đời”.


Từ đối thủ đến tình nhân

Tình yêu của họ chắc chắn không phải là chuyện tình sét đánh. Ông Lý Quang Diệu gặp bà Kha Ngọc Chi khi đang học tại trường Raffles College ở Singapore. Ban đầu họ là đối thủ của nhau trong học tập và người trội hơn lại là bà Kha . Bà là người đứng đầu trong lớp về môn Kinh tế học và tiếng Anh trong khi ông Lý xếp thứ hai. Tình bạn của họ bắt đầu từ những lần “chạm trán” với nhau trong học tập. Rồi dần dần, tình bạn đã chuyển thành tình yêu.


Lần xa nhau đầu tiên 

Tháng 9-1946, ông Lý quyết định đi Anh du học về luật. Bà Kha thì ở lại trường Raffles quyết tâm giành học bổng do nữ hoàng Anh trao tặng hàng năm. Chỉ có một người Singapore có thể nhận học bổng này – điều đó có nghĩa là nếu bà Kha không giành được, bà sẽ phải ở nhà đợi ông Lý học xong trong 3 năm.

Một trong hai tấm hình mà ông Lý Quang Diệu nhờ người em họ chụp vào tháng 9-1946 để ông mang theo đặt trong phòng khi đi học ở Anh

Sự chia xa đối với những người trẻ tuổi là không tránh khỏi, vì ai cũng có hoài bão của mình. Nhưng đó lại là một thử thách lớn trong tình yêu mà cặp đôi này phải đối mặt. Năm 1946 ông Lý đã viết:

“Tôi hỏi rằng liệu cô ấy có chịu đợi tôi trong 3 năm nếu không trúng học bổng hay không. Cô ấy hỏi lại tôi rằng tôi có biết cô ấy lớn hơn tôi 2 tuổi rưỡi không. Tôi trả lời có, và đã cân nhắc rất kỹ điều này.

Tôi luôn trưởng thành hơn tuổi và những người bạn của tôi cũng lớn tuổi hơn tôi. Hơn nữa, tôi muốn có bạn gái ngang tầm với mình chứ không muốn một người chưa chín chắn và luôn cần phải chăm sóc. Tôi khó mà tìm được ai khác có cùng suy nghĩ và chia sẻ được sở thích với mình như cô. Và thế là cô ấy nói sẽ chờ tôi”.


Trước đó do chiến tranh việc học của ông Lý tại trường Raffles bị gián đoạn. Do không có chuyên môn cũng như công việc, cha mẹ của bà Kha đã không đánh giá cao người con rể tương lai. Mặc dù vậy, bà Kha luôn đặt niềm tin hết mình nơi ông.


Kết quả sau đó bà Kha đã xuất sắc giành được học bổng vào tháng 6 năm sau và họ tái ngộ tại đại học Cambridge.

Ảnh Lý Quang Diệu và bà Kha Ngọc Chi chụp khi đang là sinh viên đại học Cambridge ở Anh năm 1946

Bí mật kết hôn 

Khi ông Lý đưa ra ý định kết hôn bí mật, bà Kha đã đồng ý không chút do dự. Theo bà, nếu không kết hôn họ sẽ vẫn sống với nhau mà không danh phận.  Thế là, vào tháng 12-1947, cặp đôi bí bật kết hôn tại Stratford-upon-Avon, nơi William Shakespeare sinh ra. Trên đường đến đây từ London, ông Lý đã mua một chiếc nhẫn bạch kim tặng cho bà Kha. Sau đó bà đã đeo chiếc nhẫn như một mặt dây chuyền khi trở về trường Cambridge. Khi đến Stratford-upon-Avon, cặp đôi đến Phòng đăng ký kết hôn tại đây làm thủ tục. Hai tuần sau, họ chính thức thành vợ chồng.

Việc bí mật kết hôn của họ được giữ kín cả sau khi cha mẹ họ qua đời và chỉ được tiết lộ khi ông Lý viết hồi ký.

Hôn lễ thứ hai 

Ông Lý từng viết: “Tôi không nghĩ đó là một sự xúc phạm vì đã kết hôn hai lần, với cùng một người”.  Sau khi cả hai trở về Singapore, họ làm việc trong một hãng luật có tên Laycock & Ong với vai trò hỗ trợ pháp lý. Trong khi bà Kha lo việc soạn thảo văn bản luật, ông Lý phụ trách các vụ kiện tụng. Tháng 9-1950, họ kết hôn lần thứ hai theo nguyện vọng của bạn bè và cha mẹ hai bên. Hôm đó, vị cán bộ chứng hôn đã đến trễ 15 phút và ông Lý đã thẳng thắn phê bình ông này. Họ đãi tiệc tại khách sạn Raffles buổi chiều cùng ngày.

Kết tinh tình yêu 

Tháng 2-1952, Lý Hiển Long, cậu con trai đầu lòng ra đời. Bà Kha nghỉ sinh trong 1 năm. Cùng tháng đó, ông Lý được hãng luật giao cho vụ kiện của Hội Liên hiệp các nhân viên Bưu chính Viễn thông. Họ muốn có những điều khoản và dịch vụ tốt hơn từ phía chính phủ. Hai tuần sau ông Lý đã dàn xếp vụ kiện thành công. Việc này có công của bà Kha, người đã giúp ông chỉnh sửa bản thảo các điều khoản thương lượng ngay trong thời gian chăm con ở nhà, để nó mạch lạc và dễ hiểu hơn. Bà cũng giúp ông thay đổi cách hành văn, viết câu ngắn hơn với giọng văn chủ động hơn. Năm 1955, cô con gái thứ hai, Lý Vỹ Linh chào đời và hai năm sau đến lượt cậu con trai út Lý Hiển Dương.


