Warren Buffett: Giàu gấp đôi cũng không giúp bạn hạnh phúc hơn

Thay vì để cảm giác hạnh phúc bị chi phối bởi số tài sản, tỷ phú cho rằng bạn có thể có nhiều niềm vui hơn trong quá trình làm giàu. 

CEO Berkshire Hathaway - Warren Buffett hiện có khoảng 85 tỷ USD. Ông là một trong các tỷ phú đồng tình với quan điểm có nhiều tiền hơn không phải là chìa khóa mang lại hạnh phúc. Trên thực tế, ông thừa nhận mình thích những ngày có ít tiền hơn nhiều.

“Tôi chẳng buồn khi rời trường với 10.000 USD”, Buffett cho biết trên CNBC, “Khi ấy tôi còn vui là đằng khác”.

 

Warren Buffett trong Đại hội cổ đông Berkshire Hathaway năm ngoái. Ảnh: Reuters

 

Buffett cho biết nhiều người có xu hướng nghĩ rằng có nhiều tiền hơn sẽ hạnh phúc hơn. Ông lấy ví dụ: “Nếu anh có 100.000 USD và không thấy hạnh phúc, rồi nghĩ rằng 1 triệu USD sẽ làm được điều này, chuyện đó sẽ không bao giờ xảy ra đâu”.

Kể cả nếu anh kiếm được một triệu USD, niềm hạnh phúc ấy sẽ biến mất khi anh nhìn quanh và “thấy người có 2 triệu USD”, Buffett cho biết, “Anh sẽ không hạnh phúc hơn nếu tài sản tăng gấp đôi đâu”.

Thay vì để cảm giác hạnh phúc được quyết định bởi việc mình có và không có gì, hay kiếm tiền nhanh ra sao, Buffett cho rằng “bạn có thể có nhiều niềm vui trong quá trình làm giàu”. Năm 2017, ông từng cho biết vẫn sẽ rất hài lòng nếu chỉ kiếm được 100.000 USD một năm. Vì ông đã có khoản đầu tư khiến mình hạnh phúc rồi. Đó là căn nhà ông mua năm 1958 và vẫn đang sống ở đó.

“Nếu có thể chi 100 triệu USD để có một căn nhà khiến mình hạnh phúc hơn, tôi sẽ làm việc đó. Nhưng với tôi, đây là căn nhà hạnh phúc nhất thế giới rồi. Vì nó chứa đầy những kỷ niệm, là nơi mọi người trở về, và có nhiều thứ khác nữa”, Buffett cho biết trên  PBS Newshour.

“Sự thật là tôi có rất nhiều tiền rồi. Chúng có thể giúp tôi mua bất kỳ thứ gì, như du thuyền hay 20 căn nhà chẳng hạn. Nhưng tôi sẽ chẳng hạnh phúc hơn đâu”, tỷ phú kết luận.

Xem thêm: 9 cuốn sách tỷ phú Warren Buffett cho rằng ai cũng nên đọc

 Vnexpress/CNBC

Thiền sư Anyen Rinpoche: “Thay vì tìm nguyên nhân để đổ lỗi, hãy thư giãn, thoải mái và tự tin vào chính mình”

Đức phật đã chỉ ra 4 con đường để thoát khỏi những cảm xúc khổ đau và thiền sư Anyen Rinpoche, một trong những người đứng đầu bộ phận Phật giáo Tây Tạng sẽ phân tích tại sao con người lại có nỗi buồn khổ. Một khi đã hiểu nguồn gốc của nỗi khổ, bạn sẽ tìm ra con đường để thoát khỏi những cảm xúc đó.

Tứ diệu đế của cảm xúc

“Hầu hết những người tìm đến Phật đều có một điểm chung, họ cảm thấy thất vọng với cuộc sống và phải chịu đựng một nỗi bất hạnh mà không thể tìm được cách thoát ra. Đó là bởi vì họ thường nhầm lẫn về nguyên nhân và nguồn gốc của nỗi bất hạnh”, thiền sư Anyen Rinpoche chia sẻ.

Chẳng hạn như, bạn nghĩ rằng sự bất hạnh bắt nguồn từ việc phải đối mặt với nhiều tình huống không mong muốn dù đã tìm mọi cách để nó trở nên tốt đẹp hơn. Bạn cảm thấy đau khổ vì không thể kiểm soát được mọi việc trong cuộc sống theo chiều hướng tích cực, ngay cả khi đã chuẩn bị tâm lý nhưng vẫn gặp nhiều đau đớn, bất hạnh.

Phật giáo gọi đây là một trong “Tứ diệu đế”: sự thật của khổ đau. Tôi đã gặp một số Phật tử muốn tránh trò chuyện về sự thật của khổ đau. Họ nói rằng nó sẽ không khuyến khích con người tin theo Phật. Họ muốn tìm cách nâng cao tinh thần hơn là đào sâu vào nỗi đau.

Có những người phải chịu vô số nỗi đau mỗi ngày từ thể chất đến tinh thần và tình cảm. Kể cả khi họ cảm thấy hạnh phúc vì một điều gì đó nhưng nó cũng không kéo dài được bao lâu. Những cảm xúc lẫn lộn khiến họ đau buồn, giận giữ, ghen tuông hoặc oán giận. Cảm xúc từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác mang theo cả những tâm trạng khiến người ta cảm thấy đau đớn càng nhiều, bất hạnh càng sâu.

