Gia tộc Rockefeller: Đế chế dầu mỏ khét tiếng từng khiến cả nước Mỹ khiếp sợ

Có lẽ, câu nói “không ai giàu 3 họ” không còn linh nghiệm đối với gia tộc Rockefeller.

Nhắc đến những gia tộc kinh doanh lẫy lừng, sẽ là thiếu sót nếu như không kể tới Rockefeller - đế chế dầu mỏ hùng mạnh nhất thế giới. Gia đình Rockefeller thịnh vượng từ thế kỉ 19 khi họ thống trị ngành công nghiệp dầu mỏ.

Đến nay quyền lực của gia tộc này vẫn thể hiện rõ nét qua thể chế tài chính lớn mang tên JP Morgan Chase. Thậm chí, người dân New York còn nói đùa với nhau rằng chỉ cần bước chân ra khỏi nhà sẽ chạm mặt dịch vụ của Rockefeller, từ cây xăng tới ngân hàng.

Vậy gia tộc này giàu có nhờ đâu?

Người có công đóng góp cho sự thịnh vượng của gia tộc này phải kể đến là John Davison Rockefeller. Ông không chỉ được xem là người đóng vai trò quan trọng trong ngành công nghiệp dầu mỏ thủa sơ khai mà còn được xem là một trong những người giàu nhất trong lịch sử với tài sản tương đương khoảng hơn 663 tỷ USD so với giá trị đồng USD năm 2007 (theo cách tính của Forbes).

Là một người nhập cư Mỹ từ Đức, gia đình lại không khá giả, Davison Rockefeller đã bươn trải qua rất nhiều ngành nghề kinh doanh. Thời kỳ nội chiến Mỹ nổ ra ông đã thực sự thành công với công ty cung cấp đồ ăn cho các quân nhân và khi nội chiến kết thúc, ông đã bỏ túi 250.000 USD.

Khi công ty cung cấp thức ăn vẫn đang hoạt động tốt, John Davison đã nhanh nhạy nghĩ đến việc đầu tư vào dầu mỏ khi nghành công nghiệp này bắt đầu bùng nổ. Và tới năm 1870, ông đã thành lập nên công ty Standard Oil.

Ban đầu công ty của ông chỉ thuộc hạng trung bình nhưng khi nhận được một khoản vay lớn từ ngân hàng đô thị quốc gia Cleveand, mọi thứ đã thay đổi. Đây chính là bàn đạp giúp Rockefeller đã xây dựng Standard Oil thành công ty lớn nhất và có lợi nhuận cao nhất trên thế giới trong vòng 40 năm sau đó.

Cùng thời điểm này, tất cả những người tham gia vào ngành công nghiệp luyện dầu đều nhìn thấy cơ hội và triển vọng tốt với mức lợi nhuận ngắn hạn cao. Tuy nhiên không có mấy người như Rockerfeller nhìn thấy một sự thật hiển nhiên đó là: Cạnh tranh trong lĩnh vực này diễn ra kịch liệt mà không thể kiểm soát được, vì thế sớm hay muộn, các doanh nghiệp tham gia vào cuộc chiến này sẽ rơi vào cảnh cạnh tranh quyết liệt.

Như vậy để tồn tại và phát triển, chỉ có duy nhất một cách: Tiêu diệt đối thủ cạnh tranh bằng mọi giá, không từ bất cứ thủ đoạn nào.

Mục tiêu mà ông đặt ra là đè bẹp các mỏ dầu nhỏ ở Trung Đông. Bằng cách nào đó, John Davison đã “đi đêm” thành công, thuyết phục phía đường sắt giảm giá vận chuyển cho mình, giành lợi thế vượt trội. Kế hoạch này tai tiếng đến nỗi nó được đặt tên riêng là “Cuộc tàn sát Cleveland” (Cleveland Massacre).

Có rất ít tài liệu ghi lại về sự kiện này chỉ biết rằng khi cuộc "tàn sát" kết thúc vào tháng 4/1872 công ty Standard Oil của Rockefeller đã kiểm soát tới 25% ngành công nghiệp dầu lửa của Mỹ.

Công ty cứ thế tiếp tục phát triển và đến năm nhà sáng lập John Davison 38 tuổi, Rockefeller đã kiểm soát gần 90% công suất lọc dầu của Mỹ và ông là 1 trong 20 người giàu nhất nước này.

Nổi tiếng và tai tiếng

Dù thành công và giàu có nhưng gia tộc Rockefeller và bản thân nhà sáng lập John Davison đã phải chịu không ít tai tiếng và chỉ trích. Đa phần đều tỏ ra lo ngại về vấn đề công ty này độc quyền và kiểm soát hầu như toàn bộ thị trường dầu mỏ.

