Thanh toán điện tử đang định hình lại thế giới như thế nào?(P.1)

Cách thức chi tiêu và tiết kiệm chưa từng thay đổi một cách nhanh chóng như thời điểm hiện tại. Ở một vài nơi trên thế giới, bạn có thể mua sắm bằng cách cười vào một chiếc máy. Cùng lúc đó, các công ty công nghệ mới nổi trở thành mối đe dọa, có thể lật đổ 2 trụ cột khổng lồ của hệ thống tài chính: hệ thống ngân hàng và tiền mặt. 

Bước chân vào nhà hàng KPro của KFC ở phía đông thành phố Hàng Châu của Trung Quốc, bạn sẽ thấy khách hàng cười để mua bữa ăn tối của họ. Cách thức hoạt động của hệ thống “cười để thanh toán” là một máy ảnh ở quầy thanh toán quét khuôn mặt của khách hàng, xác minh danh tính của họ dựa trên hồ sơ trên ứng dụng Alipay và nhận thanh toán.

Điện thoại thông minh cho phép thanh toán thông qua việc quét dấu vân tay, tròng đen của mắt và nhận diện giọng nói. Thậm chí ở khu vực công nghệ chưa thực sự phát triển như châu Phi, gửi tin nhắn trên di dộng để bắt xe buýt hay chuyển tiền về nhà là các cách thức thường gặp.

Bryan Zhang, đồng sáng lập của Trung tâm tài chính thay thế Cambridge ở Anh, cho biết: “Nhờ thanh toán di động, chúng ta hoàn toàn có thể chứng kiến một quốc gia rộng lớn như Trung Quốc trở thành một xã hội phi tiền mặt trong vòng 5 năm tới, nếu không, có thể sớm hơn.”

Ông Zhang cũng nói thêm rằng tốc độ thay đổi đột ngột trong lĩnh vực này khiến cho mọi dự đoán về điều gì sẽ xảy ra trong một hoặc hai thập kỷ tới trở nên vô ích. Trong tình hình tương lai khó đoán như vậy, có một điều chắc chắn là hàng triệu người đang sử dụng điện thoại thông minh của họ không chỉ để thanh toán mà còn để quản lý tiền của mình bằng cách xin vay vốn, tiềm kiếm hợp đồng bảo hiểm tốt nhất hay quyên góp cho các quỹ từ thiện.

Ở một thị trường lớn như Trung Quốc, thanh toán không dùng tiền mặt đã tăng 63% trong giai đoạn 2014 – 2015. Trong khi đó ở Anh, thanh toán phi tiền mặt đang vượt qua hình thức thanh toán sử dụng tiền mặt hay tiền xu. Do đó, hiện tiền mặt đang phải đối mặt với các thách thức trên khắp thế giới.

Thực tế, công nghệ đã rất nhiều lần tái cấu trúc hệ thống tài chính của chúng ta, không chỉ giới hạn trong thời điểm hiện tại. Vào thế kỷ 16 trước Công nguyên, con người đã trao đổi hàng hóa bằng tiền vỏ ốc. 9 thế kỷ sau, tiền xu xuất hiện ở Lydia (Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay). Sau đó nhiều năm, tiền giấy được ra mắt ở Trung Quốc và được ủng hộ bởi chính quyền Trung ương do sự tiện lợi và ‘nhẹ nhàng’ của nó.

Theo Ben Alsop, người quản đốc của bảo tàng British Museum ở London, sự ra đời của tiền giấy đã giới thiệu một khái niệm quan trọng – sự tin tưởng. Niềm tin vào những nhà chức trách, niềm tin rằng mảnh giấy này thực sự có giá trị. Do đó, trong nhiều năm, các loại tiền tệ thường được chính phủ ban hành thông qua các ngân hàng trung ương.

Tuy nhiên, hiện tại tiền ảo đang được tạo ra và lưu trữ điện tử trên một hệ thống hoàn toàn phân cấp. Hơn 1000 loại tiền ảo đang tồn tại trên toàn cầu, nổi tiếng nhất là Bitcoin.