Hình ảnh mẫu mực của một người vợ Châu Á 


Năm 1976, bà Kha đã nói: “Tôi luôn đi sau chồng 2 bước như một người vợ Châu Á chuẩn mực”. Nhưng qua những trang viết của ông Lý, có thể thấy bà Kha không chỉ là vợ mà còn là bạn tri kỷ và ngưới cố vấn cho ông.  Năm 1954, bà Kha đã giúp ông Lý soạn thảo Hiến pháp của Đảng Nhân dân hành động (PAP). Ông cũng từng nói bà Kha có khả năng đoán tính cách của một con người và thường là rất đúng. Trước khi Singapore sát nhập vào Malaysia, bà Kha đã nhìn thấy trước cuộc sát nhập sẽ không thành công vì sự khác biệt trong phong cách sống và cách các nhà lãnh đạo Malaysia thực hiện chính sách. Và bà đã đúng.

Singapore sau đó đã bị yêu cầu tách khỏi Malaysia năm 1965. Bộ trưởng Tư Pháp Eddie Barker đã soạn thảo sẵn một bộ luật cho việc ly khai này nhưng bỏ qua cam kết của chính phủ về việc đảm bảo thỏa thuận cung cấp nước cho Singapore từ Malaysia. Ông Lý đã nhờ vợ mình bổ sung và nhờ vào bản cam kết mạch lạc này, ông Lý rất yên tâm mỗi khi các nhà lãnh đạo Malaysia đe dọa cắt nguồn nước.

Cựu thủ tướng Lý Quang Diệu và phu nhân trong chuyến thăm Trung Quốc tháng 11-1980

Cơn đột quỵ đầu tiên 

Cả đời bà Kha chỉ xoay quanh việc chăm sóc chồng con. Là con trai cả trong gia đình người Peranakan (lai giữa Trung Quốc và Malay), ông Lý chưa từng phải bận tâm những việc nhỏ. Tuy nhiên, năm 2003, khi bà Kha bị đột quỵ lần đầu tiên, ông đã nỗ lực điều chỉnh cuộc sống để chăm sóc bà, mặc dù khi đó ông vẫn đang là thành viên trong nội các chính phủ, và sau đó là người cố vấn cho Thủ tướng. Dù bận rộn nhưng ông vẫn theo dõi tận tình chế độ trị liệu phức tạp của vợ. Do bà Kha bị mất thị giác bên mắt trái nên ông Lý luôn ngồi bên trái của bà trong bữa ăn, nhắc bà ăn nốt phần thức ăn bên trái đĩa. Ông cũng khéo léo dọn dẹp gọn phần thức ăn mà bà Kha làm rơi bên tay trái. Ông động viên bà bơi lội mỗi ngày và tự tay đo huyết áp cho bà vài lần trong ngày. Mặc dù con gái ông, bà Lý Vỹ Linh đã nhờ một bác sỹ sáng chế ra dụng cụ đo huyết áp như một chiếc đồng hồ, bà Kha vẫn “thích chồng đo huyết áp cho mình hơn”.


Cơn đột quỵ thứ hai 

Bà Kha bị đột quỵ lần hai dẫn đến liệt giường vào tháng 5-2008. Do bà không thể theo chồng ra ngoài nên mỗi ngày khi ông Lý đi làm về, ông đều ngồi bên giường vợ và giành 2 tiếng để kể cho bà nghe những việc ông đã làm trong ngày, đọc những bài thơ mà bà thích. Việc này diễn ra đều đặn, không hề bị gián đoạn một đêm nào. Do những quyển thơ dày và nặng nên ông Lý đễ để lên một chiếc kệ để bản nhạc (loại đặt trước mặt các nhạc công khi chơi). Trong một lần khi đang đọc cho bà nghe, ông đã ngủ gật, đập đầu vào kệ và bị trầy da. Ông tự trách bản thân và vẫn tiếp tục đọc cho bà mỗi đêm.  Dù ông Lý không theo đạo nhưng ông vẫn cầu nguyện cho vợ. Khoảng thời gian tăm tối ấy đối với ông còn khó vượt qua hơn cả những áp lực chính trị mà ông gặp phải khi Singapore tách khỏi Malaysia.

Vợ chồng ông Lý Quang Diệu và con trai cả, đương kim thủ tướng Singapore Lý Hiển Long

Lần từ biệt cuối cùng 

Sau khi nằm liệt giường trong hai năm, bà Kha đã không thể qua khỏi và từ trần ở tuổi 89. Tại lễ tang của bà, ông Lý khi đó đã 87 tuổi, chống gậy bước đến bên quan tài, đặt lên người bà một cành hoa hồng đỏ, dùng tay truyền nụ hôn lên lên trán bà. Người vợ yêu quý của ông – bà Kha Ngọc Chi hay Chi (Choo) như cách gọi thân mật của ông, đã rời xa ông sau 63 năm bên nhau đầy ắp kỷ niệm.


Ông Lý là người có công xây dựng và phát triển Singapore như ngày nay. Người Sing gọi ông là “Người cha lập quốc”. Dù với thành tựu và danh xưng gì đi nữa, đến cuối cùng ông vẫn chỉ đơn giản là người đàn ông yêu vợ đến khi cái chết chia lìa họ. Hãy dùng những lời của Lý Quang Diệu để tóm tắt cho mối tình son sắt bất chấp thời gian này:  “Chúng tôi không bao giờ cho phép đối phương cảm thấy bị bỏ rơi hay cô đơn trong bất kỳ trường hợp nào. Do đó, chúng tôi đã đối mặt với tất cả khủng hoảng trong đời cùng nhau, chia sẻ sợ hãi lẫn hi vọng, đau buồn lẫn hân hoan. Những cơn khủng hoảng đã gắn kết chúng tôi chặt chẽ với nhau. Qua năm tháng, số lần gắn kết của chúng tôi ngày càng tăng”.
.

