Từ phu kéo xe đến 'Vua bánh mì', đối tác lớn của Lotteria, KFC, Burger King Việt Nam

ABC Bakery là câu chuyện thành công điển hình khi doanh nghiệp lựa chọn chiến thuật thị trường ngách.

Lý thuyết về chiến lược cạnh tranh có 3 chiến lược chính gồm: Dẫn đầu về chi phí, Khác biệt hóa, Chiến lược tập trung. Trong 3 loại hình này, việc lựa chọn tấn công vào thị trường ngách là một loại đặc biệt của chiến lược tập trung. Không ít doanh nghiệp trên thế giới và cả Việt Nam mặc dù sinh sau đẻ muộn nhưng gặt hái thành công lớn nhờ chiến lược đi vào thị trường ngách.

CafeBiz xin giới thiệu series bài viết về “Những doanh nghiệp thành công nhờ thị trường ngách”. Series sẽ đăng tải thường kỳ vào thứ Tư hàng tuần.

---

Với sự phát triển kinh tế và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng tại Việt Nam, các thương hiệu fastfood thế giới nhanh chân để không bỏ lỡ cơ hội tại thị trường đầy tiềm năng. Chưa bao giờ thị trường này sôi động đến vậy với sự góp mặt từ KFC, Lotteria, Burger King và mới nhất là McDonald’s. Tuy nhiên hầu hết những nguyên phụ liệu trong hệ thống các cửa hàng này đều được nhập khẩu từ nước ngoài từ thịt, khoai cho đến ly giấy hoặc thông qua các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, doanh nghiệp nội địa 100% rất hiếm.

Thế nhưng có một doanh nghiệp nội thành công khi là đối tác cung cấp bánh mì, bánh ngọt, hamburger cho những ông lớn fastfood này. Đó là công ty ABC Bakery, được thành lập bởi “vua bánh mì” Kao Siêu Lực. ABC Bakery là câu chuyện thành công điển hình khi doanh nghiệp lựa chọn chiến thuật thị trường ngách.

Từ phu kéo xe đến ông chủ tiệm bánh

Ông Kao Siêu Lực vốn là người gốc Hoa tại Campuchia sang Việt Nam lập nghiệp từ năm 1979 khi chiến tranh nổ ra. Thủa nhỏ ông vốn được cha cho học nghề cơ khí nhưng đến mảnh đất mới lập nghiệp không vốn liếng, không người thân, không biết tiếng, ông Lực làm phu xe để kiếm cơm qua ngày.

Theo lời kể của ông Lực, việc kéo xe tưởng dễ nhưng với ông là bài toán khó. Ông phải tranh thủ lúc những phu xe khác nghỉ ngơi để mượn xe, giao tiếp bằng tay là chính, khách trả bao nhiêu tiền cũng được, ông không biết mặc cả. Sau một thời gian quen đường sá, biết tiếng Việt, ông Lực chuyển qua bán gạo rồi sau đó thu gom và giao bột mì.

Một thời gian dài làm quen với bột mì khiến ông có kinh nghiệm cũng như khả năng cảm nhận chất lượng bột qua đôi bàn tay. “Chỉ cần sờ vào, tôi đã biết bột loại gì, tốt hay xấu, cũ hay mới. Tôi bắt đầu thấy ánh sáng cuối đường hầm từ lúc ấy”, ông vua bánh mì nhớ lại.

Công việc giao bột mì giúp ông làm quen với những người làm bánh mì, bánh tươi và nảy ra ý định mở lò bánh năm 1982. Vốn là người ngoại đạo, ông Lực thuê thợ về làm, vừa làm chủ vừa làm thợ phụ học việc, vừa kiêm luôn việc chở bánh đi bán dạo. Có hôm vì quá mệt mà ông Lực ngủ quên, thợ làm thuê cho ông mắng té tát và dọa nghỉ việc. Điều này khiến ông quyết tâm học nghề làm bánh cho bằng được để không ai khinh mình.