Tất cả những điều này dấy lên vấn đề về quyền kiểm soát dữ liệu thanh toán của người tiêu dùng và sự ảnh hưởng của người nắm giữ những thông tin này. Ai đang kiểm soát tiền tệ - chính phủ hay mạng lưới máy tính? Ai kiểm soát thanh toán của chúng ta – các công ty công nghệ, nhà cung cấp thẻ thanh toán hay ngân hàng? Quan trọng nhất là ai kiểm soát tất cả dữ liệu về các giao dịch tài chính của chúng ta – bạn hay họ?

Cleo AI, một startup về trí tuệ nhân tạo ở London, vận hành một trợ lý kỹ thuật số kết nối với các tài khoản ngân hàng của người dùng và giúp họ quản lý tiền bạc. Người dùng đặt những câu hỏi về chi tiêu của họ thông qua Facebook Messenger, và Cleo – trợ lý AI – sẽ trả lời.

Barney Hussey-Yeo

Trợ lý AI này được ra mắt ở Anh và hiện đang tiếp cận 100.000 người sử dụng, nhưng anh Hussey-Yeo muốn con số này đạt tới 1 tỷ người dùng trên toàn cầu và muốn thách thức những ngân hàng. Hussey-Yeo làm điều này bằng cách nào?

Anh nói các trợ lý kỹ thuật số có thể thay thế các ứng dụng ngân hàng, tìm kiếm các đãi ngộ tốt hơn bằng cách phân tích dữ liệu giao dịch trong 12 tháng trước đó.

Hussey-Yeo cho biết: “Trong tương lai, chúng tôi sẽ cung cấp các sản phẩm rẻ hơn, tốt hơn và nhanh hơn các dịch vụ mà ngân hàng đang cung cấp. Cleo sẽ không bao giờ trở thành một ngân hàng bán lẻ, nhưng ‘cô ấy’ sẽ thực hiện một số chức năng của ngân hàng bán lẻ như trả tiền cho bạn bè và vay tiền.”

Một yếu tố làm thay đổi cuộc chơi trên khắp châu Âu, đem lại lợi ích cho các công ty công nghệ tài chính mới như Cleo cũng như tăng cạnh tranh giữa họ: Dịch vụ thanh toán thứ hai của EU.

Chỉ thị này hướng dẫn các ngân hàng mở cơ sở hạ tầng thanh toán và dữ liệu khách hàng của họ cho những bên thứ 3 như các công ty công nghệ tài chính. Trong thực tế, điều này có nghĩa là lịch sử chi tiêu của một khách hàng có thể được chia sẻ với các dịch vụ khác. Thông tin đó rất có giá trị.

Do đó, cơ sở của các quy tắc này là người tiêu dùng phải chấp thuận với việc thông tin cá nhân của họ đang được chia sẻ. Nó cho phép người tiêu dùng lấy lại quyền kiểm soát dữ liệu và thanh toán của họ.

Theo anh Hussey-Yeo, tương lai của ngành ngân hàng nằm trong tay các công ty phần mềm, chứ không phải các ngân hàng truyền thống. Đó chính là những người sở hữu dữ liệu và trải nghiệm của người dùng. Đó cũng là những người sở hữu các sản phẩm tài chính mà khách hàng tin tưởng.

Trái với CEO của Cleo AI, Mick McAteer của Financial Inclusion Centre tại Anh lại tỏ ra không mấy lạc quan. Ông cho rằng người tiêu dùng sẽ bị ‘tấn công dồn dập’ bởi những chiêu thức marketing gây rối, sau đó, họ sẽ nhanh chóng tiết lộ và mất kiểm soát thông tin cá nhân của mình, và chỉ có những người am hiểu công nghệ mới được hưởng lợi.