Kết quả là tới năm 1890, chính quyền bang Ohio đã buộc phải ra đạo luật chống độc quyền, yêu cầu các công ty chia nhỏ thành nhiều tập đoàn độc lập, không được liên kết để độc quyền và kiểm soát thị trường. Những công ty con hiện vẫn còn tồn tại đến ngày nay như một phần của các tập đoàn dầu mỏ hàng đầu thế giới như Chevron, ExxonMobil, BP, Amoco và Shell.

Trước bối cảnh đó, để lấy lại danh tiếng và tên tuổi, John Davison đã không ngần ngại chi hàng trăm nghìn USD để đầu tư và ủng hộ các trường học. Một trong số đó có thể kể đến là khoản đầu tư vào trường Đại học Chicago với số tiền lên tới 600.000 USD.

Cũng trong thời gian này, tài sản của nhà sáng lập John Davison tiếp tục phình to hơn, cán mốc 900 triệu USD. Bản thân chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Theodore Roosevelt cũng sợ hãi trước khối tài sản khổng lồ đó và nhiều lần theo đuổi các vụ kiện tụng liên quan tới công ty này. (Tổng thống Theodore Roosevelt từng lo ngại ông có thể sẽ thành lập một chính phủ ngầm hoạt động ngoài tầm kiểm soát của nhà nước Mỹ).

Một số nguồn tin không chính thức thậm chí còn cho rằng gia đình Rockefeller còn thành lập câu lạc bộ Bilderberg, bao gồm khoảng 150 thành viên gồm toàn những tỷ phú tài chính và nguyên thủ quốc gia hàng đầu thế giới suốt 60 năm qua.

Hiện thành viên tổ chức này có những nhân vật "sừng sỏ" như Thủ tướng Đức Angela Merkel, Hoàng đế Bỉ Philippe, Thái tử Anh Charles, Giám đốc IMF Christine Lagarde. Nhiều người tin tổ chức này thực chất là một "hội kín" lập ra để thao túng thế giới trong tay họ.

Câu nói “không ai giàu 3 họ” không còn linh nghiệm?

Tỷ phú John Davison có 1 người con trai duy nhất và 4 người con gái. Những thế hệ sau này trong gia đình ông đều thành công, cả trong lĩnh vực kinh doanh và trên chính trường.

Tỷ phú David Rockefeller năm nay đã 100 tuổi:

Người già nhất và cũng là cháu nội duy nhất của John Davison hiện nay là David Rockefeller đã 100 tuổi và nắm giữ khối tài sản 3,2 tỷ USD.

Một thành viên khác nổi tiếng không kém thuộc gia đình này là Thượng nghị sỹ Jay Rockefeller.
Tại Mỹ, những khu bất động sản khổng lồ thuộc sở hữu của nhà Rockefeller có thể kể đến là Trung tâm Rockefeller, Bảo tàng nghệ thuật hiện đại, Trung tâm Lincoln, Trung tâm thương mại bang New York, Bến tàu thủy liên hợp San Francisco....

Tập đoàn dầu khí đa quốc gia ExxonMobil – một trong những công ty lớn nhất thế giới cũng thuộc sở hữu của nhà Rockefeller.

Ngoài ra, gia tộc Rockfeller cũng tìm kiếm cơ hội đầu tư vào ngành tài chính, ngân hàng. Họ được biết đến là chủ của Ngân hàng Chase Manhattan, hiện là một thành viên của JP Morgan Chase, hãng dịch vụ tài chính lâu đời nhất thế giới.

Vân Đàm 

Tri Thức Trẻ

>> Gia tộc Rothschild - Từ người nghèo nhất đến giàu hơn cả những kẻ giàu nhất

>> Vua dầu lửa John D. Rockefeller: “Uy tín, cá tính là những điều quan trọng nhất với một người trẻ tuổi” 

>> Giải mã bí quyết làm giàu của "Vua dầu mỏ" Rockefeller

Vua dầu lửa John D. Rockefeller: “Uy tín, cá tính là những điều quan trọng nhất với một người trẻ tuổi”

Khi còn là một cậu bé, John D. Rockefeller đã nói rằng hai ước mơ lớn nhất của cậu là kiếm được 100 ngàn USD và sống đến 100 tuổi. Rockefeller mất ngày 23/5/1937, cách sinh nhật lần thứ 100 của mình chỉ 26 tháng và để lại một tài sản ròng trị giá 1,4 tỉ USD. Với hơn 40 năm sự nghiệp gắn liền với dầu lửa, Rockefeller đã gây ra không ít tranh luận từ công chúng nhưng cũng đã nổi lên như một nhân vật huyền thoại. Ông đã đưa Standard Oil trở thành công ty dầu khí lớn nhất thế giới và bản thân ông trở thành người giàu nhất thế giới.