Họ không thể kiểm soát được cảm xúc và bị cảm xúc kiểm soát. Họ khao khát được gần gũi, khao khát có mối quan hệ thân mật với người khác nhưng những cảm xúc quá mạnh mẽ khiến họ không thể mở ra cánh cửa cho người khác. Bởi vì họ chỉ tập trung vào cách mà họ cảm nhận và trở nên phòng thủ với chính bản thân. Họ sợ hãi sẽ làm người khác bị tổn thương hoặc sợ bị lợi dụng. Cảm giác tự bảo vệ sẽ khiến chu kì cảm xúc diễn ra mạnh mẽ hơn gây ra hỗn loạn, tổn thương trong tâm trí.

Phật giáo gọi những cảm xúc mạnh mẽ đó là giận dữ, ghen tuông và kiêu ngạo. Chúng khiến con người không cảm thấy hạnh phúc và còn ngăn cản sự kết nối với người thân yêu, bạn bè, đồng nghiệp, những người xung quanh. Nhưng bởi chúng ta là con người vì thế đau khổ là điều không thể tránh khỏi.

Khi bạn nhìn sâu vào cảm xúc thật bên trong, bạn thường đổ lỗi sự bất hạnh là do tác động từ bên ngoài. Ví dụ như, bạn bực bội vì nói chuyện với người mà mình không thích, hay đã làm điều gì sai trái hoặc oán giận vì nhu cầu cá nhân không được đáp ứng. 

Đó là lý do tại sao cần phải dành thời gian để tìm ra nguồn gốc của những cảm xúc đó. Khi bạn đau khổ và không biết làm thế nào để đối phó những phản ứng, cảm xúc. Bạn thường đổ lỗi cho người khác vì những bất hạnh của mình. Nhưng điều đó cũng chẳng giúp tâm trí bạn được hạnh phúc hơn mà đau khổ lại càng nhiều hơn. Đừng đỗ lỗi cho người khác bởi vì đây là cảm xúc riêng của mỗi người. Bạn phải tìm ra nguồn gốc của nỗi khổ đau, đó là chân lý cao quý thứ hai.

Nếu không tìm ra được nguồn gốc của khổ đau cũng giống như đang chìm trong biển lửa mà không thể nào thoát ra được. Tuy nhiên, mọi sự đau khổ đều sẽ được giải thoát nếu bạn lựa chọn vứt bỏ những cảm xúc đó và thư giãn. Đây cũng là chân lý cao quý thứ ba trong phật giáo: sự thật của sự chấm rứt. Nếu chấp nhận sự thật rằng chính những cảm xúc đó là nguyên nhân của khổ đau, bạn sẽ có được động lực để thực hành Phật pháp một cách chân thực và nhiệt tình. Nếu bạn thực sự muốn chấm rứt mọi sự khổ đau thì chắc chắn những thay đổi tích cực sẽ đến, hãy chia sẻ những tích cực đó với những người xung quanh.

Từ thời còn là một cậu bé, tôi luôn được dạy dỗ phải quan tâm đến cảm xúc của người khác. Điểu quan trọng nhất không phải là cảm nhận riêng của mỗi người mà là cảm nhận chung của mọi người. Khi bạn biết quan tâm đến cảm xúc của nhiều người, bạn sẽ trở nên nhạy cảm hơn. Nếu bạn muốn rút lui khỏi cộng đồng, bó buộc bản thân một mình để có không gian hoặc không muốn bị ảnh hưởng bởi những người khác, bạn sẽ cảm thấy bị cô lập và cô đơn.

Bạn nghĩ rằng chú ý đến cảm xúc của bản thân chính là bảo vệ chính mình và điều đó sẽ khiến bạn hạnh phúc hơn? Nhưng sự thật lại ngược lại hoàn toàn, nó chỉ khiến sự khổ đau nhiều hơn. Chấm rứt những cảm giác khổ đau và thư giãn, bạn sẽ thành thực với cảm xúc của mình hơn, không còn quá phòng thủ mà cảm thấy hạnh phúc hơn. 

Làm thế nào để thay đổi quan hệ với những cảm xúc khó khăn? 

Muốn thoát khỏi mối quan hệ ràng buộc với những cảm xúc khó khăn, bạn có thể học hỏi kỹ năng rèn luyện tâm trí. Chẳng hạn như, làm việc chăm chỉ hơn để phát triển chính niệm với phản ứng cảm xúc. Không hẳn là phải đồng cảm với cảm xúc mà chỉ cần cố gắng để thay đổi tâm trạng, cảm xúc theo chiều hướng tích cực hơn.

Bằng cách rèn luyện bản thân thoải mái và bình tĩnh trong mọi tình huống kể cả khi bạn đang hạnh phúc khoảnh khắc này nhưng lại rơi vào sợ hãi, kích động ngay lập tức. Có thể cải thiện tâm trạng thoải mái và bình tĩnh bằng cách chiêm ngưỡng những khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống, ngồi dưới ánh mặt trời dịu nhẹ, ngồi trên đệm trong một căn phòng yên tĩnh không có ai xung quanh… Thay vì tìm nguyên nhân để đổ lỗi, hãy thư giãn, thoải mái và tự tin vào chính mình. Bạn sẽ tìm thấy sự tự do, hạnh phúc mà mình mong muốn.

>> 17 lời khuyên của thiền sư số một Nhật Bản, điều thứ 5 có lẽ ai cũng phải giật mình

Theo Trí thức trẻ/Lionsroar

Thiền sư Thích Nhất Hạnh: "Con người có quá nhiều tham, ái, sân si - đau khổ vì không biết xử lý vấn đề của mình"

Đôi khi, ngồi trên xe để đi làm nhưng chúng ta lại muốn quay về nhà và tận hưởng khoảng thời gian tươi đẹp một mình. Nếu quyết định trở lại, bạn sẽ cảm nhận được hạnh phúc ở đây, ngay giây phút hiện tại. Thay vì suy nghĩ về tương lai, bạn hãy tập trung sự chú ý vào hơi thở và tận hưởng hiện tại.

