Từng có giá trên 100.000 đồng/cp, “Vua cá tra” một thời đang ngụp lặn dưới mệnh giá vì sa đà vào đầu tư tài chính

Từng là công ty số 1 trong ngành thủy sản cách đây chục năm nhưng Navico (ANV) giờ đây đang chật vật tìm kiếm lợi nhuận do trót đầu tư gần nghìn tỷ đồng vào một loạt lĩnh vực như phân bón, ngân hàng, bảo hiểm...

Nếu nói đến 3 chữ “vua cá tra”, giờ đây người ta hầu như chỉ nhớ đến Vĩnh Hoàn (VHC) và Hùng Vương (HVG). Nhưng khoảng 10 năm trước, khi những doanh nghiệp này còn chưa trở thành người khổng lồ của ngành thì ngôi vị “vua” thuộc về một cái tên khác, đó là CTCP Nam Việt (Navico, mã chứng khoán ANV).

Vua cá tra xuống dốc

Navico thành lập từ năm 1993 với vồn điều lệ ban đầu là 27 tỷ đồng, hoạt động trong lĩnh vực xây dựng dân dụng và công nghiệp. Đến năm 2000 nhận thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ của cá tra, cá ba sa tại An Giang, Công ty quyết định mở rộng phạm vi kinh doanh sang lĩnh vực thuỷ sản, khởi đầu bằng việc xây dựng nhà máy chế biến thuỷ sản Nam Việt.

Gặp thời và phát triển mạnh mẽ, năm 2006 Navico đã chính thức chuyển thành Công ty Cổ Phần với số vốn điều lệ là 600 tỷ đồng. Khi đó, doanh nghiệp này đứng đầu trong 10 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Theo VASEP, Navico chiếm tới 21% giá trị xuất khẩu cá tra của cả nước năm 2006.

Đầu năm 2007, trước sự khởi sắc của hoạt động kinh doanh và cơn say của chứng khoán Việt Nam, công ty dễ dàng chào bán được 6 triệu cổ phiếu với mức giá hơn 110.000 đồng/cp qua đó đưa Navico trở thành doanh nghiệp có quy mô vốn chủ sở hữu lớn nhất ngành.

Trong khi Vĩnh Hoàn tăng trưởng mạnh mẽ thì Navico lại ngày càng sa sút

Trong 2 năm 2007, 2008, Navico vẫn chứng tỏ vị thế số 1 của mình với doanh thu trên 3.000 tỷ đồng. Nhưng lợi nhuận ngày càng “hẻo”. Cho đến những năm sau, con số lợi nhuận của doanh nghiệp càng nhìn càng thấy buồn. Riêng năm 2009, Navico còn lỗ tới 182 tỷ đồng.

Nguyên nhân chính là do cuộc khủng hoảng kinh tế toán cầu, ảnh hưởng mạnh đến xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Không chỉ giảm một nửa các đơn hàng, Navico còn chịu gánh nặng từ việc mua cá quá lứa theo kêu gọi của Chính phủ nhằm cứu người nuôi cá tra và khiến cho chi phí tăng vọt.

Sau đó, kinh tế toàn cầu thoát đáy, Navico cũng hồi phục trở lại nhưng ngôi vị vua không thể giữ được nữa dù quy mô của công ty vẫn là những con số không hề nhỏ. Sự khó khăn của ngành thủy sản là một nguyên nhân, riêng Navico còn sa đà vào việc đầu tư dàn trải.

Mục tiêu “Xây dựng Navico là thế giới của Pangasius”, nhưng doanh nghiệp còn đầu tư vào rất nhiều lĩnh vực khác như ngân hàng (MDBank - nay đã sáp nhập vào Maritime Bank), bảo hiểm, khoáng sản (crom) và đặc biệt, phân bón chính là lĩnh vực đã kéo Navico xuống hố sâu.