John Davidson Rockefeller sinh ngày 13/11/1810 ở Richford, New York. Cậu là con trai út trong gia đình có sáu người con. Cha của Rockefeller là một người bán hàng phải sống xa nhà thường xuyên. Mẹ của Rockefeller ở nhà chăm sóc nhà cửa và con cái khi chồng vắng nhà. Gia đình của Rockefeller đã di chuyển chỗ ở khá thường xuyên, đầu tiên là đến Moravia, sau này là Owego, nơi Rockefeller đã theo học ở Học viện Owego.

Năm 1853, gia đình của Rockefeller chuyển đến sống ở Strongville, Ohio. Năm 19 tuổi, Rockefeller đến giúp việc cho một nhà thờ theo dòng Baptist (chỉ làm lễ rửa tội cho người lớn) có tên Nhà thờ Baptist Đại lộ Euclid và trở thành người trông giữ nhà thờ này từ năm 21 tuổi. Năm 1855, Rockefeller nghỉ học trung học để theo học một khóa về kinh doanh của trường Cao đẳng Doanh thương Folsom.

 Sau sáu tuần tìm việc, Rockefeller đã có công việc đầu tiên là làm nhân viên kế toán tập sự cho Hewitt & Tuttle - một công ty môi giới mua bán và vận chuyển hàng hóa với mức lương khởi điểm chỉ 50 xu một ngày. Nhưng trong hai năm sau, lương của Rockefeller được tăng dần lên nhờ thành tích làm việc tốt và nhận thêm nhiều trách nhiệm. Năm 1859, cảm thấy không còn được trả lương xứng đáng với năng lực của mình nữa, anh đã rời Hewitt & Tuttle.

Sau đó, cùng với một đối tác là Maurice Clark, Rockefeller đã quyết định thành lập một công ty môi giới mua bán hàng hóa. Công ty có tên là Clark & Rockefeller, được đặt ở Cleveland, đã lập tức thu được thành công. Không lâu sau, Clark & Rockefeller đã có đủ vốn để đầu tư vào các mảng kinh doanh khác. Cùng với một nhà hóa học có tên Samuel Andrews, Clark & Rockefeller đã đầu tư vào lĩnh vực lọc dầu.

Rockefeller rất tin tưởng vào tương lai tươi sáng của ngành dầu khí trong những năm sau nên đã dồn hết tâm huyết để thành lập một công ty của riêng mình và đưa nó đến thành công. Năm 1865, ông quyết định bán cổ phần của mình trong Clark & Rockefeller cho đối tác và dùng số tiền thu được để đầu tư vào một công ty lọc dầu tên là Rockefeller & Andrews. Rồi họ cùng hợp tác với Henry Flagler để lập ra Công ty Rockefeller, Andrews & Flagler.

Đến năm 1868, Rockefeller, Andrews & Flagler đã trở thành cơ sở lọc dầu lớn nhất trên thế giới. Nhận thấy được tiềm năng của ngành lọc dầu, hai anh em nhà Rockefeller và một đối tác ẩn danh khác bắt đầu hợp sức để củng cố năng lực cạnh tranh. Năm 1870, năm người đã cùng nhau thành lập Công ty Standard Oil và bầu Rockefeller làm chủ tịch.

Vào thời điểm Standard Oil đang hoạt động, Cleveland đã trở thành một trong năm trung tâm lọc dầu lớn nhất ở Mỹ. Bằng cách thu tiền hoa hồng bí mật từ các công ty đường sắt và hỗ trợ một liên minh (cartel) mới được thành lập nhằm bình ổn cước phí vận chuyển bằng đường sắt để nhận lại những ưu đãi đặc biệt, Rockefeller đã tạo ra một lợi thế lớn trong cạnh tranh. Ông cũng bắt đầu thực hiện một chiến dịch mua lại các nhà máy lọc dầu của đối thủ cạnh tranh. Chỉ trong sáu tuần của năm 1872, ông đã mua lại được 22 trong số 26 đối thủ cạnh tranh ở Cleveland. Quy mô của Standard Oil lớn mạnh đến nỗi hầu như đối thủ cạnh tranh nào cũng phải đầu hàng.

Bằng cách cải thiện hiệu quả hoạt động của công ty và không ngừng đấu tranh để đòi các khoản chiết khấu từ các công ty đường sắt, Rockefeller đã đưa Standard Oil trở thành một trong những công ty lớn mạnh nhất trong lĩnh vực lọc dầu. Standard Oil đồng thời là một trong những công ty bán dầu lửa lớn nhất ở Mỹ. Từ Cleveland đến các địa hạt còn lại của nước Mỹ, Standard Oil gần như độc quyền kiểm soát thị trường trong gần mười năm. Để kiểm soát cổ phần đầu tư vào các nhà máy lọc dầu trên cả nước, Rockefeller đã thành lập Standard Oil Trust vào năm 1882. Đến lúc này, Rockefeller mới thật là tâm điểm gây nhiều sự chú ý từ giới quan sát bởi quy mô to lớn của tập đoàn này.