Chúng ta hít thở mỗi ngày nhưng hầu như không ý thức đường từng hơi thở ra, vào. Thực tập hơi thở giúp chúng ta biết cách để sống ở hiện tại: Hít vào tôi biết mình đang sống. Thở ra tôi mỉm cười với cuộc sống này.

Chúng ta thường nói tới con đường: con đường giải thoát, con đường hạnh phúc, con đường hòa bình. Khi có ý niệm về con đường, chúng ta đồng thời cũng có ý niệm là vẫn còn đang trên con đường đó, nghĩa là chúng ta chưa tới. Nếu chúng ta đang trên con đường đi tới hạnh phúc, thì chúng ta chưa có hạnh phúc. Nếu chúng ta đang trên con đường đi tới hòa bình, thì chúng ta chưa có hòa bình.

Trong cuộc sống hàng ngày, cơ thể của bạn ở hiện tại nhưng hơi thở lại ở đâu đó với lo lắng, muộn phiền... 

Cuộc sống chính là giây phút hiện tại. Quá khứ đã qua, tương lai chưa tới. Khi chúng ta tập trung vào hiện tại, chúng ta có thể sống sâu sắc và kết nối với những yếu tố chữa lành và nuôi dưỡng tâm hồn xung quanh ta.

Với năng lượng của thiền định, chúng ta có thể nhận biết nỗi đau, xoa dịu chúng như người mẹ dỗ dành đứa con đang khóc. Khi chúng ta giận giữ, buồn rầu và sợ hãi với năng lượng của thiền định, chúng ta có thể nhận ra gốc rễ của khổ đau. Chúng ta cũng có thể nhận ra sự khổ đau của những người chúng ta yêu thương. Bằng cách ấy, những nỗi đau sẽ nằm yên như đứa trẻ ngủ ngon trong vòng tay yêu thương của mẹ.

Khi giao tiếp với lòng trắc ẩn, ngôn ngữ chúng ta sử dụng không có sự giận giữ, khó chịu, chúng ta có thể loại bỏ những nhận thức sai lầm. Lắng nghe sâu sắc và nói những lời yêu thương, chúng ta có thể đem đến sự hài hoà và kết nối với cộng đồng bằng sự hiểu biết, hoà bình và hạnh phúc.

Khi lắng nghe người khác một cách sâu sắc, chúng ta không chỉ nhận ra sai lầm của họ, sai lầm của bản thân chúng ta về người khác. Đó là lí do giao tiếp với sự chân thành có thể loại bỏ sự giận giữ và bạo lực. Chúng ta phải đánh thức mọi thứ để kết nối chúng với nhau.

Ở Làng Mai, vài trăm người sống với nhau như một gia đình theo cách rất đơn giản. Họ có cơ hội thực tập với nhau như một cộng đồng, xây dựng tình huynh đệ. Mặc dù cuộc sống đơn giản nhưng họ có rất nhiều niềm vui từ việc bồi đắp sự hiểu biết và lòng từ bi. Thiền định giúp họ chữa lành, chuyển hoá và tạo ra hạnh phúc.

Hạnh phúc là có thật hay không? Liệu chúng ta có thể sờ, nắm lấy hạnh phúc? Mỗi người từng trải qua những giây phút hạnh phúc, và cố nhiên là chúng ta cũng đã có những giây phút khổ đau. Chúng ta thường tự hỏi: 'Hạnh phúc đó có phải là hạnh phúc chân thật hay không? Khổ đau đó có phải là khổ đau chân thật không ? Hay tự ta làm khổ ta ?' Vậy nên xét lại cái quan niệm về hạnh phúc và khổ đau là một sự thực tập.

Hạnh phúc chính là con đường bạn đang bước đi, với từng hơi thở. Con người có quá nhiều tham, ái, sân, si. Chúng ta đau khổ bởi chúng ta không biết cách xử lí vấn đề của mình. Thiền định giúp mọi người xử lí đau khổ. Lòng từ bi và sự hiểu biết là điều cần thiết để chữa lành mọi khổ đau trên thế giới này.

Hoài Trần

Theo Trí thức trẻ/Lionsroar

Thiền sư Thích Nhất Hạnh: 5 bước thực hành để nuôi dưỡng hạnh phúc

Khi theo đuổi hạnh phúc, chúng ta cố gắng bỏ qua và chống lại sự đau khổ. Nhưng điều này không giúp chúng ta có thể an lành hơn. Nếu biết cách chuyển hoá sự đau khổ, chúng ta sẽ tìm được hạnh phúc đích thực.

 Buông bỏ là bước đầu tiên để sống hạnh phúc - Thiền sư Thích Nhất Hạnh.

Ngày nay, chúng ta phiền não vì không thể xử lí những đau khổ bên trong và luôn tìm cách che đậy chúng. Trường học không dạy những người trẻ cách để xử lí những vấn đề nội tại. 

Chánh niệm là cách tốt nhất để giải quyết đau khổ, sống với giây phút hiện tại hay nhận biết được những điều đang xảy ra ngay tại lúc này. Chánh niệm giúp bạn nhận ra sự hiện diện của đau khổ trong bạn và thế giới. 

Thiền sư Thích Nhất Hạnh nêu ra 5 điều giúp bạn chuyển hoá đau khổ thành nặng lượng của hiểu biết và chữa lành, giúp chúng ta hạnh phúc.