Ông bà Lý thổi nến nhân thọ thần lần thứ 77 của ông năm 2000

Theo Harper’s Bazaar Việt Nam

Ông Lý Quang Diệu: Tôi đã thất vọng với cô gái có tên Kha Ngọc Chi

Hơn ba mươi năm đứng đầu Chính phủ Singapore, cựu Thủ tướng Lý Quang Diệu đã đưa mức thu nhập bình quân tính theo đầu người của người dân Singapore lên hàng cao nhất thế giới. Có ai biết khởi nguồn thành công của người cha đẻ Singapore xuất phát từ nỗi thất vọng mang tên Kha Ngọc Chi.

Vợ chồng ông Lý Quang Diệu

Ấy vậy mà, chuyện tình của ông với người vợ Kha Ngọc Chi lại có nhiều yếu tố lãng mạn, đầy ắp những kỷ niệm và chan chứa tình cảm, có thể xếp vào loại rất đỗi “thi vị” như thể đã từng xảy ra với một số thi nhân các nước phương Tây thế  kỷ XIX.

Đời người vốn ngắn ngủi, ông Lý đã theo bà Kha trở về với cát bụi, nhưng chuyện tình đẹp của họ sẽ mãi mãi được ghi nhớ.

Yêu nhau mấy núi cũng trèo

Không sai nếu nói rằng chuyện tình của người sáng lập nên đảo quốc Sư tử lãng mạn và thi vị không thua kém bất cứ một thiên tình sử nào trên màn bạc.

Họ đến với nhau theo đúng với cái nghĩa duyên phận, trai anh hùng gặp gái thuyền quyên.

Thuở ban đầu, họ là đôi bạn cùng theo học luật tại Trường Đại học Raffles. Cuối học kỳ đầu tiên của năm thứ nhất, chàng sinh viên Lý Quang Diệu xếp đầu trường về môn toán. Với chàng, điều đó không có gì ngạc nhiên như cái sự nghiễm nhiên nó phải thế.

Tuy nhiên, đã có kẻ dám “đánh” vào niềm kiêu hãnh ấy của chàng. “Nhưng tôi bàng hoàng nhận ra rằng tôi không chiếm vị trí số 1 cả môn tiếng Anh lẫn môn Kinh tế. Tôi xếp sau một cô tên Kha Ngọc Chi. Tôi thất vọng và cảm thấy khó chịu”, ông Lý Quang Diệu kể trong hồi ký Câu chuyện Singapore: 1923 -1965 đã được xuất bản năm 1998.

Nhưng chính bản thân chàng trai họ Lý cũng chẳng thể nào lý giải được lý lẽ của trái tim mình, khi để cảm xúc của mình với cô nàng họ Kha ấy, chuyển hướng 360 độ, từ khó chịu sang cảm phục, thương mến rồi... yêu.

Khi tình cảm của mình được người bạn gái nồng nhiệt đáp lại, Lý Quang Diệu cảm thấy cuộc đời tràn đầy hưng phấn.

Đã có lúc, trong cảnh hoàng hôn đang dần dần bao trùm lên cảnh vật, Lý Quang Diệu ghé tai Kha Ngọc Chi đọc cho cô nghe một bài thơ tình nồng thắm anh vừa sáng tác.

Trước đây, gia đình Kha Ngọc Chi từng ép cô phải kết hôn với một người. Kha Ngọc Chi đã nhất quyết khước từ và cô nhớ rằng, cô đã vừa khóc vừa thông báo cho Lý Quang Diệu tin này.

Đó có lẽ là lúc cô cảm thấy trái tim cô đã thuộc về Lý Quang Diệu. Với cả hai con người tài năng và giàu cá tính ấy, đã yêu rồi là yêu quyết liệt, bất chấp mọi cấm cứ, ngăn cản và khoảng cách giàu nghèo.

Dù tồn tại khoảng cách tuổi tác (Kha Ngọc Chi lớn hơn Ly Quang Diệu hai tuổi rưỡi) nhưng theo nhận xét của Kha Ngọc Chi thì trí tuệ của Lý Quang Diệu phát triển hơn bà cả... mấy mươi năm.

Chính sự chân thành, mạnh mẽ và kiên định đã khiến họ quyết tâm gắn cuộc đời mình với nhau bằng mọi giá.

Tháng 9.1946, Lý Quang Diệu sang Anh du học tại Trường Đại học Cambridge danh giá.

Tháng 7.1947, Kha Ngọc Chi cũng giành được học bổng du học ở Cambridge. Một chi tiết rất đặc biệt trong mối quan hệ của Lý Quang Diệu và Kha Ngọc Chi là hai người tự tổ chức lễ đính hôn trong một nhà hàng nhỏ ở Stratford-upon-Avon vào tháng 12.1947.

Khi về Singapore, chàng trai đến nhà “nhạc phụ” xin cưới con gái của ông khiến cả nhà được phen... hết hồn.

Và mãi tới ngày 30.9.1950, hai người mới thực sự có nhau trong một hôn lễ chính thức, với sự có mặt và chúc phúc của bố mẹ, họ hàng hai bên.

Sau khi lập gia đình một thời gian, Lý Quang Diệu trở thành Thủ tướng Singapore năm 1959 khi mới 36 tuổi.

Điều đặc biệt là trong vai trò Đệ nhất phu nhân, Kha Ngọc Chi lại không hề tham gia vào công việc triều chính, chỉ một lòng tận tụy phục vụ chồng con trong những việc nội trợ đời thường.

Kha Ngọc Chi luôn là nguồn động viên, an ủi lớn lao đối với chồng. Cùng tốt nghiệp ngành luật, nếu như trong các mối quan hệ, Lý Quang Diệu luôn dựa vào lý lẽ, thì trái lại, Kha Ngọc Chi lại dựa vào linh cảm nhiều hơn.