Dưới sự kiểm soát thị trường của Rockefeller, giá dầu lửa (kerosene) đã giảm xuống gần 80%. Nhưng sự độc quyền lớn mạnh của Sandard Oil Trust đã làm báo giới, các nhà hoạt động vì quyền lợi của người tiêu dùng, các chính trị gia lo lắng. Rockefeller trở thành mục tiêu của những lời chỉ trích từ công chúng. Năm 1892, luật chống độc quyền ở Ohio thậm chí còn buộc chi nhánh Stardard Oil ở Ohio tách ra khỏi công ty này.

Trong giai đoạn 1896 đến 1911, ảnh hưởng của Rockefeller đối với Standard Oil giảm dần. Trong khi vẫn giữ chức chủ tịch và sở hữu số cổ phần của mình trong Standard Oil, Rockefeller đã rút lui khỏi công việc điều hành công ty. Năm 1991, Standard Oil bị một cú đòn lớn. Lúc đó, tuy không còn lớn mạnh như trước, nhưng công ty này vẫn đang nắm giữ 64% thị phần. Tòa án Tối cao Mỹ đã quyết định rằng vì Standard Oil đã phát triển từ những hoạt động độc quyền không hợp pháp nên buộc phải chia tách thành 34 công ty nhỏ hơn. Các công ty hình thành từ kết quả chia tách này vẫn còn tồn tại đến ngày nay như Chevron, Exxon và Mobil.

Trong suốt sự nghiệp của mình, Rockefeller cũng đã tham gia khá nhiều hoạt động từ thiện. Ông đã dùng 10% thu nhập của mình tặng cho nhà thờ mà ông đã từng làm quản lý thời trẻ. Ông cũng đóng góp nhiều tiền cho các hoạt động giáo dục và y tế, trong đó có 80 triệu USD cho trường Đại học Chicago, thành lập Đại học Rockefeller và Quỹ từ thiện Rockefeller (Rockefeller Foundation). Tổng cộng, Rockefeller đã bỏ ra 550 triệu USD trong số tài sản 1,4 tỉ USD của mình để làm từ thiện. Những câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp của Rockefeller đã để lại cho các doanh nhân đi sau những bài học dưới đây.

1 Hiệu quả
 
 “Bí quyết để thành công là làm những điều bình thường với hiệu quả bất thường… Tôi luôn cố gắng biến các mối nguy thành các cơ hội” - Rockefeller chia sẻ. Từ việc điều hành hoạt động của công ty với một ngân sách eo hẹp cho đến việc mua lại các đối thủ cạnh tranh, tìm cách sử dụng các nguồn chất thải một cách hiệu quả, ông luôn để ý đến việc cắt giảm chi phí tối đa.

2 Mạo hiểm
 
 “Nếu muốn thành công, anh phải thử những hướng đi mới thay vì cứ đi vào những lối mòn đã được mọi người công nhận… Tôi nghĩ điều đó đòi hỏi lòng kiên trì” - Rockefeller khuyên nhủ. Ông không bao giờ ngại ngần làm những việc mà mình chưa bao giờ làm. Đây chính là bí quyết giúp ông luôn tiến về phía trước, ngay cả khi đang bị nghi ngờ và chỉ trích từ công chúng.

3 Tham vọng
 
“Con đường đi đến hạnh phúc có hai nguyên tắc rất đơn giản. Đi tìm điều làm anh quan tâm và cố để làm tốt, sau đó hãy đặt hết tâm hồn, nỗ lực, tham vọng và khả năng tự nhiên của mình vào đó” - Rockefeller bày tỏ quan điểm. Luôn có những ước mơ lớn, ông sẵn sàng theo đuổi chúng bằng mọi giá. Tham vọng của ông không bao giờ dừng lại. “Tôi có những cách làm ra tiền mà anh chưa bao giờ biết đến”, Rockefeller từng nói như vậy.

4 Uy tín
 
 “Điều quan trọng nhất đối với một người trẻ tuổi là tạo cho mình một uy tín và một cá tính” - Rockefeller nói. Chính uy tín và cá tính đã giúp Rockefeller trở thành một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, có khả năng động viên nhân viên làm việc tích cực và trung thành với tổ chức ngay cả trong những thời kỳ khó khăn nhất.

5 Trách nhiệm với xã hội
 
 “Nếu mục đích duy nhất của anh chỉ là trở nên giàu có, anh sẽ không bao giờ đạt được điều đó”, Rockefeller chia sẻ. Mặc dù đã giàu có nhưng Rockefeller luôn nghĩ đến việc đóng góp trở lại cho xã hội một cách tốt nhất. Ông tâm niệm cho đi và làm những điều tốt hơn cho nhân loại là một nhiệm vụ của mình”. 