Thế nhưng việc học nghề của ông cũng không dễ dàng. Ông Lực thuê thầy về dạy, hàng ngày chuẩn bị nguyên liệu từ 3 giờ sáng sau đó đứng một góc để xem thấy trộn bột, nướng bánh. Thế nhưng ông thầy giấu bí quyết trộn bột, tìm cớ để không truyền nghề cho ông Lực. Suốt một thời gian dài, ông học bằng cách quan sát, tự mò mẫm tìm ra công thức và thử nghiệm dù thất bại không ít.

Năm 1983 ông Lực lập gia đình và cùng vợ dồn tâm sức vào nghề làm bánh. Với nghề cơ khí sẵn trong tay, ông tự máy mò, nghiên cứu, chế tạo máy đánh trứng, tạo ra nhiều mẫu khuôn bánh mới so với thị trường, từ đó khách hàng dần dần biết đến cửa hàng bánh của ông. Năm 1984 ông Lực thành lập thương hiệu bánh Đức Phát với số vốn khoảng 2 cây vàng.

Bước ngoặt gia đình và cuộc gây dựng lần 2

Trải qua hơn 20 năm, cái tên Đức Phát ngày càng phát triển và nhận được sự ủng hộ của khách hàng trong và ngoài nước nhưng đến năm 2005, ông và vợ ly hôn. Vụ tranh chấp thương hiệu được định giá tới 1 triệu USD này kéo dài đến năm 2007 thì kết thúc.

Cùng năm này ông Lực quyết định mở hiệu bánh mới với tên ABC Bakery với số vốn 30 tỷ đồng. Cái tên ABC Bakery theo giải thích của ông chữ A nghĩa là “Asia” (châu Á), B là “Bakery” (Bánh), C là “Confectionary” (Kẹo). ABC cũng là tên viết tắt của 3 người con ông Lực: Anglela (con gái thứ Kao Huy Minh); Bruch (con trai út Kao Hớn Phong) và Christine (con gái cả Kao Huy Phương). Ba người con cũng là niềm tự hào của ông khi tiếp bước hứng thú với công việc làm bánh và bắt đầu cùng ông gánh vác sự nghiệp.

Theo ông Lực chia sẻ, logo của ABC với hình một cậu bé mặc bộ quần áo thợ làm bánh chính là hình ảnh con trai út lúc nhỏ. Cậu bé học làm bánh từ năm 10 tuổi và hiện theo học ngành này tại Singapore.

Không chỉ có kinh nghiệm hơn 20 năm lăn lộn với nghề bánh xây dựng nên Đức Phát, ông Lực còn dành tới 30% thời gian để nghiên cứu về máy móc, thiết bị làm bánh trên thế giới. Vốn có nghề cơ khí trong tay cùng với việc nhập khẩu máy móc chi phí đắt gấp 4-5 lần trong nước nên ông Lực quyết định tự nghiên cứu, cải tiến và thử nghiệm. Thậm chí ông còn chế tạo thành công và bán dàn máy cuộn bánh cho đối tác Đài Loan.

Việc đầu tư cho công nghệ có thể xem là một yếu tố giúp ABC mặc dù mới thành lập từ năm 2007 nhưng nhanh chóng thành công và trở thành nhà cung cấp cho nhiều khách sạn 5 sao, các thương hiệu fastfood đa quốc gia khi đặt chân vào Việt Nam như KFC, Lotteria, McDonald’s cũng như xuất khẩu sang thị trường khó tính như Nhật Bản.

Hamburger - miếng bánh ngon ít người làm

Hiện ABC sản xuất 6 nhóm mặt hàng chính gồm: Bánh tươi đóng gói, bánh mì tươi, hamburger, bánh trung thu, bánh kem và bánh đông lạnh với hệ thống 33 cửa hàng. Theo chia sẻ của ông Lực, một xưởng bánh của ông có doanh số khoảng 180 tỷ đồng.