Ông McAteer cũng nói thêm rằng Hệ thống ngân hàng mở là một “ý tưởng ngớ ngẩn” sẽ khiến nhiều người thu nhập thấp khó tiếp cận tài chính hơn. Thêm vào đó, những người tiêu dùng có thể bị lợi dụng thông qua một hình thức cho vay nặng lãi mới hoặc các dữ liệu thanh toán và thông tin cá nhân khác của họ bị tiết lộ hoặc bán chúng trên các trang mạng xã hội bởi các cá nhân muốn trục lợi.
 

Thời Đại

Những người đổi đời nhờ biết tiết kiệm

Chuyện đời của 7 người đã vượt qua được những biến cố cuộc sống nhờ việc tiết kiệm đúng cách.

1. Katherine: “Tiết kiệm tiền mang lại động lực và cơ hội theo đuổi đam mê”

Khi tôi còn trẻ và bắt đầu có thu nhập, tôi coi tài khoản ngân hàng của mình là khoản để mua sắm mọi thứ mình thích như giày dép, quần áo và uống café sang chảnh mỗi ngày. Tôi không có mục tiêu lâu dài. Bố mẹ tôi cũng là những người không biết quản lý tiền bạc nên tôi mặc nhiên nghĩ rằng tiền là để tiêu xài. Tôi chỉ biết sống và làm việc để thỏa mãn những sở thích của bản thân và chưa bao giờ có kế hoạch B cả.

Tất cả bạn bè của tôi đều tiết kiệm tiền và tôi không thể tưởng tượng được tại sao phải làm việc đó. Nhưng mọi việc đã thay đổi chóng mặt khi bạn bè bất ngờ lên kế hoạch cho một chuyến đi trượt truyết ở Nhật Bản. Tôi cảm thấy vô cùng xấu hổ khi ngân sách của mình không đủ cho những việc bất ngờ xảy ra hoặc đề phòng cho những biến cố trong tương lai. Vì vậy, tôi bắt đầu ngừng việc mua sắm những đồ vật không thực sự cần thiết và bắt đầu tiết kiệm hơn – không chỉ là để dành cho những chuyến du lịch mà cho những việc lớn trong tương lai. Tôi bắt đầu theo dõi sát sao tài khoản ngân hàng của mình.

Công việc của tôi đòi hỏi phải đi lại nhiều và một ngày khi đang trên đường đến một cuộc hẹn, tôi bị va chạm xe cộ và chiếc xe bị phá hủy hoàn toàn. Bởi tôi phải sử dụng xe cá nhân cho công việc và công ty không chi trả bảo hiểm tai nạn, đồng thời, tôi bị mất việc. Trong cùng tháng đó, tôi phải làm phẫu thuật, tôi nhận thấy mình không thể kiếm được công việc mới rồi xin nghỉ phép để phục hồi sức khỏe. Do đó, đây là lần đầu tiên trong một thời gian dài, tài khoản ngân hàng của tôi sụt giảm nhanh chóng. Tôi không có bảo hiểm y tế và cuộc phẫu thuật đã tiêu tốn của tôi một khoản không nhỏ, nhưng do tôi đã nỗ lực tiết kiệm tiền nên tôi đã vượt qua thời gian khó khăn này.

Trong suốt khoảng thời gian phục hồi sau cuộc phẫu thuật, tôi đã có rất nhiều thời gian để suy ngẫm và tôi nhận ra rằng mình chưa bao giờ làm điều gì mà mình thực sự yêu thích. Cuộc sống của tôi chỉ xoay quanh công việc và tôi nghĩ đã đến lúc phải thay đổi. Tiền tiết kiệm dành dụm được có thể mang lại sự tự do để theo đuổi những lựa chọn khác. Nó cho phép tôi có khả năng kiểm soát những biến cố không lường trước được trong cuộc sống, cũng như thực hiện niềm đam mê của mình. Tận dụng khoảng thời gian nghỉ ngơi, tôi tập hợp một bộ hồ sơ về phong cách nghệ thuật của mình và tải lên trên mạng. Tôi bắt đầu bán hàng trên mạng. Sáu tháng sau, tôi đã kiếm được tiền từ chính những đam mê của mình. Tôi vẫn tiết kiệm và làm việc hướng tới mục tiêu tài chính của mình cũng như những ước mơ trong tương lai – sự khác biệt duy nhất là hiện tại, nhờ có khoản tiền tiết kiệm, tôi đã có thể thực hiện những ước mơ từng bị lãng quên trước đây.