>> Giải mã bí quyết làm giàu của "Vua dầu mỏ" Rockefeller

                                                                                         DNSGCT

Tính cần kiệm của 'Vua dầu lửa' Rockefeller

John D. Rockefeller, người đứng đầu đế chế dầu lửa hùng mạnh của Mỹ và thế giới, được mệnh danh là vua dầu lửa và có trong tay hàng tỷ đôla, không những rất tiết kiệm mà còn dạy con cái sống một cách thanh bần. 

 Vua dầu lửa John D. Rockefeller năm 1885. Ảnh: rockefeller.org

Di sản Rockefeller

Bất luận thế nào, John Davison Rockefeller cũng được nhìn nhận như một thiên tài kiệt xuất về kinh doanh. Bên cạnh những chỉ trích chua cay, cũng có vô số quyển sách viết về triết lý kinh doanh và những bài học kinh nghiệm của Rockefeller. Thế hệ hậu sinh vẫn xem Rockefeller như một thần tượng mang màu sắc huyền thoại…

“Giã từ vũ khí”

Khi bị báo chí tấn công, Rockefeller bác bỏ tất cả cáo buộc. Ông khẳng định Standard Oil là tập đoàn làm ăn đàng hoàng và rằng ông kiếm tiền một cách trung thực và đầy danh dự.

Ở thời mà tài nguyên được khai thác manh mún không hiệu quả, ông nói, thì việc sáp nhập trong công nghiệp là điều cần thiết. Ông nói mình tự hào trước những thành công trong khi nhiều kẻ khác thất bại trong một ngành công nghiệp nguy hiểm và đầy rủi ro như dầu, rằng ông hãnh diện khi có thể nói chưa hề có “giọt nước” nào nổi váng trong biển dầu cổ phiếu của Standard Oil.

 Một tàu chở dầu của Standard Oil

Giải mã bí quyết làm giàu của "Vua dầu mỏ" Rockefeller

Gương mặt huyền thoại này làm giàu như thế nào?

Nếu điều chỉnh theo tỉ lệ trượt giá, tài sản mà tỉ phú huyền thoại John Davison Rockefeller tích cóp được là nhiều nhất mọi thời. Trước và sau ông vẫn không có người nào trên thế giới giàu bằng ông! Cho đến khi mất năm 1937, giá trị tài sản của trùm dầu hỏa Rockefeller là 1,4 tỉ USD trong khi GDP Mỹ thời điểm đó là 92 tỉ USD (tức bằng 1/65 GDP quốc gia; so với 1/152 GDP của Bill Gates vào thời điểm hoàng kim năm 2006). Điều đáng nói là Rockefeller đã tạo dựng sự nghiệp từ tay trắng. Vậy gương mặt huyền thoại này làm giàu như thế nào?

Khi còn trẻ, John Davison Rockefeller kể rằng ông có hai tham vọng: kiếm được 100.000USD và sống đến 100 tuổi. Ông chết ngày 23-5-1937, chỉ 26 tháng trước sinh nhật lần thứ 100; và giá trị tài sản mà ông sở hữu là 1,4 tỉ USD. Sinh ngày 8-7-1839 tại Richford (gần Oswego, New York), Rockefeller trưởng thành trong gia đình nền nếp, nguyên tắc và kỷ luật; với đức tính cần kiệm là chuẩn sống luôn được nhắc nhở và đề cao.

John Davison Rockefeller năm 18 tuổi

Dòng họ Rockefeller không là dân Mỹ gốc. Thoạt đầu họ là những người thuộc dòng tộc Rochefeuille hoặc Rocquefeuille – theo các nhà phả hệ học – đến Mỹ năm 1720 từ vùng gần Coblenz bên bờ sông Rhine, sau khi từ bỏ làng quê tại tỉnh Languedoc (Nam nước Pháp). Bố Rockefeller là ông William, kiếm sống bằng nghề “lang vườn”, thỉnh thoảng buôn bán lặt vặt; và mẹ ông là Eliza Davison, chỉ là người nội trợ bình thường. Tuy nhiên, chính những người “ít ăn, ít học” đôi khi lại là những người biết cách dạy con tốt nhất.

Sau này, Rockefeller kể rằng, mình học những bài vỡ lòng về kinh doanh và thương trường từ bố ngay khi vừa biết nói và biết đi; và học được cách sống cần kiệm từ bà mẹ giỏi vun vén, người sẵn sàng dùng “cán chổi” để bắt con cái phải biết làm việc siêng năng, biết sống chia sẻ, và “biết làm người”. Tất cả trải nghiệm đầu đời về kinh doanh đã được kể trong quyển Random Reminiscences of Men and Events (Những tản mạn về người và việc), quyển sách duy nhất mà Rockefeller viết và ấn hành.