1. Buông bỏ

Bước đầu tiên để tạo ra niềm vui và hạnh phúc là biết buông bỏ. Chúng ta bị ràng buộc bởi quá nhiều thứ. Sự buông bỏ thực sự cần thiết cho sự sống còn và hạnh phúc của chúng ta. Đôi khi bạn nghĩ, bằng cấp, tiền lương, nhà ở hay tình yêu rất quan trọng với hạnh phúc của bạn. Nhưng ngay cả khi bạn đã sở hữu những điều trên, đau khổ vẫn tiếp diễn. Đồng thời, bạn sợ rằng, nếu buông những thứ bạn đang có, tình hình sẽ tệ hơn, bạn sẽ đau khổ và không thể sống nổi. 

Nhìn sâu vào điều bạn đang sợ hãi, nó chính là trở ngại khiến bạn không thể hạnh phúc. Buông bỏ cần rất nhiều dũng cảm, nhưng một khi bạn làm được, hạnh phúc sẽ đến rất nhanh. Để nhận được hạnh phúc, bạn cần phải đánh đổi.

2. Gieo hạt giống tích cực

Mỗi chúng ta đều có những hạt giống nằm sâu trong tiềm thức, nó có thể là địa ngục, cũng có thể là thiên đường. Chúng ta có thể hiểu biết, vui vẻ và làm việc thiện. Nhưng đa số chúng ta chỉ nghĩ đến đau khổ và chìm đắm trong nỗi buồn. Thực hành gieo hạt giống tích cực mỗi ngày để những điều tốt đẹp nảy mầm và vươn lên. 

Điều gì cũng có mặt đối lập. Nếu bạn có hạt giống kiểu căng, bạn cũng có hạt giống từ bi. Khi thực hành chánh niệm mỗi ngày, hạt giống từ bi sẽ mạnh mẽ và phát triển hơn. Chúng ta có thể lựa chọn sống tích cực và hạnh phúc hơn, bởi điều đó nằm trong tầm tay của bạn.

3. Niềm vui từ chánh niệm

Chánh niệm giúp chúng ta kết nối với khổ đau để ôm ấp và chuyển hoá khổ đau, giúp chúng ta chạm vào những điều kì diệu của cuộc sống. Khi thực hành chánh niệm, bạn có thể chuyển hoá từng hơi thở thành hạnh phúc. Khi nhận biết thực tại, hạnh phúc sẽ đến sớm. Năng lượng tốt lành của chánh niệm khiến mọi hoạt động trong ngày của bạn đều là hạnh phúc.

4. Chánh định

Chánh định được sinh ra từ chánh niệm, nó có sức mạnh để vượt qua và đốt cháy mọi phiễn não làm cho bạn đau khổ. Những lo ngại về tương lai sẽ luôn ở đó, khiến bạn mất kiểm soát bản thân bất kì lúc nào. Chúng ta có thể nhìn thấy, thừa nhận và dùng chánh định để đưa chính mình về giây phút hiện tại. 

Chánh định xoá đi đau khổ về quá khứ và sự lo lắng cho tương lai. Chánh định là sự tập trung vào hơi thở một cách thoải mái với cả tâm trí và trái tim. Bạn không cần phải gồng mình để đạt được chánh định, hãy luyện tập nhẹ nhàng và đều đặn, hạnh phúc sẽ đến rất êm đềm.

5. Tuệ giác

Với chánh niệm, chúng ta nhìn nhận sự căng thẳng của cơ thể và mong muốn giải toả nó nhưng đôi khi không thể. Tuệ giác giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc và giải thoát chúng ta khỏi những phiền ưu như ghen tuông, giận dữ và cho phép chúng ta hạnh phúc thật sự.Thông thường, người ta bị cuốn vào vòng tham ái, hận thù và quá để tâm vào những điều tiêu cực.

Bản chất của thực hành thiền định là giúp chúng ta chuyển hoá khổ đau thành hạnh phúc. Nó không phức tạp nhưng đòi chúng ta tu tập chánh niệm, tập trung và có cái nhìn sâu sắc. 

Bước đầu tiên là chúng ta trở về với chính mình, dịu dàng với sự đau khổ của chính mình, buông bỏ những điều vô ích và nuôi dưỡng hạnh phúc hàng ngày với sự hiểu biết và xót thương bản thân và những người xung quanh. Với mỗi hơi thở, chúng ta giảm bớt khổ đau và tạo ra niềm vui mới.

Hoài Trần

Theo Trí thức trẻ/Lionsroar

Không trải qua buồn bã, chán nản, thất vọng, làm sao biết được mùi của hạnh phúc, thành công!

Tác giả Sesbastien Thibault từ tap chí Scientific American đã có bài viết giải thích vì sao bạn nên rơi vào những cảm xúc như buồn bã, chán nản, thất vọng...để từ đó có thể chạm tới sự hạnh phúc

Tạp chí Scientific American là một tạp chí về khoa học nổi tiếng của nước Mỹ.

Mới đây, trên tạp chí này, tác giả Sesbastien Thibault đã có một bài viết nổi bật giải thích rằng tại sao những cảm xúc tiêu cực như sự buồn bã, chán nản thực ra lại rất tốt cho con người.

Một thân chủ ngồi trước mặt tôi (tác giả), nhờ tôi gỡ rối cho những vấn đề anh ta gặp phải trong cuộc sống. Anh này là một trong số những trường hợp bệnh nhân có các cảm xúc buồn bã đến cao độ điển hình mà tôi gặp gần đây

Theo kinh nghiệm trị liệu của mình, không chỉ anh chàng này, tôi thấy xã hội ngoài kia đang có khá nhiều gặp rắc rối về những cảm xúc buồn bã đến cực điểm, như cực kì giận dữ, chán nản hoặc thậm chí suy nghĩ về tự sát như thế này.

Trong những năm gần đây, tôi để ý rằng số người cảm thấy tội lỗi và nhục nhã vì sự tiêu cực của mình đã tăng lên đáng kể. Những phản ứng như thế ắt hẳn bắt nguồn từ quan niệm có phần thiên vị của họ: họ cho rằng suy nghĩ tích cực nên được dung dưỡng.