Về mặt này, theo nhìn nhận của chính Lý Quang Diệu thì “Chi luôn luôn đúng khi nhìn nhận một con người” và “Tôi rất coi trọng ý kiến của vợ mình trong chuyện đối nhân xử thế”.

Ngày 10.2.1952, đứa con đầu lòng của họ ra đời. Lý Quang Diệu tham vấn một chuyên gia phiên dịch tại tòa án tối cao Singapore để tìm cái tên hay nhất cho con. Vị chuyên gia phán rằng đứa bé ra đời vào ngày màu nhiệm nhất trong năm âm lịch, ngày thứ 15 của kỳ trăng đầu tiên trong năm con rồng. “Vì thế chúng tôi quyết định đặt tên con là Hiển Long, tức con rồng vinh hiển”.

Sau đó, họ sinh thêm con gái Vỹ Linh (1955) và con trai út Hiển Dương (1957). Cả ba người đều học rất giỏi và nhanh chóng gây dựng được sự nghiệp lớn: Hiển Long hiện nay là đương kim Thủ tướng Singapore, Vỹ Linh là bác sỹ thần kinh nhi nổi tiếng, còn Hiển Dương là một doanh nhân thành đạt.

Sau Thế chiến 2, tình hình thế giới biến chuyển dồn dập và Singapore cũng không phải ngoại lệ, nhất là khi Lý Quang Diệu cùng các đồng chí tham gia thành lập đảng chính trị PAP.

Giữa những lúc tình hình căng thẳng nhất, Lý Quang Diệu thường lái xe đưa vợ con lên cao nguyên Cameroon ở Malaysia để nghỉ ngơi và cũng để tránh những tai tiếng, ảnh hưởng chính trị.

Cựu Thủ tướng cùng vợ rất mực yêu thương con cái, luôn dạy các con cách hành xử đúng, sống có kỷ  luật, biết kính trên nhường dưới cho dù khi chào đời đã là “con Thủ tướng”.

Hai người không muốn con cái ỷ  thế bố mẹ mà biết tự đi trên đôi chân của chính mình. Vì vậy, Lý Quang Diệu, sau khi nhậm chức Thủ tướng, đã quyết định không để gia đình sống trong khu vực dành cho giới chính khách, vì lo ngại ở trong “môi trường chính trị” sẽ làm sai lệch cách nhìn của lũ trẻ về cuộc sống.

Chỉ có cái chết mới chia lìa lứa đôi

Nhiều người trên thế giới biết đến Lý Quang Diệu như một chính khách và là một bộ óc kinh tế lỗi lạc, có chút khô cằn và độc đoán.

Thế nhưng mỗi đêm, ông Lý thường đến ngồi bên người vợ để kể chuyện và đọc thơ cho bà nghe, kể từ sau cơn đột qụy khủng khiếp vào ngày 12.5.2008 đã khiến người phụ nữ của đời ông phải nằm liệt giường và không thể nói được nữa.

Đó thực sự là nhũng phút giây tĩnh lặng trong đời hai con người, mang về ký ức những ngày đẹp nhất họ ở bên nhau.

Bỏ đi những bộn bề công việc, Lý Quang Diệu trở lại hình ảnh chàng trai tuổi thanh xuân đem lòng yêu cô gái họ Kha, để rồi trải qua những biến cố thăng trầm mới chạm tới bến bờ hạnh phúc.

Ông từng nói: “Chúng tôi rồi sẽ phải ra đi. Tôi không chắc ai sẽ ra đi trước. Vì vậy tôi nói với bà ấy rằng, tôi đang nhẩm lại lời nguyền lứa đôi: Hãy cứ yêu nhau đi, gìn giữ và vun đắp cho tình thêm nảy nở. Chẳng sợ khó khăn, chẳng ngại đau khổ...”.

Trong đại gia đình họ Lý, Quang Diệu là người đau khổ nhất trước tình cảnh của Kha Ngọc Chi, nhưng chỉ âm thầm chịu đựng mỗi ngày.

Khi bà lâm cảnh “chân mỏi tay run”, mỗi bữa cơm ông Lý ngồi bên cạnh, nhặt từng hạt cơm bà đánh rơi, bỏ vào chén mình và ăn ngon lành.

Chọn cho bà một sự ra đi nhẹ nhàng hay cứ tồn tại trong đớn đau là điều dằn vặt ông.

Lý Quang Diệu luôn hiểu hơn bất cứ ai hết về nghĩa tình vợ chồng bao năm qua của đời mình: để người mình yêu ra đi trong thanh thản, nhưng rồi sẽ buồn và cảm thấy trống vắng. Nỗi đau tinh thần cứ thế dày vò ông.

Trong các cuốn hồi ký của mình, ông Lý Quang Diệu không bao giờ quên nhấn mạnh rằng trong cuộc đời ông, may mắn lớn nhất không phải là trở thành một chính khách mà là có bên mình một người vợ “mẫu mực và thuần khiết”, luôn ý thức mình là người “nội tướng” đảm đang để chồng “ra quân” trăm trận trăm thắng.

Với ông Lý, bà Kha là chỗ dựa của gia đinh: “Bởi tôi biết Chi có công việc của một luật sư, và nếu cần bà ấy có thể tự lo cho mình và các con, nên tôi không phải lo lắng về tương lai của bọn trẻ”.

Điều đó giúp ông toàn tâm toàn ý cho sự nghiệp chính trị của bản thân và tương lai của đất nước.

Suốt 31 năm ông làm thủ tướng (1959 -1990), bà lặng lẽ làm người hỗ trợ đắc lực trong quan hệ đối nội lẫn đối ngoại của ông, bằng trực giác rất tinh anh khi đánh giá một con người.