“Năm tôi 7 hoặc 8 tuổi gì đó” – Rockefeller kể: “Tôi bắt đầu những “thương vụ” đầu tiên với sự giúp đỡ của mẹ. Tôi có vài con gà tây được mẹ giúp nuôi. Tôi chăm sóc chúng rồi bán. Tiền thu được chẳng tiêu gì cả và tôi giữ lại rất cẩn thận”. Chuyện kể thêm rằng, chẳng phải tự nhiên Rockefeller được mẹ cho không đàn gà. Có lần, chúng đi lạc mất vài ngày và mẹ hứa với Rockefeller rằng cậu sẽ được “toàn quyền sở hữu” chúng nếu chịu khó bỏ công tìm lại được…

Đóng góp từ thiện hào phóng vào những năm sau này khi đã trở thành người giàu nhất thế giới của Rockefeller cũng bắt đầu từ văn hóa giáo dục gia đình. Từ thuở thiếu thời, Rockefeller đã quen và thuộc nằm lòng những bài “nhật tụng” của bố mẹ về đạo đức và tinh thần hiếu học. Không chỉ nói suông, họ còn thực hành bằng cách dạy bọn trẻ làm những món quà nho nhỏ cho nhà thờ để tặng người nghèo.

Dưới sự hướng dẫn của bố, cậu bé Rockefeller còn lập cả những quyển sổ ghi chép lại cẩn thận từng đồng được cho, cũng như từng xu cậu tiêu xài. Một trong những quyển như vậy còn được giữ lại, Ledger A (Tập sổ cái A), cho thấy Rockefeller đã tẩn mẩn ghi lại mọi khoản chi tiêu, trong đó có nhiều phần được ghi chú là “làm từ thiện”.

Tìm được quyển tập nhỏ vào 25 năm sau trong đống giấy tờ cũ, Rockefeller nhớ lại cách sống cần kiệm thời ấu thơ, như những hồi ức đẹp đẽ về nền tảng giá trị giáo dục gia đình. Ledger A cho thấy cậu trai nhỏ Rockefeller đã tặng 1 xu cho lớp giáo lý vào mỗi Chủ nhật; và trong một tháng, có những đoạn ghi việc tặng 10 xu cho các giáo đoàn nước ngoài; 50 xu cho giáo đoàn Mite Society; 12 xu cho giáo đoàn Five Points tại New York; 35 xu cho thầy dạy giáo lý; 10 xu cho người nghèo trong giáo xứ…

Kể lại trong Random Reminiscences of Men and Events, Rockefeller cho biết: “Chúng tôi luôn được khuyến khích phải sống tự lập”. Rockefeller bắt đầu khám phá bí quyết việc kiếm tiền năm 14 tuổi. Tiết kiệm được 50USD từ việc bán gà tây và từ tiền công được trả cho những việc lặt vặt mà các bà hàng xóm thuê (chẳng hạn đào khoai tây với tiền công 1,12USD trong 3 ngày), Rockefeller bắt đầu cho vay với “lãi suất” 7%…!

Khởi nghiệp

Năm 1853, gia đình Rockefeller dọn đến một nông trại gần Cleveland (bang Ohio). Thời điểm đó, gia đình còn “hoàn cảnh” đến mức dù bố ao ước cho Rockefeller vào đại học nhưng vẫn không thể. Tuy nhiên, Rockefeller không chịu an phận với viễn cảnh mịt mù trở thành anh nông dân quanh năm chỉ biết đàn gà hay đụn cỏ. Bỏ ngang trung học, cậu theo học khóa kế toán sơ cấp ngắn hạn từ một trường đại học cộng đồng. Năm 15 tuổi, Rockefeller làm việc cho một nhà thờ. Lúc đó, nhà thờ đang trong giai đoạn khủng hoảng tài chính. Thế là Rockefeller phải đứng trước cổng xin tiền giáo dân mỗi sáng Chủ nhật để gây quỹ giúp nhà thờ trả nợ.

Ngày 26/9/1855, ở tuổi 16, sau nhiều ngày lặn lội xin việc từ sáng sớm đến chạng vạng, ở thời điểm nước Mỹ trong tình trạng kinh tế khó khăn, Rockefeller lần đầu tiên được nhận làm việc. Đó là thời khắc bước ngoặt làm thay đổi cuộc đời Rockefeller (sau này, khi đã có trong tay tiền muôn bạc vạn, ông kỷ niệm ngày 26-9 hàng năm bằng các buổi tiệc hoành tráng hơn cả tiệc sinh nhật mình). Công ty nhận Rockefeller vào làm là hãng buôn Hewitt & Tuttle tại Cleveland. Thoạt đầu, Rockefeller làm thư ký bàn giấy kiêm trợ lý kế toán. Mãi cho đến ngày 1/1/1856, Rockefeller mới được trả lương.