Tuy nhiên, thật ra thì những sự giận dữ và buồn bã là một phần không thể tránh khỏi và cũng là rất quan trọng trong cuộc đời mỗi con người. Nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng trải qua và chấp nhận những cảm xúc này là rất cần thiết cho tinh thần mỗi người. Nó giống như một bài kiểm tra về cảm xúc, từ đó giúp mỗi con người trưởng thành hơn.

Ngược lại, kìm nén cảm xúc này không những làm tác dụng ngược lại xảy ra mà thậm chí còn khiến bản thân bạn mất đi sự thoả mãn. Như nhà tâm lí học Jonathan M. Adler từ Đại học Kỹ Thuật Franklin W. Olin từng nói “Hiểu được sự phức tạp của cuộc sống có thể là một con đường đặc biệt giúp ích cho quá trình làm giàu tâm hồn”

Tại sao lại như vậy, tôi sẽ giải thích ngay dưới đây

Trước hết, những cảm xúc như đau khổ, chán nản, hỗn độn thực ra lá rất có ý nghĩa với bạn

Suy nghĩ và cảm xúc tích cực tất nhiên là có lợi cho tinh thần. Tuy nhiên, cuộc sống với tràn đầy những cảm xúc hạnh phúc có thể là không phù hợp với sự hỗn nơi thực tại.

Thêm vào đó, thế giới quan của con người cũng sẽ trở nên quá “màu hồng”, khiến họ mất cảnh giác trước hiểm nguy hoặc trở nên tự mãn

Adler và Hal E. Hershfield, một giáo sư ngành Marketing ở Đại Học New York, đã cùng nghiên cứu về mối quan hệ giữa những trải nghiệm cảm xúc hỗn độn và với lợi ích của chúng với tinh thần con người.

Hai giáo sư này đã sắp xếp 12 buổi tâm lý trị liệu cho một nhóm bệnh nhân – tình nguyện viên. Trước mỗi buổi, người tham gia cần hoàn tất một bảng câu hỏi để đánh giá tình trạng tâm lý của họ.

Họ đồng thời cũng phải mô tả về các sự kiện quan trọng trong đời trước khoảng thời gian họ tham gia trị liệu, từ đó những cảm xúc của họ sẽ được thống kê và phân loại ra.

Kết quả theo như Adler và Hershfield công bố vào năm 2012 rằng việc bạn cảm thấy phấn chấn và chán nản, nếu như đến cùng một lúc, thì sẽ là rất tốt.

Ví dụ như có một bệnh nhân đã trả lời “nhiều khi tôi thấy buồn vì những gì đã xảy ra, nhưng cùng lúc lại cảm thấy vui và tràn đầy hi vọng vì mình đã có thể vượt qua nó”

Câu trả lời này, theo y học, cho thấy khả năng cải thiện của bệnh nhân này là rất tốt trong một hay hai tuần nữa.

Đúng vậy, dù cho những cảm xúc lẫn lộn này đôi lúc làm bạn khá khó chịu, bạn sẽ không thể phủ nhận rằng chính những cảm xúc tiêu cực này nhiều khi lại ảnh hưởng khá tích cực đến bạn. 

Các nhà nghiên cứu cũng cho rằng: “Cùng lúc cảm thấy tốt và xấu có thể khiến những trải nghiệm tiêu cực dễ chịu hơn, cho phép bạn thấy được ý nghĩa của những điều tiêu cực theo một chiều hướng tốt hơn.”

Vượt xa hiệu quả tinh thần, những cảm xúc tiêu cực nhiều khi lại cũng mang lại hiệu quả về sức khỏe. Adler đã chỉ ra rằng những linh cảm không lành có thể là dấu hiệu cho thấy sức khoẻ của bạn đang có vấn đề.

Vì những cảm xúc tiêu cực mang lại lợi ích như vậy nên không khó hiểu khi nhiều khi bạn không thể kìm nén nó

Giá trị tồn tại của những suy nghĩ tiêu cực đến như vậy đã góp phần giải thích tại sao con người khó mà kìm nén chúng.

Một ví dụ chứng minh là vào năm 2009, khi nhà tâm lý học David J. Kavanagh từ đại học Công nghệ Queensland (Úc) và đồng nghiệp đã yêu cầu những bệnh nhân điều trị chứng nghiện rượu hoàn tất một bảng câu hỏi đánh giá ham muốn rượu bia của mình, đồng thời cố gắng kiềm nén những ý nghĩ liên quan đến nó trong 24h trước đó.

Kết quả, họ thấy rằng những người thường tỏ ra phản kháng ý nghĩ về rượu thực chất lại nghĩ đến nó nhiều nhất.

Nhiều nghiên cứu với kết quả tương tự được thực hiện vào các năm sau đó, đã chỉ rõ rằng càng cố chống lại những cảm xúc tiêu cực có thể khiến chúng càng ngày càng lớn mạnh hơn.

Vì thế, lời khuyên của tôi là hãy cứ để những cảm xúc tiêu cựu ấy bộc lộ đến cực điểm, để rồi sau đó bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn rất nhiều.

Đó chính là lý do vì sao những cảm xúc tiêu cực, theo tôi, chính là chìa khóa dẫn đến sự an lạc.

Vệ Dương

Theo Trí Thức Trẻ

10 Điều cực đơn giản khiến bạn hạnh phúc hơn

Bạn đã từng nghe đến Quora - một web hỏi đáp như Yahoo Answers? Mới đây, câu hỏi “Bạn có thể tìm kiếm hạnh phúc từ những điều giản đơn nào?” trên Quora đã thu hút rất nhiều sự chú ý từ cộng đồng người dùng, và họ đã chia sẻ rất nhiều ý kiến tuyệt vời cũng như kinh nghiệm của bản thân về việc tìm kiếm hạnh phúc.