Nhưng tất cả chừng ấy chưa đủ để cuộc tình Lý Quang Diệu - Kha Ngọc Chi “xứng tầm” huyền thoại.

Phần đáng giá nhất của cuộc tình này lại nằm ở đoạn kết, khi mà cả hai nhân vật chính đã bước qua cái tuổi xưa nay hiếm, sức đã tàn, lực đã kiệt nhưng cái tình họ dành cho nhau thì thật đáng nể phục.

Từ khi bà Kha Ngọc Chi bị đột quỵ cho đến ngày qua đời, cựu Thủ tướng trở thành một người chồng hết sức chu đáo, chăm lo miếng ăn giấc ngủ cho vợ. Ông đã làm tất cả những gì tốt nhất cho bà, không để nỗi đau quật ngã mình và rằng “chỉ có cái chết mới chia lìa lứa đôi”.

5 giờ 40 phút chiều 2.10.2010, bà Kha Ngọc Chi nhẹ nhàng trút hơi thở cuối cùng tại nhà riêng.

Đêm 4.10, sau khi khách đã ra về hết, ông Lý Quang Diệu bước từng bước chậm chạp đến bên bà.

Gần như bất động, ông đứng nhìn vào bức ảnh đặt ở chân quan tài hồi lâu. Người ta không thấy nước mắt ở người đàn ông này.

Trước khi nắp quan tài được đóng lại để đưa lên giàn hỏa táng, ông Lý đặt lên ngực vợ một bông hồng đỏ, và bước thêm mấy bước đến gần hơn, lặp lại nụ hôn từng trao cho bà ở hôn lễ cách đây 50 năm, rồi khó nhọc đứng dậy và lặng lẽ quay đi.

Ổng Lý đã kết thúc bài điếu văn bà Kha bằng những câu chữ khiến mỗi người đều phải rơi lệ:

“...Hơn ba-phần-tư đời người tôi có bà, và bà có tôi. Sự ra đi của bà đã để lại trong tôi một nỗi đau không thể diễn tả thành lời... Bà đã chia sẻ với tôi ước nguyện cuối cùng, bà nhờ tôi dặn các con đặt hộp tro của chúng tôi bên cạnh nhau, cũng như tôi và bà đã ở bên nhau suốt cả đời này vậy... Bà đã sống một cuộc sống tràn hơi ấm tình thương và đầy ý nghĩa. Có lẽ tôi nên cảm thấy được an ủi vì những gì bà đã làm được suốt 90 năm qua. Nhưng giờ đây, trong giây phút biệt ly cuối cùng này, trái tim tôi lại nặng trĩu nỗi buồn...

Nguyễn Tuyết – Lâm Anh / An ninh thế giới

Người con gái "lập dị" của cựu thủ tướng Lý Quang Diệu trải lòng về cha mẹ

Tiến sĩ Lý Vỹ Linh (sinh năm 1955), là con thứ 2 của cựu thủ tướng Lý Quang Diệu, đã không kết hôn và sống bên bố mẹ đến những giờ phút cuối cùng.

Một trong những tấm ảnh rõ ràng hiếm hoi của tiến sĩ Vỹ Linh .

Tiến sĩ Vỹ Linh hiện là giám đốc viện khoa học thần kinh quốc gia Singapore. Suốt nhiều chục năm qua, bà không hề được nhắc đến nhiều như 2 người con trai của cựu thủ tướng Lý Quang Diệu là thủ tướng Lý Hiển Long hay giám đốc Singtel Lý Hiển Dương. Thậm chí, người phụ nữ này còn không mấy khi xuất hiện trong những tấm ảnh gia đình Thủ tướng.

Là một người phụ nữ cô độc suốt cuộc đời, bà Vỹ Linh sống và phụng dưỡng cha mẹ đến giây phút cuối cùng. Sau khi cha mất, bà đã gửi tạp chí Straitstimes những bức thư bà từng viết từ năm 2011 đến nay, bao gồm toàn những gạch đầu dòng ngắn gọn, nói về cha mẹ và cuộc đời mình.

Tiến sĩ Lý Vỹ Linh và ông Lý Quang Diệu.

Bố tôi là một người nghiện công việc

- Cả gia đình tôi ở trong bệnh viện khi bố phải đặt stent động mạch vành, không ai nói với ai lời nào, không phải vì căng thẳng đâu, đơn giản vì chúng tôi rất bận.

- Bố tôi ngồi trên giường bệnh, ông vẫn lúi húi bên chiếc laptop, mẹ tôi kiểm tra giấy tờ, còn tôi cũng ngồi giải quyết những công việc tại viện.

- Nếu ai đi qua nhìn thấy 3 người chúng tôi như vậy, chẳng ai nghĩ rằng bố tôi sắp phải phẫu thuật tim. Năm ấy, ông 73 tuổi, ca phẫu thuật là lý do không đủ lớn để ông ngừng làm việc.

- Tôi chưa từng thấy ông thể hiện cảm xúc, ông luôn nhẫn nhịn để đối đầu với thử thách.

- Ông chưa từng hoảng sợ, bố tôi nghĩ hoảng sợ sẽ ảnh hưởng không tốt đến tư duy.

-  Để chèo lái một đất nước, sự đanh thép là cực kỳ cần thiết, và ông đã làm điều đó 31 năm.

- Trong gia đình, tôi và cha tôi đều có tính khí rất mạnh, thế nên không phải lúc nào quan hệ của bố con tôi cũng tốt đẹp.

Một tấm ảnh hiếm về 2 cha con thủ tướng.

- Thật ra, mỗi khi chúng tôi cãi vã, trận chiến đó sẽ kéo dài đến lúc người kia chịu thua thì thôi.

- Năm 2002, tôi đã bỏ nhà đi sau một trận cãi lộn với bố.