Gia đình Rockefeller 

Cuốn sổ Ledger A cho biết Rockefeller được trả 50USD cho hơn ba tháng làm việc và ông phải chi cho tiền thuê nhà, tiền giặt ủi, cũng như “25 xu cho một ông cụ nghèo” và “50 xu cho một bà cơ nhỡ”. Ledger A cho biết thêm, từ 24-11-1855 đến tháng 4 năm sau, Rockefeller chi 9USD cho quần áo và làm từ thiện 5,58USD. Cặm cụi làm cho Hewitt & Tuttle, cuối cùng Rockefeller bắt đầu “lên chức” kế toán chính thức, được trả 500USD/năm; rồi 700USD sau một năm nữa. Đòi 800USD nhưng bị từ chối, Rockefeller quyết định nghỉ việc.

Học được các thủ thuật điều hành cũng như những ngóc ngách làm ăn trong vài năm làm cho Hewitt & Tuttle, năm 1858, ở tuổi 19, Rockefeller bắt đầu lập doanh nghiệp riêng, với phần hùn của Maurice B. Clark (mỗi người góp vốn 2.000USD). Rockefeller chỉ có 1.000USD và phải vay phần còn lại từ bố với mức lãi 10%. Công ty Clark & Rockefeller ra đời và thành công gần như ngay từ vạch xuất phát. Rockefeller tiếp tục mở rộng doanh nghiệp bằng cách vay khắp nơi.

Sự nổi tiếng về tinh thần tiết kiệm cũng như tư duy chia sẻ cộng đồng đã giúp ông tạo được niềm tin từ các ngân hàng. Rockefeller tổ chức điều hành doanh nghiệp cực kỳ hiệu quả, bén nhạy trong cạnh tranh và tinh quái trong giao dịch. Tuy nhiên, ông vẫn sống cần kiệm và đơn giản. Gần như tất cả đồng lời nào có cũng được tích cóp và sử dụng cho mục đích tái đầu tư.

Vì thế, Rockefeller gần như có đủ vũ khí cần thiết để nắm bắt cơ hội và đánh những trận quyết liệt vào công nghiệp dầu, khi dầu hỏa được phát hiện tại Pennsylvania năm 1859. Năm 1862, Rockefeller bắt đầu bước vào lĩnh vực dầu, sau khi bỏ ra nhiều đêm nghiên cứu tường tận mọi khả năng, cơ hội lẫn rủi ro. Cùng Maurice B. Clark, Rockefeller đầu tư vào nhà máy lọc dầu của Samuel Andrews. Thế là công ty khai thác – kinh doanh dầu Andrews, Clark & Co ra đời (lúc đó, Rockefeller còn trẻ và không có tên tuổi trong công nghiệp dầu nên tên công ty không có tên ông).

Năm 1863, Andrews, Clark & Co xây một nhà máy lọc nhỏ trên bờ sông Kingsbury Run, gần Cleveland. Thời điểm này, công nghiệp dầu còn chập chững và đầy tính rủi ro nên chẳng lạ gì khi có nhiều ý kiến hoài nghi về khả năng thành công và rằng chắc hẳn Andrews, Clark & Co không đủ sức đi xa. Lời đồn đoán, thật không may, lại thành sự thật. Công ty bị giải thể và phải bán đấu giá nhà máy. Phần mình, Rockefeller vẫn không lùi bước. Ông quyết định mua lại nhà máy với giá 72.500USD (mà hầu hết trong khoản trên đều đi vay). Đổi tên thành Rockefeller & Andrews, Rockefeller tái tổ chức hoạt động kinh doanh. Năm 1867, Rockefeller & Andrews mua thêm một nhà máy lọc dầu… Đây là thương vụ đầu tiên trong loạt thương vụ sáp nhập mà Rockefeller “càn quét” lĩnh vực công nghiệp dầu nước Mỹ để cuối cùng tạo ra đại Công ty Standard Oil vào năm 1870, khi ông mới 31 tuổi!

Lên ngai vàng

Đến trước năm 1872, gần như tất cả công ty lọc dầu tại Cleveland (Ohio) đều bị Standard Oil mua đứt. Chỉ trong 2 tháng năm 1872, Standard Oil thâu tóm đến 22 trong 26 đối thủ tại Cleveland! Standard Oil bắt đầu trở thành hãng dầu khổng lồ với số vốn 2,5 triệu USD.