Đôi khi, những thay đổi nhỏ nhất lại có thể đem đến cho bạn nhiều niềm vui nhất.

Hạnh phúc quan trọng và cũng rất phức tạp tới mức nhiều người trong chúng ta nghĩ rằng cần phải thực hiện những điều lớn lao, như có được một công việc mới, đạt được một bước tiến quan trọng, hay tìm đến những phương pháp trị liệu, mới có thể khiến chúng ta cảm thấy hạnh phúc hơn.

Tuy nhiên, nghiên cứu lại chỉ ra kết quả hoàn toàn trái ngược.

Các nghiên cứu trước đây cho thấy, thường thì những hành động nhỏ nhất, như khiến ai đó mỉm cười, lại khiến bạn hạnh phúc hơn là khi đạt được những mục tiêu to lớn. Đây quả là một tin tốt, bởi dù không thể bán cả ngôi nhà của mình để theo đuổi giấc mơ đi vòng quanh thế giới, thì bạn vẫn hoàn toàn có thể thay đổi những hành động và thói quen nhỏ trong cuộc sống một cách dễ dàng để có thể cảm nhận được niềm hạnh phúc trong cuộc sống.

Chúng ta nên thay đổi ra sao để cảm thấy hạnh phúc hơn? Một chủ đề gần đây trên trang hỏi đáp Quora đã đưa ra một loạt ý kiến tuyệt vời. Để trả lời cho câu hỏi “Bạn có thể tìm kiếm hạnh phúc từ những điều giản đơn nào?”, hàng chục người đã đưa ra rất nhiều ý tưởng thú vị mà bạn có thể thực hiện ngay lập tức:

Suy nghĩ tích cực

Ví dụ, khi có ai đó khiến bạn tức giận – như lao lên ngay trước mũi xe của bạn khi đang đi trên đường - thì thay vì cho rằng họ cố tình chọc tức bạn thì hãy nghĩ rằng có lẽ họ chỉ đang vội mà thôi. Họ không hề có ác ý, chỉ là có chút vụng về khi di chuyển trong thế giới chuyển động quá nhanh này mà thôi. Ý nghĩ tuy nhỏ như thế này sẽ giúp bạn cảm thấy nhẹ nhõm và hạnh phúc rất nhiều.”

Quy tắc “bước-qua-cánh-cửa-nhà”

Chuyên gia marketing xã hội Brad Einarsen từng chia sẻ: “Trong giai đoạn khó khăn, tôi luôn đặt ra một quy tắc đơn giản nhưng đã thay đổi cuộc đời tôi”. Quy tắc đó là gì? Ông cho biết: “Khi tôi đi làm về và bước vào nhà, điều đầu tiên tôi nói với vợ mình là những điều vui vẻ nhất đã xảy ra trong ngày.” Khi trở về với mái ấm và những người thân yêu, hãy cho phép bản thân bạn gác lại hết những buồn bực ngoài cửa và bước vào nhà với những niềm vui và tâm trạng vui vẻ. Điều đó sẽ giúp bạn thấy hạnh phúc, chí ít là khi ở nhà.

Những bất ngờ nho nhỏ

Trao đi là một trong những cách hiệu quả nhất để làm cho bạn thấy hạnh phúc hơn. Sao bạn không thử ngay hôm nay, bằng một việc làm rất nhỏ thôi. Chuyên gia CPA Brent Scott gợi ý: “Tôi thường mua bữa sáng trong một nhà hàng “drive-through (người mua không cần xuống xe) rất đông khách.Vài tuần trước, khi tôi đưa thẻ cho người thu ngân để thanh toán, cô ấy nói “Người đi trước vừa trả tiền cho ông rồi ạ.” Tôi không hề biết anh ta là ai, và xe của anh ta đã đi mất khi tôi thanh toán. Tôi hoàn toàn bất ngờ và cảm thấy tin tưởng rằng dù trên thế giới này vẫn còn những điều sai trái, nhưng những hành động tốt đẹp vẫn tồn tại… Kể từ đó, tôi cũng làm những điều tương tự cho những người khác”.

Hãy khen ngợi người khác

Cách này cũng tương tự như cách trên nhưng bạn sẽ không phải tiêu một đồng nào. hãy thực hiện điều này hàng ngày.nó sẽ thay đổi thái độ của bạn và giúp bạn thấy được điều tuyệt vời trong mỗi chúng ta, theo ý kiến của Marie Stein. “Dần dần, thái độ đó sẽ ăn sâu và trở thành tính cách của bạn. Nó sẽ mang lại cho bạn niềm vui, bởi mọi người sẽ mỉm cười khi gặp bạn, vì họ biết bạn trân trọng họ và sẽ giúp họ cảm thấy hài lòng với bản thân mình.

Tránh xa các quảng cáo

Hãy chỉ mua những thứ thật sự cần thiết cho cuộc sống của bạn. Những người làm tiếp thị luôn khiến bạn cảm thấy mình thiếu thốn và mua nhiều hơn so với những gì bạn thực sự cần. Giải pháp là gì? Hãy tránh xa các quảng cáo. Hầu hết các chiến dịch quảng cáo đều ngầm ám chỉ rằng Cuộc sống của bạn thật tệ, và sản phẩm này sẽ giúp nó bớt tồi tệ hơn, David Steward nói. Sẽ không tốt nếu bạn liên tục nhìn thấy những dòng quảng cáo sẽ khiến cho chúng ta luôn cho rằng mình vẫn thiếu cái gì đó. Mà thiếu thốn đồng nghĩa với việc bạn đang không hạnh phúc.