- Bố luôn muốn tôi ngừng tập tạ, có lẽ vì ông thấy tôi bị gãy xương quá nhiều lần.

- Có lần bố gọi tôi vào phòng làm việc, ông bảo tôi sẽ bị liệt nếu còn tập luyện nặng, nếu tôi còn sống cùng ông thì phải dừng ngay việc đó lại.

- Thế nên tôi bỏ nhà đi luôn, thật ra là tôi đến nhà anh Long (thủ tướng Lý Hiển Long) ở.

- Năm ấy tôi 47 tuổi.

-  Thế mà 1 năm sau, tôi nói với bố là sắp đến Hawaii để thám hiểm núi lửa, ông chỉ nói đúng 1 câu "Cẩn thận đấy".

Tiến sĩ Vỹ Linh cùng cháu gái.

Gia đình tôi thích sống kiểu thanh đạm

- Mặc dù gia đình khá giả, nhưng bố mẹ dạy dỗ 3 anh em tôi phải thật tiết kiệm.

- Nếu 1 trong 3 đứa mà để vòi nước vẫn nhỏ giọt hoặc điện vẫn sáng khi ra khỏi phòng thì sẽ bị phạt rất nặng.

- Khi đi công tác nước ngoài, bố tôi toàn tự giặt quần áo, ông bảo chi phí giặt đồ khách sạn tốn kém quá, tiền công để giặt một cái áo đắt đúng bằng mua một cái mới.

- Mẹ tôi rất giỏi việc thay chun quần áo, vì bố tôi chỉ thay chun thôi chứ không mua đồ mới.

- Căn nhà gia đình tôi ở xây dựng từ 100 năm trước.

Bà Lý Vỹ Linh (trái) trong một giải đấu karate quốc gia năm 1979.

-  Tôi có 3 cái đồng hồ Casio, 1 cái Seiko bố cho từ 40 năm trước, 2 cái Tag Heuer cực đắt tiền của anh Long và Dương tặng. 

- Nhưng tôi chỉ đeo đúng 1 cái casio, tôi không bao giờ tháo nó ra, có đêm tôi làm rơi nó ở đâu đó quanh nhà, thế là tôi phải lấy cái khác ra đeo thì mới ngủ được.

- Tôi có một bọc váy mua từ 20 năm trước, nhưng chỉ mặc 3 trong số đó, không có gì hợp với tôi hơn áo phông và quần ngố.

Bà Vỹ Linh phát biểu tại đám tang mẹ.

Sống một cuộc sống không hối tiếc

- Bố tôi có một cuộc sống trọn vẹn, phong phú và đầy ý nghĩa.

- Khoảng 20 năm trước, bố mẹ tôi có nói với tôi về chuyện lập gia đình, ông bảo mặc dù có con gái sống cùng cũng vui, nhưng khi bố mẹ mất thì tôi sẽ cô độc lắm.

- Tôi trả lời "Thà như thế còn hơn mắc kẹt trong một cuộc hôn nhân vô vị".

- Tôi chưa bao giờ hối tiếc về quyết định của mình.

- Trước đây bố mẹ tôi hay đi công tác hoặc du lịch cùng nhau.

- Sức khỏe bố tôi xuống dốc từ ngày mẹ qua đời, trước đây ông ấy khỏe lắm.

Thủ tướng và 3 con trong đám tang bà Kha Ngọc Chi năm 2011.

- Từ ngày mẹ mất, tôi hay đưa bố đi công tác nước ngoài cùng mình, ông có vẻ cũng thích thế lắm.

- Bố tôi rất thích đi du lịch, ông cho rằng đi du lịch sẽ học được điều mới đem về cho Singapore.

- Năm 2011, sau khi mẹ mất không lâu, ông cùng tôi đi công tác vòng quanh thế giới trong 16 ngày.

- Tôi biết bố rất buồn vì mẹ qua đời, nhưng ông không bao giờ thể hiện điều đó. Năm ngoái, ông có nói với tôi là "đối tác làm ăn" lâu dài và uy tín nhất của ông chính là mẹ.

- Sau tang lễ của mẹ, ông tập luyện thể thao điên cuồng, tôi đã phải ngăn cản vì sợ ông bị kiệt sức.

- Vị thế đã thay đổi, hồi xưa ông cấm tôi tập thể thao, giờ đến lượt tôi cấm ông, nhưng tôi thấy buồn vì điều đó.

- Khi đối mặt với bệnh tật, tinh thần và suy nghĩ của bố tôi rất hợp với bài thơ của Robert Frost:

"Rừng tối đen và sâu thẳm

Nhưng tôi còn một lời hứa

Và còn hàng dặm dài phải đi trước khi ngủ

Và còn hàng dặm dài phải đi trước khi ngủ"

(Nguồn: Straitstimes)/Tri Thức Trẻ

Sự ra đi của ông Lý Quang Diệu không phải là một sự kiện đột ngột nhưng đó là một sự kiện đầy cảm xúc.

Ông Lý Quang Diệu sẽ được nhớ tới không chỉ như một người lãnh đạo có công lớn trong kiến tạo nên thành công kỳ vĩ của quốc đảo Singapore mà còn bởi nhân cách đặc biệt và lối sống bình dị của ông.

Cựu thủ tướng Lý Quang Diệu và phu nhân chụp ảnh cùng giảng viên, nhân viên Trường Chính sách công Lý Quang Diệu. Ông Khương đứng sau lưng vợ chồng ông Lý Quang Diệu - Ảnh tư liệu Vũ Minh Khương

Ông cho rằng người lãnh đạo, dù có công lao và quyền lực rất lớn, không nên lấy tên mình đặt cho đường phố. Một tổ chức duy nhất được ông đồng ý cho lấy tên mình là Trường Chính sách công của Đại học Quốc gia Singapore. Có hai lý do thiết thực cho việc này.