ABC còn được biết đến là đối tác thường xuyên của chuỗi bánh ngọt Tour lé Jours, cung cấp 100% bánh sandwich cho McDonald’s hay nguyên liệu bột làm bánh pizza cho Burger King, Domino Pizza. Ông Lực cũng chia sẻ sắp tới ABC còn cung cấp nguồn bánh cho Dunkin’s Donuts. Hiện chuỗi fastfood Lotteria với 200 cửa hàng là hãng nhập nguyên liệu nhiều nhất từ ABC Bakery với doanh thu tới trên 1 tỷ đồng một tháng theo lời ông Lực.

Trong các mặt hàng của ABC nhóm sản phẩm chủ lực là hamburger với tỷ trọng tới 40% doanh thu. Tỷ lệ 60% còn lại là bánh ngọt, kem. Thị trường đồ ăn nhanh tại Việt Nam phát triển khá nhanh trong vài năm gần đây nhưng việc cung ứng loại bánh này cho các hãng lại đang bị bỏ ngỏ.

Hầu hết các doanh nghiệp sản xuất bánh mì, bánh tươi hiện nay thường chọn hướng tiếp cận trực tiếp đến người tiêu dùng hàng ngày. ABC chọn hướng cung ứng hamburger có thể xem là chiến lược tấn công vào thị trường ngách hiệu quả và hiện đã gặt hái thành công.

Trong lần trả lời phỏng vấn tờ báo Anh The Guardian năm 2014, ông Lực cho biết ABC đang xây một nhà máy sản xuất mới ở ngoại ô thành phố Hồ Chí Minh nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển. "Nhà máy này sẽ có 3 tầng, một tầng cho McDonald's, một cho các sản phẩm của Nhật Bản , một cho thị trường xuất khẩu", ông Lực cho biết. Nhưng mở rộng thương hiệu ra quốc tế không phải là trọng tâm của ông Lực. Điều quan trọng nhất, theo ông, ABC Bakery vẫn là một công ty gia đình phát triển chặt chẽ.

Theo Trí Thức Trẻ

>> Bí quyết thành công của người Hoa ở Chợ Lớn

Bí quyết thành công của người Hoa ở Chợ Lớn

Ngày nay, cộng đồng người Hoa ở Chợ Lớn đã phát triển không chỉ gói gọn trong quy mô Sài Gòn nữa, mà đã dần trở thành những DN lớn nhất trên đất Việt.

Nội dung nổi bật:

- Bí quyết thành công của các doanh nghiệp người Hoa ở Chợ Lớn: Phải biết yêu nghề và kính nghiệp. 

- Người ta bảo “thà cho vàng chứ không chỉ đàng làm ăn” nhưng với cộng đồng người Hoa, sức mạnh tập thể và sự hướng dẫn là một trách nhiệm rất lớn.

- Họ khởi nghiệp khác với người Việt, vì có cả một cộng đồng hỗ trợ: bạn hàng cho mua thiếu lâu hơn, các đàn anh trong nghề chỉ vẽ đôi đường và còn giới thiệu đối tác, người trong tộc luôn ủng hộ… 

Phải biết yêu nghề kính nghiệp

Trước năm 1975, người Hoa gốc Minh Hương đã tạo ra những cái tên, cũng là những đỉnh cao của nghề nghiệp tại Sài Gòn: vua thép, vua gạo, vua bột giặt, vua xà bông, vua bột mì… Cho đến khúc quanh thời cuộc của ngày thống nhất thì những cái tên này mới dần bị suy tàn, nhưng lại chuẩn bị cho một cuộc tái sinh…