Không lâu sau, Standard Oil đã có thể lọc được 29.000 thùng dầu thô/ngày. Tập đoàn còn sở hữu nhiều tàu dầu với tải trọng hàng trăm ngàn thùng; nhiều nhà kho và vô số nhà máy sản xuất sản phẩm hóa dầu. Tất cả tài sản trên được nhập vào Standard Oil Trust năm 1882 với số vốn lên đến 70 triệu USD rồi tăng lên 95 triệu USD… Standard Oil trở thành con khủng long trong làng công nghiệp dầu thế giới, với sự phát triển cực nhanh mà chẳng đối thủ nào địch lại. Với sự có mặt của Standard Oil, vùng Cleveland lật đổ vị trí số một của Pittsburgh để trở thành trung tâm lọc dầu lớn nhất nước Mỹ. Và rồi loạt nhà máy lọc dầu tại Philadelphia, New York, New Jersey, New England, Pennsylvania cũng như West Virginia cũng lần lượt trở thành công ty con của Standard Oil.

Năm 1882, khi 43 tuổi, Rockefeller lập ra Standard Oil Trust và giữ cổ phiếu tất cả công ty trực thuộc. Báo chí Mỹ liên tục nói về sự bành trướng không mệt mỏi của Rockefeller. Người ta nói mỗi sáng thức dậy, tài sản Rockefeller lại phình to hơn, và khi ông đang đánh răng thì cổ phiếu Standard Oil cũng tăng từng giây! Ông tạo ra một hình thái doanh nghiệp mới mà sức mạnh và ảnh hưởng của nó lên nền kinh tế Mỹ còn đáng gờm hơn cả ngân hàng lớn nhất nước Mỹ.

http://www.blogchungkhoan.com/search/label/Rockefeller

John Davison Rockefeller được thể hiện như một ông hoàng công nghiệp trong biếm họa trên tạp chí Puck (1901).

Standard Oil đánh dấu sự khởi đầu một kỷ nguyên độc quyền công nghiệp thời hiện đại, khi họ không chỉ nắm các nhà máy lọc dầu mà còn cai quản cả hệ thống phân phối, tiếp thị… Standard Oil thậm chí xây hệ thống ống dẫn riêng, sở hữu các tàu vận chuyển, xe bồn, lập cầu cảng, nhà kho và bãi chứa riêng. Đó là chưa kể họ mua đứt cả nhiều khu rừng. Họ thuê khoa học gia thí nghiệm và sản xuất các sản phẩm hóa dầu… Cái tên Rockefeller lan rộng khắp thế giới. Nhân viên và đại diện của ông có mặt tại hầu hết hải cảng toàn cầu. Từ dầu, Rockefeller bắt đầu mở rộng sang nhiều ngành công nghiệp, đặc biệt sắt thép, hỏa xa và tàu biển…

Thời đỉnh cao sự nghiệp, Rockefeller trực tiếp điều hành toàn bộ hoạt động của 33 công ty dầu và gián tiếp chỉ đạo kinh doanh cho hàng trăm công ty khác với số nhân viên lên đến hàng trăm ngàn người. Rockefeller trở thành người giàu nhất thế giới. Vừa nể vừa sợ, người ta bắt đầu nhìn ông như một mối đe dọa và gọi Standard Oil là một quái vật bạch tuộc khổng lồ vươn vòi thâu tóm và thao túng hệ thống kinh tế Mỹ.

Chiến dịch chống độc quyền bắt đầu hình thành với mục tiêu hạ gục Standard Oil. Viết loạt bài trên tạp chí McClure năm 1902 rồi với The History of the Standard Oil Company (quyển sách tạo ảnh hưởng cực mạnh và từng nằm hạng 5 danh sách 100 tác phẩm báo chí nổi bật nhất thế kỷ XX của New York Times năm 1999), nhà báo điều tra Ida M. Tarbell (1857-1944) đã tấn công phương pháp kinh doanh và hoạt động tài chính của Standard Oil Trust. Rockefeller bị buộc tội chèn ép đối thủ bằng đủ thủ đoạn có thể, từ việc thuê và hối lộ để rình mò các công ty cạnh tranh, đến việc thực hiện đàm phán bí mật như kiểu dàn xếp “phải quấy” sặc mùi mafia. Nói tóm lại, Rockefeller bị kết tội làm giàu từ xương máu kẻ khác. Trên bước đường kinh doanh,

Rockefeller sẵn sàng nghiền nát mọi vật cản. Ông cười hả hê mãn nguyện từ những giọt nước mắt đau khổ của các nạn nhân… Cần biết thêm, sở dĩ Ida M. Tarbell “đánh” Rockefeller là bởi bố bà chính là một trong những người được xem là nạn nhân của Standard Oil khi bị tập đoàn này đánh bật khỏi Hãng dầu South Improvement Co!

Theo Petrotimes

>> 20 người giàu nhất lịch sử nước Mỹ