Cùng với sự sa sút thì cổ phiếu "trăm nghìn" thuở nào đã lao dốc mạnh, chỉ loanh quanh mệnh giá suốt nhiều năm nay. Hiện tại, ANV chỉ có giá 7.200 đồng/cp.

Biến động giá cổ phiếu ANV từ khi niêm yết (giá đã điều chỉnh do chia cổ tức). Cổ phiếu này hiện dao động quanh mức giá 7-8.000 đồng.

Một cuộc lột xác?

Tại năm khó khăn nhất (2009), Navico vẫn kiên định tiếp tục góp vốn vào nhà máy sản xuất phân bón DAP 2 – Vinachem (DAP Lào Cai), khi đó đang là một lĩnh vực hái ra tiền.

Tổng cộng Navico đã rót tới 613 tỷ đồng - tức xấp xỉ bằng vốn điều lệ của công ty - để sở hữu 40,5% vốn của DAP Lào Cai. Thế nhưng khi đi vào hoạt động từ năm 2015, DAP Lào Cai đã liên tục lỗ lớn khiến công ty phải chịu vạ lây.

Tính đến cuối Q2/2016, khoản đầu tư vào DAP Lào Cai đã bốc hơi 30% giá trị tương đương 180 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Navico vừa báo lãi lớn trong quý 3/2016 nhờ đẩy được “cục nợ” này đi với giá 547 tỷ đồng, nhờ đó mà kết quả kinh doanh quý 3 khởi sắc trở lại do được hoàn nhập dự phòng.

Điều thú vị là Công ty TNHH Đại Tây Dương - công ty đứng ra mua "cục nợ" của Navico với giá cao - lại chính là công ty của ông Doãn Tới, chủ tịch kiêm tổng giám đốc của Navico. Bản thân ông Doãn Tới và gia đình cũng đang phải dùng rất nhiều cổ phiếu thuộc sở hữu của cá nhân làm tài sản đảm bảo cho một số khoản vay của Navico.

Mặc dù công ty Đại Tây Dương đã đứng ra mua lại DAP Lào Cai nhưng công ty này chưa thanh toán mà toàn bộ 547 tỷ đồng được ghi nhận dưới dạng các khoản phải thu (phải thu ngắn hạn 100 tỷ, phải thu dài hạn 447 tỷ).

Dù chưa rõ các khoản phải thu có thể thu hồi được đầy đủ không nhưng trước mắt, việc chuyển nhượng DAP Lào Cai cho một công ty cùng chủ đầu tư đã giúp Navico thoát khỏi gánh nặng và có thể cải thiện con số về lợi nhuận trong thời gian tới. Liệu “vua cá tra” một thời có lấy lại được những gì đã mất?

Bên cạnh DAP 2 Vinachem, từ đầu năm 2016, Navico còn thoái toàn bộ vốn đầu tư vào Bảo hiểm hàng không và Quỹ đầu tư chứng khoán Bảo Việt.

Hiện công ty còn khoản đầu tư trị giá 135 tỷ đồng vào cổ phiếu Maritime Bank (giá vốn bình quân khoảng 20.000 đồng/cp và không trích lập dự phòng) cùng 31 tỷ đồng đầu tư vào 2 công ty Cromit Cổ Định Thanh Hóa và Cromit Nam Việt (dự phòng 18 tỷ).

>> Mở tài khoản chứng khoán - Tư vấn đầu tư chứng khoán - Ủy thác đầu tư

Minh Châu

Theo Trí thức trẻ

Vĩnh Hoàn vững bền với cá tra

Trong thời điểm nhiều công ty thủy sản gặp khó khăn về đơn hàng và thị trường xuất khẩu thì Vĩnh Hoàn lại mở rộng quy mô sản xuất. 

Quyết định quay về với cốt lõi là sản xuất chế biến cá tra sau khi bán nhà máy sản xuất thức ăn và nhà máy gạo, Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn (VHC) vừa công bố chào mua cổ phần của Công ty Cổ phần Thủy sản Cửu Long ngay trong thời điểm nhiều doanh nghiệp cá tra lao đao vì đơn hàng xuất khẩu giảm.