Thứ nhất, ông tin rằng đầu tư phát triển Trường Chính sách công có giá trị đóng góp đặc biệt, đặc biệt là ở châu Á. Các quốc gia trong vùng sẽ phát triển mạnh hơn rất nhiều, xứng đáng với tiềm năng của họ nếu họ có một bộ máy quản lý nhà nước và hệ thống chính sách xứng tầm.

Thứ hai, việc mang tên ông sẽ giúp trường phát triển nhanh hơn, cả về uy tín để thu hút sinh viên và khả năng huy động tài chính đóng góp từ các nhà hảo tâm ở châu Á.

Khi được hỏi về sự trường tồn của Đảng Hành động nhân dân (People Action Party, PAP) do ông sáng lập và đã liên tục cầm quyền trong 50 năm này, ông nói rằng cái ông quan tâm hơn cả là sự thành công của Singapore chứ không phải là sự trường tồn của đảng mình.

Ông Lý Quang Diệu là người không màng đến tích cóp tài sản. Ông cho làm từ thiện toàn bộ số tiền nhuận bút khoảng 12 triệu đôla ông có từ viết sách và làm diễn giả. Ông muốn khi ra đi thật thanh thản, không vướng bận về vấn đề tiền nong.

Về chính trị, có lẽ Thủ tướng Lý Hiển Long, con trai đầu của ông, là người cuối cùng trong gia đình ông nắm quyền chính trị. Ông cho rằng vì lợi ích của Singapore và của chính ông, tuyệt đối không để người trong gia đình không có đủ năng lực và khát vọng cống hiến vào cương vị chính quyền.
Khi được hỏi tại sao ông không nâng cấp sửa sang lại ngôi nhà đang ở, ông nói rằng ông sẽ cho phá bỏ nó đi sau khi ông qua đời. Lý do khá đơn giản và nhân văn: ngôi nhà quá cũ rồi, tốn phí bảo dưỡng rất lớn.

Đừng để cho chính phủ tương lai phải chịu gánh nặng tài chính để bảo tồn nó. Về kỷ niệm, ông và gia đình đã cho chụp rất nhiều ảnh rồi.

Hơn nữa, sau khi ngôi nhà được phá bỏ, chính phủ sẽ có quy hoạch mới cho phép nhà trong khu vực được xây cao hơn, do đó sẽ làm giá đất trong khu này cao hơn và người dân trong vùng sẽ phấn khởi hơn.

Ông Lý Quang Diệu là người có những nhận xét rất sâu sắc về Việt Nam. Ông cho rằng dân tộc này có những phẩm chất đặc biệt và sẽ có tương lai tươi sáng. Điều quan trọng là quốc gia này có trọng dụng được hiền tài cho thúc đẩy công cuộc phát triển của mình. Trọng dụng hiền tài luôn là điều tâm đắc nhất và cũng là bí quyết thành công đặc sắc nhất của ông.

Các thành công của Singapore, từ Khu công nghiệp Jurong đến cảng hàng không Singapore đều gắn với tên tuổi của những cán bộ ưu tú mà ông trọng dụng. Điều đặc biệt là hiệu ứng dây chuyền trong trọng dụng hiền tài. Người hiền tài một khi được trọng dụng thường phát hiện và tiến cử thêm nhiều người hiền tài mới.

Theo ông Lý Quang Diệu, những đánh giá sâu sắc và khách quan nên để dành cho hậu thế. Thế nhưng, chúng ta, những người được may mắn sống cùng thời với ông, vẫn có thể bày tỏ những cảm nhận tự đáy lòng của mình.

Mời bạn đọc xem:

>> Kỳ 1: Phong cách lãnh đạo độc đáo của Lý Quang Diệu
>> Kỳ 2: Lý Quang Diệu - người chồng lý tưởng
>> Kỳ 3: Ông Lý Quang Diệu dạy con như thế nào?
>> Kỳ 4: Bí quyết tuyển dụng nhân tài của Lý Quang Diệu

VŨ MINH KHƯƠNG (Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, ĐHQG Singapore)/tuoitre.vn

Ước nguyện lạ lùng trong di chúc của ông Lý Quang Diệu

Di chúc của ông Lý Quang Diệu –  ‘Cha đẻ’ của Singapore có một chi tiết được cho là vô cùng bất ngờ.

Tân Hoa Xã dẫn nguồn tin chính phủ Singapore nói ông Lý Quang Diệu từng mong muốn dỡ bỏ ngôi nhà ông từng sống để người Singapore không bị ảnh hưởng.

                Ông Lý Quang Diệu trong một lần xuất hiện trước công chúng 

Nguyện vọng của ông Lý Quang Diệu là dỡ bỏ ngôi nhà ông từng sống, chứ không phải biến nó thành ‘di tích tại Singapore’.

“Tôi đã nói với các quan chức chính phủ, khi tôi chết đi, hãy dỡ bỏ ngôi nhà của tôi”, Tân Hoa Xã trích lời ông Lý nói trong một cuộc phỏng vấn.

Ông Lý giải thích, ông từng đến nhà Thủ tướng đầu tiên Ấn Độ Jawaharlal Nehru, nhà đại văn hào lừng danh nước Anh Shakespeare và thấy ‘chỉ còn là đống đổ nát theo thời gian’. 

Ngôi nhà ông Lý Quang Diệu nằm tại khu mua sắm nổi tiếng Singapore, được xây từ cách đây 100 năm. 

Hình ảnh ngôi nhà được cho là của ông Lý Quang Diệu ở Singapore

Người được coi là ‘Cha đẻ’ của Singapore nói ông thấy nhiều ngôi nhà xung quanh nơi ông ở không được phép xây cao hơn nhà của ông. 