Và xuất phát điểm lại từ số không. Có người bắt đầu bằng việc bán một mớ đồ cũ trên vỉa hè để nuôi mộng lớn như ông Lương Vạn Vinh, ông chủ hiện thời của nước rửa chén Mỹ Hảo. Có người chuyển từ nghề đông y sang làm giày dép như ông Vưu Khải Thành của Biti’s. Cũng có người xoay xở với những bạn hàng nhỏ lẻ ở Campuchia như gia đình ông Trần Kim Thành của Kinh Đô. Hay cũng có người bắt đầu lại bằng việc đi làm thuê cho một hiệu bánh như ông Kao Siêu Lực, giờ có một chuỗi cửa hàng bánh hàng đầu là ABC…

Ông Cổ Gia Thọ - Chủ tịch Công ty Thiên Long nhớ lại câu chuyện về hai người đàn anh đã giúp đỡ mình lúc khởi nghiệp: “Chúng tôi gọi anh Lý Ngọc Minh (Chủ tịch Công ty gốm sứ Minh Long - pv) và anh Vưu Khải Thành là những đại ca cổ thụ trong cộng đồng doanh nghiệp người Hoa không chỉ vì khả năng kinh doanh, mà còn là sự bảo bọc, hướng dẫn anh em làm ăn và luôn sẵn sàng chia sẻ những khó khăn của nhau nữa…”

Với ông Cổ Gia Thọ, một trong những ân tình mà ông nhớ là việc ông Vưu Khải Thành hay tổ chức hội nghị khách hàng, chia sẻ những định hướng, thảo luận việc mở rộng thị trường… và sẵn lòng để những doanh nhân trẻ hơn, non nghề hơn như ông Thọ vào tham dự để nghe, để học, để tạo ra những kết nối kinh doanh. Người ta bảo “thà cho vàng chứ không chỉ đàng làm ăn” nhưng với cộng đồng người Hoa, sức mạnh tập thể và sự hướng dẫn là một trách nhiệm rất lớn.

“Hai mươi mấy năm trước, khi tôi còn bập bẹ làm một cơ sở bút bi nhỏ xíu thì anh Thành đã là người sáng lập và chủ tịch của hội công kỹ nghệ gia quận 6, như một kiểu hiệp hội doanh nghiệp bây giờ để làm điểm gặp gỡ, kết nối và chia sẻ công chuyện với nhau. Lúc đó tôi không quen anh Thành, nhưng xin đi sinh hoạt, và dần dần học được nhiều điều lắm. Chẳng hạn sự thẳng thắn, trung thực và cương quyết. Trước đây, tôi là người hay rụt rè để ra những quyết định quan trọng nhưng anh Thành khuyên phải biết nắm cơ hội và chấp nhận những rủi ro, thất bại nếu muốn làm chuyện lớn…”, ông Thọ kể.

Cộng đồng doanh nghiệp người Hoa vẫn thường nhắc nhở nhau học tập nguyên tắc  của hai ông Lý Ngọc Minh và Vưu Khải Thành trong kinh doanh. Theo đó, nguyên tắc Lý Ngọc Minh là: Đơn giản mà hiệu quả;  An toàn hai lần; Làm cho bằng được; Vui vẻ cởi mở; Hợp tác chân tình. Nguyên tắc Vưu Khải Thành yêu cầu: Giải phóng tư tưởng; Thực sự cầu thị; Tích cực tìm tòi; Mạnh dạn sáng tạo; Kiên trì phấn đấu; Không ngại gian nan; Học tập nước ngoài; Không ngừng vươn lên.

Còn theo ông Cổ Gia Thọ, một trong những bí quyết thành công trong kinh doanh của người Hoa là: Phải biết yêu nghề kính nghiệp. Qủa thật, nếu không dốc trọn cuộc đời cho một công việc mà mình đã chọn, thì không có cách nào tạo ra những đế chế vững vàng đến mực được gọi là vua của một nghề. Và hiện nay, đã lấp lánh những ông vua của từng ngành, mà đa phần đều là người gốc Hoa: vua gốm sứ Lý Ngọc Minh, vua giày dép Vưu Khải Thành, vua bánh Kao Siêu Lực, vua nước rửa chén Lương Vạn Vinh, vua nhựa Trần Duy Hy, vua vải Thái Tuấn Chí…