Trung thành với cá tra

Vĩnh Hoàn đã đăng ký chào mua công khai 32,72% vốn của Cửu Long. Lượng cổ phiếu này hiện do Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) sở hữu. Nguồn tiền để chào mua cổ phiếu Cửu Long được Vĩnh Hoàn trích từ lợi nhuận giữ lại vào cuối năm 2014. Khoản lợi nhuận chưa phân phối là 725 tỉ đồng. Cũng phải nói thêm, hiện tài chính của Vĩnh Hoàn là khá dồi dào sau khi họ bán nhà máy thức ăn chăn nuôi Vĩnh Hoàn 1 cho đối tác Pilmico International vào giữa năm ngoái, thu về 414 tỉ đồng tiền mặt.

Vào hồi tháng 6 vừa qua, Vĩnh Hoàn cũng đã bán nhà máy gạo theo dạng trao đổi tài sản ngang giá với một nhà máy sản xuất cá tra do Nhà nước nắm giữ. “Trong thương vụ đó, Vĩnh Hoàn còn thu lại chút tiền mặt dư”, bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Vĩnh Hoàn, nói.

Ngay sau khi gần như hoàn tất thủ tục bán nhà máy gạo, bà Khanh từng cho biết Công ty sẽ tập trung trở lại lĩnh vực cốt lõi, hướng đến đầu tư thêm dây chuyền sản xuất sản phẩm giá trị gia tăng và nhà máy chế biến cá tra xuất khẩu. “Muốn đẩy nhanh tiến độ các dự án này, giải pháp nhanh nhất chính là mua lại nhà máy sản xuất cá tra đã ngừng hoạt động. Đó là lý do vì sao Vĩnh Hoàn lại quyết định chào mua cổ phiếu của Cửu Long trong thời điểm này”, bà giải thích.

Còn theo thông tin đưa ra từ website của Vĩnh Hoàn, việc mua cổ phần của Cửu Long là nhằm mở rộng ngành hàng, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, mở rộng đối tượng khách hàng, gia tăng doanh thu từ đó tạo được công ăn việc làm ổn định cho người lao động, gia tăng lợi nhuận cho Công ty.

Nhìn lại thực trạng của Cửu Long, sẽ hiểu vì sao Vĩnh Hoàn lại chọn mua công ty này. Trước đây, Cửu Long cũng từng niêm yết trên sàn chứng khoán. Tuy nhiên, Công ty đã bị bắt buộc phải hủy niêm yết sau khi thua lỗ liên tiếp trong giai đoạn 2012-2013. Cụ thể, doanh thu năm 2012 của Cửu Long đạt 988 tỉ đồng, nhưng lợi nhuận ròng âm 8 tỉ đồng; còn doanh thu năm 2013 lên đến 1.000 tỉ đồng, nhưng lợi nhuận ròng tiếp tục âm ở mức 79 tỉ đồng.

Công ty Cổ phần Thủy sản Cửu Long có trụ sở tại tỉnh Trà Vinh. Trong cơ cấu cổ đông ở thời điểm tháng 6.2015, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Nguyễn Văn Bang sở hữu 4,48% vốn. Vị này cũng là người đại diện 32,72% vốn của SCIC. Còn lại không có cổ đông lớn nào. Sản phẩm của Cửu Long hiện được xuất khẩu sang khá nhiều thị trường như châu Âu, Nhật, Mỹ, Canada, Hàn Quốc, Úc, Singapore... với các mặt hàng tôm đông lạnh, cá đông lạnh và nhiều loại hàng giá trị gia tăng. Năng lực sản xuất của nhà máy Cửu Long đạt trung bình 7.500 tấn thành phẩm/năm.