2. Beth Anne: “Tiền tiết kiệm giúp tôi chăm sóc con trai khuyết tật tốt hơn”

Vào tháng 4 năm ngoái, tôi và chồng nhận nuôi một đứa trẻ, Holden từ Ấn Độ. Holden mắc chứng bệnh co cứng khớp, thằng bé không thể tự đi được và cần được phẫu thuật cũng như chăm sóc y tế đặc biệt. Có ngân sách tiết kiệm cho phép chúng tôi đi đến bệnh viện lớn để chứng kiến cuộc phẫu thuật chỉnh hình. Thoải mái chi trả cho những chuyến đi, chi phí đi lại, ăn ở có ý nghĩa quan trọng cho cuộc sống của con trai tôi. Thêm nữa, chúng tôi cũng có thể chi trả cho những món đồ chơi và thiết bị hỗ trợ dành riêng cho trẻ khuyết tật.

Có tiền để dành cho phép tôi cắt giảm giờ làm (tôi là y tá) trong khi chồng tôi cũng nghỉ làm trong 9 tháng. Con trai luôn cần tôi trong vai trò một người mẹ cũng như người hỗ trợ trong suốt các cuộc phẫu thuật và vật lý trị liệu. Tôi và chồng cũng rất vui mừng vì đã lên kế hoạch tiết kiệm từ trước để thực hiện những việc này cho con trai.

3. Valerie: “Tiền tiết kiệm giúp tôi được ở bên cha khi ông mất”

Một lời khuyên phổ biến rằng tiền tiết kiệm sẽ giúp bạn chi trả cuộc sống nếu chẳng may bị thất nghiệp. Tuy nhiên, nhiều người không lường trước được những trường hợp như mất người thân, bạn cần tiền để chi trả các chi phí liên quan. Bố tôi lâm bệnh nặng khi tôi đang đi nghỉ nước ngoài, tôi phải đặt lại vé máy bay có giá 1.200 đôla (do đặt vé vào phút cuối). Chị tôi và tôi ở chung khách sạn và thuê một chiếc ô tô trong một tuần (giá 850 đôla). Chúng tôi ăn ngoài hàng khá nhiều. Ngoài ra, một khoản chi phí 800 đôla phát sinh khi tôi đến thăm bố tại bệnh viện. Thật may mắn vì tôi có thể ở bên ông lúc lâm chung. Đồng thời, tôi có thẻ tín dụng để chi trả cho các chi phí ngoài dự kiến và hóa đơn khi đến hạn.

4. Tracy: “Tiền tiết kiệm giúp chi trả cuộc sống sau ly hôn”

Có quỹ dự phòng cho phép tôi thanh toán các món nợ nhỏ, vì vậy, sau khi ly hôn, ngân hàng yêu cầu tôi đóng tài khoản chung với chồng cũ, tôi không cần vay tiền gia đình mình để trả nợ mà tự chi trả được. Điểm tín dụng của tôi cũng tăng cao cho phép tôi kiểm soát các khoản nợ cá nhân và hướng tới sự độc lập về tài chính. Tôi có 1.000 đôla trong tài khoản tiết kiệm hiện nay và sẽ chi trả cho khoản sửa chữa mái nhà hỏng năm ngoái. Tôi sẽ tiếp tục tiết kiệm tiền để bù đắp các khoản chi phí phát sinh.