Hệ sinh thái kinh doanh của người Hoa

Khái niệm “hệ sinh thái” (ecosystem) dùng trong kinh doanh dạo này hay được nhắc đến nhiều thông qua chuyện người Israel xây nguyên một bệ phóng cho các doanh nghiệp trẻ với định vị “quốc gia khởi nghiệp” nhưng nếu chịu khó nhìn ngó, thì tự thân các doanh nhân gốc Hoa ở Việt Nam cũng đã xây nên những nền tảng đáng kể cho công chuyện làm ăn của họ và con cháu. Họ khởi nghiệp khác với người Việt, vì có cả một cộng đồng hỗ trợ: bạn hàng cho mua thiếu lâu hơn, các đàn anh trong nghề chỉ vẽ đôi đường và còn giới thiệu đối tác, người trong tộc luôn ủng hộ…

Đầu tiên, đó là vai trò của các bang hội, tức là các “bang” và các “hội”. Không còn là những tổ chức mang màu sắc chính trị như thời Thiên địa hội của đời trước ông Vương Hồng Sển nữa, mà những bang hội sau này hoạt động như những thành luỹ gìn giữ giá trị văn hoá truyền thống của một cộng đồng người gốc Hoa chung một nguồn cội. Đó có thể là hội quán Phước Kiến của những người từ vùng giáp ranh Đài Loan sang miền Nam lập nghiệp, có thể là hội quán Triều Châu (hay Tiều Châu), hội quán Quảng Đông…

Sau này, ranh giới địa lý của những bang hội này cũng dần xoá nhoà, họ sinh hoạt chung với nhau nhiều hơn, nhưng vẫn khá kín tiếng và ít giao du với người bên ngoài. Người bang trưởng, hay hội trưởng, là người đức cao vọng trọng trong cộng đồng, phải chăm lo nhiều thứ. Thường thì để làm chức này, người ta phải bỏ ra nhiều tiền để đóng góp cho cộng đồng và thay vì để lấy chức quyền thì họ lấy cái trách nhiệm và niềm tự hào được đóng góp cho cộng đồng.

Còn nhớ mỗi năm, khu hội quán Nghĩa An bên cạnh trường tiểu học Chính Nghĩa, quận 5 đều có tổ chức bán đấu giá những cái lồng đèn tuyệt đẹp để lấy tiền chăm lo đời sống và giáo dục cho con em gốc Hoa. Không giương cờ gióng trống hot boy hot girl hay trực tiếp truyền hình MC nổi tiếng gì cả, chỉ có những “đại bô lão” ngồi ghế, con cháu em út quây xung quanh trong một không gian ngập sắc màu, trang phục truyền thống. Nhưng con số cứ tăng dần, chục triệu, trăm triệu, rồi một tỉ, hai tỉ đồng được hô lên thu tiền ngay, làm chương trình công khai sổ sách ngay. Những cái tên khá quen như Trầm Bê hay còn xa lạ như một bà cụ đã già lắm được cẩn thận ghi chép lại, và họ cũng sẽ là những người được cộng đồng nhắc đến, được những người trẻ nhìn đó mà làm gương.

Bang hội này, giống như một lớp màn chắn, không cho những biến đổi quá nhanh của xã hội xông vào làm hỏng đi truyền thống của họ. Con cháu có thể đi học trường Hoa ngữ song song với trường Việt ngữ, được dạy những bài vỡ lòng về làm ăn theo kiểu công tử phải đi cọ thùng, và quan trọng nhất, họ được dạy bởi những bài học sống động của thực tiễn kinh doanh trong cộng đồng người Hoa.

(Theo Trí Thức Trẻ)

>> Triết lý kinh doanh từ quán cháo người Hoa(P1)

>> Triết lý kinh doanh từ quán cháo người Hoa (P2)