Sau khi hủy niêm yết vào năm 2014, Cửu Long kinh doanh có khá hơn nhưng chưa thực sự hiệu quả. Doanh thu năm 2014 dù đạt 867 tỉ đồng, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ hơn 10 tỉ đồng. Dự kiến trong năm nay, Cửu Long sẽ có doanh thu 639 tỉ đồng, lợi nhuận trước thuế 8 tỉ đồng. Hiện chưa biết giá chào mua của Vĩnh Hoàn là bao nhiêu, nhưng giá cổ phiếu của Cửu Long trước khi rời sàn là 3.400 đồng/cổ phiếu.

Lợi thế của Vĩnh Hoàn

Trên thực tế, tình hình xuất khẩu cá tra của Việt Nam sang châu Âu hiện đã giảm hơn 17%. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lớn lại không dám xuất khẩu cá tra vào thị trường Mỹ vì sợ bị áp thuế chống bán phá giá quá cao.

Ví dụ, trong đợt xem xét sơ bộ thuế chống bán phá giá cá tra sang Mỹ do Bộ Thương mại nước này công bố, nhiều doanh nghiệp lớn đã bị vướng thuế 0,58% như Công ty Cổ phần Thủy sản Hùng Vương, Công ty Cổ phần Thủy sản Bình An, Công ty Cổ phần Thủy sản Gò Đàng, Cadovimex 2, Công ty Cổ phần Thủy sản Cửu Long... Vì vậy, nhiều doanh nghiệp buộc phải xuất khẩu sang thị trường khác vì với mức thuế này, việc xuất khẩu cá tra sẽ không có lợi nhuận.

Lúc này, một số doanh nghiệp xuất khẩu cá tra lại tìm hướng bán hàng vào Trung Quốc hay Thái Lan. Bằng chứng là tính đến tháng 6 vừa qua, tổng giá trị xuất khẩu cá tra sang thị trường Trung Quốc và Hồng Kông đã tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, tỉ giá đang gây khó cho nhiều doanh nghiệp. Tiền đồng Việt Nam dù đã giảm giá (so với USD) nhưng đồng tiền nhiều nước như Trung Quốc, Ấn Độ,  Indonesia, Malaysia... lại giảm mạnh hơn. Những nước này lại là đối thủ cạnh tranh xuất khẩu thủy sản với Việt Nam. Vì thế, trong khi giá xuất khẩu Việt Nam vẫn ở mức cao thì giá xuất khẩu thủy sản của các nước này thấp hơn rất nhiều, dẫn đến tình trạng doanh nghiệp Việt tiếp tục thua lỗ.

Trong thời điểm nhiều công ty thủy sản gặp khó khăn về đơn hàng và thị trường xuất khẩu thì Vĩnh Hoàn lại mở rộng quy mô sản xuất. Bà Khanh từng cho biết ngay từ những ngày đầu thành lập, Công ty luôn hướng đến xây dựng thương hiệu tốt tại các nước xuất khẩu. Thế nên dù ngành cá tra nói chung có trở ngại, Vĩnh Hoàn vẫn giữ được nhiều khách hàng lâu năm và đang tiếp tục mở rộng đơn hàng sang nhiều nước châu Âu.

Hiện Vĩnh Hoàn vẫn được xuất khẩu cá tra sang Mỹ với mức thuế 0%. Chính vì lợi thế này, Công ty vẫn giữ sản lượng xuất khẩu ổn định trong suốt mấy năm vừa qua. Theo bà Khanh, vào tháng 4.2015 vừa qua, Công ty đã đẩy mạnh hơn nữa xuất khẩu vào thị trường châu Âu và đầu tư xây dựng thương hiệu tại đây. Trong nhóm 10 công ty thủy sản có kim ngạch xuất khẩu cao nhất tính đến tháng 7.2015, Vĩnh Hoàn vẫn giữ vị trí đứng đầu.

Thanh Hương - Nhịp Cầu Đầu Tư