5. Eulynn: “Tiền tiết kiệm giúp gia đình tôi vượt qua khó khăn về việc tìm nhà”

Khi sống ở thành phố New York vào năm 2011, gia đình chúng tôi tiếp tục gia tăng số thành viên và cần một ngôi nhà lớn hơn. Chúng tôi mua một căn hộ 2 phòng ngủ trong khi vẫn cố gắng tìm người cho thuê căn hộ một phòng ngủ còn lại. Mặc dù giá cho thuê rất thấp nhưng chúng tôi không tìm được người thuê nhà trong vòng sáu tháng. Nếu không có tiền tiết kiệm, chúng tôi sẽ phải bán nhà và rời khỏi thành phố.

Một năm sau, chồng tôi mất việc ở vị trí giám đốc điều hành ở một trong những công ty về giáo dục lớn nhất của Mỹ. Thời điểm này, chúng tôi không có đủ tiền sinh hoạt (chỉ 5.000 đôla) và bắt buộc phải bán căn hộ. Nhưng chúng tôi đã đưa ra một quyết định khá táo bạo: mua một chiếc xe cũ rồi mang theo con cái thực hiện một chuyến du lịch xuyên suốt đất nước trong vòng 3 tháng để tìm xem nơi nào là nơi lý tưởng để an cư. Chúng tôi hạn chế các khoản nợ bằng cách cắt giảm chi tiêu đáng kể. Hiện tại, khi đã ổn định, chúng tôi bắt đầu tiết kiệm trở lại trong khi chồng tôi làm việc bán thời gian và chăm sóc con cái còn tôi điều hành một công ty nhỏ.

7. Laura: “Tiền tiết kiệm giúp tôi khởi nghiệp kinh doanh”

Trước đây, một người kế toán khuyên tôi nên dành tiền tiết kiệm bằng 20% thu nhập. Đây thực sự là một kế hoạch cực kỳ thông minh mà tôi tuân theo hơn 12 năm qua. Trong suốt thời gian đó, tôi có 4 đứa con cần chi trả phí ăn học, trợ cấp cho vợ cũ của chồng và công ty của chồng tôi cần huy động vốn. Ngoại trừ các khoản chi phí, tôi tiếp tục tiết kiệm – mặc dù thu nhập của tôi hoàn toàn dựa trên hoa hồng.

Sau 5 năm: khi tôi phải từ bỏ vị trí đương nhiệm, tiền tiết kiệm có được vẫn cho phép tôi tự khởi nghiệp kinh doanh. Có thể nói rằng tiền tiết kiệm cho phép tôi từ bỏ công việc đầy áp lực mà rất nhiều người bạn của tôi vẫn đang mắc kẹt để theo đuổi đam mê.

7. Kendal: “Tiền tiết kiệm giúp chi trả hóa đơn thuế nằm ngoài dự kiến – và chăm sóc cho thú cưng”

Tôi và chồng mình đã đưa ra quyết định sai lầm về việc lập hồ sơ thuế với lầm tưởng rằng việc này sẽ giúp tiết kiệm tiền. Tuy nhiên, tôi phát hiện ra rằng mình đã nợ hơn 3.000 đôla tiền thuế. Chúng tôi ngay lập tức có những điều chỉnh để giảm thiểu khoản nợ này xuống còn hơn 2.000 đôla. Thật may mắn là tiền tiết kiệm đã giúp chúng tôi vượt qua khó khăn này.

Tiền để dành cũng cứu chúng tôi một bàn thua trông thấy khi chúng tôi phải chi trả cho dịch vụ thú y. Chú chó 12 tháng tuổi của chúng tôi có những biểu hiện lạ và nôn ra máu. Phải mất gần 3 ngày để bác sĩ phát hiện ra nguyên nhân cùng với việc điều trị rất tốn kém tới hơn 1.700 đôla. Một lần nữa, với số tiền tiết kiệm được, chúng tôi có thể chi trả cho các dịch vụ này và tránh mắc nợ tín dụng. 

Hương Giang - Vnexpress(theo dailyworth)

>> Dịch vụ Tư vấn Đầu tư Chứng Khoán