“Tôi nghĩ nên tháo dỡ ngôi nhà của tôi rồi thay đổi luật lệ xây dựng, cho phép mọi người xây nhà cao tầng. Điều đó sẽ khiến giá trị kinh tế khu vực này được nâng cao hơn nữa”, ông Lý Quang Diệu nói.

Văn phòng Thủ tướng Singapore ra thông cáo cho biết, cựu Thủ tướng Lý Quang Diệu (Lee Kuan Yew), đã từ trần vào hồi 3h18 phút sáng 23/3, hưởng thọ 91 tuổi. Theo đó, cựu lãnh đạo của Singapore nhập viện từ ngày 5/2 vừa qua để điều trị bệnh viêm phổi nặng.

Ông Lý Quang Diệu được coi là 'Quốc phụ' (người cha của đất nước) của Singapore. Ông làm Thủ tướng của Singapore trong vòng 31 năm, lãnh đạo quốc gia tách khỏi Malaysia vào năm 1965 rồi biến đất nước từ kém phát triển trở thành một con hổ châu Á.

Theo VTC

Sự trùng hợp kỳ lạ của hai bậc thiên tài

“Những từ tưởng lớn thường gặp nhau”. Tư tưởng của Hồ Chủ tịch và của ông Lý Quang Diệu là những tư tưởng lớn nên đã “gặp nhau”.

“Nếu thắng trong cuộc đua giáo dục, sẽ thắng trong phát triển kinh tế”. Đó là câu nói của ông Lý Quang Diệu khi thăm Việt Nam năm 2007.

Một câu nói tuyệt vời của một tư tưởng vĩ đại và hoàn toàn có thể hiểu ngược lại, thậm chí rộng hơn: “Thất bại trong giáo dục là thất bại không chỉ của kinh tế mà là sự thất bại toàn diện”.

Ông Lý Quang Diệu đã nói câu trên bằng chính sự trải nghiệm thực tế của mình. Ngay từ những ngày đầu dành độc lập, với cương vị Thủ tướng, ông đã đề ra hàng loạt chính sách để trọng dụng nhân tài, tiếng Anh và quan điểm phát triển giáo dục.

Về trọng dụng, thu hút nhân tài, ông Lý đã có những chỉ đạo quyết liệt và cụ thể nên rất có hiệu quả ở cả hai phương diện, đào tạo, bồi dưỡng nhân tài trong nước đồng thời biến Singapore trở thành “vùng trũng”, hội tụ tài năng của nhiều quốc gia trên thế giới.

Thậm chí, là một đất nước có diện tích rất nhỏ bé nhưng Singapore vẫn cho phép và mời gọi những nhà khoa học, kỹ thuật lớn đến nhập cư, chấp nhận những cư dân trong khu vực, đặc biệt là những công dân đến từ Ấn Độ.

Ông cho lập 2 ủy ban trong đó một ủy ban có nhiệm vụ giúp những người có năng lực làm đúng nghề và một ủy ban kết hợp họ lại thành một xã hội thu nhỏ.

“Nếu không lấp vào chỗ trống bằng những tài năng nước ngoài, chúng tôi không làm cho đất nước vươn lên hàng đầu được. Họ chính là những megabytes bổ sung cho chiếc computer Singapore”. Ông Lý Quang Diệu thẳng thắn bày tỏ.

Một trong những quyết định được cho là “then chốt” để Singapore bắt nhịp sự phát triển của thế giới, đó là chọn tiếng Anh làm một trong bốn loại ngôn ngữ được sử dụng chính thức ở Đảo quốc Sư tử.

Với phương châm “Nắm vững tiếng Anh, đó là chìa khóa để giành lấy tri thức, công nghệ cao của phương Tây” nên trong tất cả các trường học ở Singapore đều dùng tiếng Anh là ngôn ngữ bắt buộc. Điều này trái ngược hẳn với Malaysia dùng ngôn ngữ bản địa và hậu quả thì như mọi người đã biết.

Cũng trong lần thăm Việt nam năm 2007, ông Lý Quang Diệu đã có những chia sẻ rất tâm huyết: “Nếu tất cả sinh viên Việt Nam sau này không thể nghe và nói tiếng Anh trôi chảy, chỉ có thể đọc thôi cũng đã là tụt hậu”.

Điều kỳ lạ là dù tuổi đời cách nhau 33 năm, những điều ông Lý Quang Diệu (1923) nói hầu như trùng hợp với tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890).

Về giáo dục, ngay từ những ngày đầu dành độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 01 của nước Việt nam dân chủ cộng hòa về “Diệt giặc đói, diệt giặc dốt và diệt giặc ngoại xâm”.

Điều này có thể hiểu là ưu tiên diệt giặc đói là số một, số hai là giặc dốt và thứ ba là giặc ngoại xâm.

Về trọng dụng nhân tài, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ cử nhiều sinh viên ra nước ngoài học tập mà còn thu hút nhiều nhân tài về nước đóng góp cho Tổ quốc như các Giáo sư Trần Đại Nghĩa, Lương Định Của…   

Đối với giáo dục, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những chỉ bảo rất cụ thể và cho đến hôm nay vẫn chưa hề cũ, thậm chí còn đầy tính thời sự khi sự quá tải đang trở thành “hiểm họa”: “Trẻ em như búp trên cành – Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”.

Về đào tạo nhân tài, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Vì sự nghiệp mười năm trồng cây, vì sự nghiệp trăm năm trồng người”.

Trong suốt cuộc đời mình và cho đến khi từ giã cuộc đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ có một mong muốn lớn nhất: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”..

“Những từ tưởng lớn thường gặp nhau”. Tư tưởng của Hồ Chủ tịch và của ông Lý Quang Diệu là những tư tưởng lớn nên đã “gặp nhau”.

Theo báo Dân Trí

Bài gốc tại đây