Yêu thương động vật

“Hãy nuôi một con chó.” Đó là gợi ý đơn giản của Matt DeCells, người đồng sáng lập của William Painter. Điều này thực sự có hiệu quả với ông (và hơn thế, điều này còn giúp bạn đi bộ nhiều hơn, rất tốt cho sức khỏe và sự sáng tạo)

Viết một cuốn “Nhật ký hạnh phúc”

Chuyên gia về hạnh phúc của Đại học Harvard, Shawn Achor cho rằng việc viết ra một vài điều làm bạn cảm thấy hạnh phúc mỗi ngày là một trong những cách đơn giản và hiệu quả nhất để tăng niềm hạnh phúc. Angeline Lee - một bạn đọc cũng tán thành điều này: “Tôi đã từng trải qua một khoảng thời gian khó khăn và tôi rất tuyệt vọng, không thể nhìn thấy một tia sáng nào phía trước. Một người bạn của tôi khuyên tôi viết “Nhật ký hạnh phúc”: chỉ viết ra một điều tuyệt vời nhất với bạn mỗi ngày… Lúc đó, tôi đang tuyệt vọng tới mức sẵn sàng thử mọi cách, và tôi bắt đầu viết chúng lên những tờ giấy nhớ và thả vào một chiếc hộp.”

“Đầu tiên, rất khó khăn để tôi có thể nghĩ ra một điều gì đó,” cô nói tiếp, nhưng sau một vài tuần “tôi thực sự nhận thấy rằng, có rất nhiều điều tốt đẹp đến với tôi mỗi ngày (dù chỉ là những điều đơn giản như xe bus tới đúng giờ, hoặc mua được một chiếc bánh mì thật ngon) và giờ đây, thật khó để chỉ viết ra một điều bởi tất cả mọi điều đều khiếntôi hạnh phúc.”

Nghe nhạc

Hầu hết mọi người đều biết điều này nhưng khi bạn cảm thấy buồn, bạn sẽ rất dễ bỏ qua tác dụng kỳ diệu của âm nhạc. “Nghe nhạc là cách dễ nhất để bất cứ ai cảm thấy ngay lập tức vui vẻ hơn”, theo Daniel Goodwin.

Nhìn nhận mọi việc thoáng hơn

Điều này cũng tương tự lòng biết ơn, nhưng ở góc độ rộng hơn. Hãy nghĩ rộng ra, “Nếu bạn có phương tiện và thời gian để đọc những dòng này trên Quora, thì bạn đã may mắn hơn 95% người trên hành tinh này rồi,” Jussi Monoren nói với những người đọc của bài viết này trên Quora. Không ai biết con số đó là đúng hay sai, nhưng ý chính của câu nói đó thì vẫn đúng, bất kể bạn đang đọc Quora, Inc.com hay bất cứ trang nào khác.

Chăm sóc cơ thể

Và, tất nhiên, không một lời khuyên hạnh phúc nào là hoàn chỉnh nếu quên nhắc nhở bạn chăm sóc cho những nhu cầu cơ bản của cơ thể như ngủ đủ giấc và tập thể dục. Bạn đã nghe điều này hàng triệu lần rồi, nhưng nó vẫn là một lời khuyên đúng đắn,. Nếu bạn cảm thấy không khỏe, thì gần như chắc chắn rằng tâm trạng của bạn cũng sẽ không tốt và khó lòng cảm nhận được hạnh phúc rồi.

 Theo Saga

Cảm thấy cuộc sống bế tắc, hãy thử những điều này để tìm ra giá trị bản thân

Đôi khi trong cuộc sống, chúng ta không rõ liệu mình nên làm gì hay muốn gì trong tương lai, đó là khi những hoạt động giúp tìm kiếm bản thân nên được thực hiện.

Chúng ta đều có những khoảnh khắc tự hỏi liệu mình đã làm được điều gì có ý nghĩa trong cuộc đời hay chưa. Trong khi một số người mà ta biết đang mải mê với những dự án khởi nghiệp hay đã có chức danh CEO ghi trên danh thiếp, thì một số người khác lại bận rộn với tuần trăng mật và những đứa con mới ra đời.

Nhưng thay vì sốt sắng với chuyện đó, hãy tập trung vào những khía cạnh khiến bạn thực sự thấy được giá trị của mình trong cuộc đời. Dưới đây là một số việc mà qua đó bạn có thể bắt đầu chuyến đi tự khám phá bản thân của mình.

1. Thực hiện một việc mạo hiểm mà bạn thấy sợ nhất

Đó có thể là một môn thể thao mạo hiểm hoặc công việc làm ăn mới. Cứ tiến lên và thực hiện đi.

2. Gặp gỡ nhiều người từ khắp mọi nơi nằm ngoài vòng tương tác hàng ngày của bạn

Có thể bạn sẽ phát hiện ra một khía cạnh hoàn toàn mới trong tính cách của mình.

3. Đấu tranh cho một điều gì đó mà bạn thực sự tin tưởng

Dù cho đó là phong trào Trao quyền cho Phụ nữ hay Hội bảo trợ động vật, hãy luôn ủng hộ những gì mình đã đặt niềm tin và đấu tranh cho điều đó.

4. Kiếm tiền từ điểm mạnh của bạn

Người ta vẫn nói nếu bạn giỏi cái gì, thì đừng bao giờ làm việc đó miễn phí. Hãy chắc chắn rằng người khác trân trọng những gì bạn mang lại.

5. Đến một thành phố mới và học cách sống độc lập

Bạn sẽ không thể biết được nhiều điều về bản thân mình nếu lúc nào cũng sống ở nhà với cha mẹ. Vì thế, hãy đi và khám phá bằng trên chính đôi chân của mình.

6. Thỉnh thoảng, hãy để cho chất “điên” trong con người bạn được giải phóng

Hãy quên hết cuộc sống chốn công sở của bạn đi và “điên” lên nếu cần. Đây là một liệu pháp hết sức cần thiết cho bạn.

7. Nói chuyện với chính mình hàng ngày trước gương

Nghe thì có vẻ kỳ cục, nhưng điều này chắc chắn sẽ làm tăng sự tự tin của bạn.

8. Thử những thú vui và các kỹ năng mới 6 tháng một lần

Chắc chắn bạn sẽ trở nên đa tài hơn, và biết đâu lại tìm thấy một thứ mà mình thực sự giỏi nữa.

9. Hãy tìm lấy không gian sống của chính mình – một nơi mà bạn cảm thấy thoải mái nhất

Nhà là nơi bạn thấy được là chính mình, vì thế dù cho đó là một căn nhà nhỏ hay một biệt thự trên bãi biển, hãy cố gắng giành lấy nơi mà bạn vẫn hằng mơ ước.

(Theo Trí Thức Trẻ/Indiatimes)

>> Bài phỏng vấn thiền sư Thích Nhất Hạnh chấn động phương Tây: Đức Phật là người hạnh phúc

Những giá trị cuộc sống khiến chúng ta phải suy ngẫm

Mỗi một giá trị trong số đó đều góp phần nhất định trong việc hình thành giá trị chung của chúng ta trong đời sống, có tính chất hỗ tương với các giá trị khác, cũng như có khả năng được rèn luyện và phát triển như một giá trị độc lập.

Khi hiện hữu trong cuộc sống này, chúng ta tất yếu cần đến một số những giá trị khác nhau để sinh tồn, và qua sự sinh tồn, chúng ta dần dần sở hữu một phần nhất định các giá trị đó.
Tất nhiên, khi nói đến những giá trị trong cuộc sống theo cách này, chúng ta không hàm ý chỉ đến tự thân giá trị hay ý nghĩa rốt ráo của cuộc sống. Đó là một vấn đề có tầm vóc bao quát và sâu xa hơn.

Phần lớn trong chúng ta thường chỉ lưu tâm đến những giá trị nổi bật mà ta có được như vật chất, vốn có thể dễ dàng đo lường bằng các đơn vị quy ước, hay tri thức, trong phạm vi được xác định bởi hệ thống văn bằng, học vị... Tuy nhiên, đời sống của ta không chỉ đơn thuần được tạo thành riêng bởi các giá trị đó.

Chúng ta còn sở hữu - và cần thiết phải sở hữu - nhiều giá trị khác nữa, như sức khỏe, thời gian, chuyên môn, kinh nghiệm sống, quan hệ xã hội, tình thương... Mỗi một giá trị trong số đó đều góp phần nhất định trong việc hình thành giá trị chung của chúng ta trong đời sống, có tính chất hỗ tương với các giá trị khác, cũng như có khả năng được rèn luyện và phát triển như một giá trị độc lập.

Vì thế, trong khi chúng ta luôn có thể thấy rõ sự tương quan thống nhất của tất cả các giá trị này trong việc hình thành giá trị chung của đời sống, thì đồng thời ta cũng có thể xem xét, phân tích từng giá trị đó như những giá trị độc lập, có những ý nghĩa và tính chất đặc thù khi so sánh với các giá trị khác.

Khi được phân tích như các giá trị khác biệt, mỗi giá trị trong đời sống sẽ được nhận hiểu và phát triển theo một cách thích hợp hơn. Mặt khác, khi thấy được tính chất kết hợp của nhiều giá trị khác nhau trong đời sống, chúng ta sẽ có được một nhận thức toàn diện hơn, không quá nhấn mạnh vào một số giá trị nào đó cũng như không bỏ lỡ cơ hội phát triển những giá trị khác mà ta thực sự đang cần đến.
Dưới đây, chúng ta sẽ thử tìm hiểu qua một số các giá trị như vừa đề cập trên.

Giá trị vật chất

Vật chất là giá trị nổi bật dễ nhìn thấy nhất trong cuộc sống. Vật chất luôn gắn liền và là yếu tố thiết yếu cho sự sống còn của chúng ta. Từ thực phẩm ta sử dụng hằng ngày cho đến quần áo, vật dụng, xe cộ... mọi thứ ấy đều là những giá trị vật chất.

Giá trị vật chất đối với chúng ta trước hết là giá trị sử dụng. Ta cần đến thực phẩm để ăn, cần quần áo để mặc, cần nhà cửa để có chỗ trú ẩn tránh nắng mưa... Khi nền văn minh nhân loại phát triển, đời sống chúng ta có thêm những nhu cầu phức tạp hơn, tinh tế hơn, như các nhu cầu thẩm mỹ, nghệ thuật, giải trí... thì nói chung những giá trị vật chất tương ứng cũng được sử dụng với mục đích đáp ứng các nhu cầu này, như tranh vẽ, nhạc cụ, phim ảnh... Tuy nhiên, bằng vào trí thông minh, con người nhận ra rằng sau khi thỏa mãn các nhu cầu của mình trong hiện tại, người ta còn có thể tích lũy vật chất để sử dụng cho cùng các nhu cầu ấy trong tương lai. Và do đó, ngoài giá trị sử dụng trực tiếp, các giá trị vật chất cũng bắt đầu được chuyển thành giá trị tích lũy.

Giá trị đạo đức không chỉ ảnh hưởng đến từng cá nhân, mà còn có sức lan tỏa mạnh mẽ đến mọi người chung quanh. Trong bất kỳ cộng đồng xã hội nào, một khi các giá trị đạo đức được nhiều người trân trọng và làm theo, chắc chắn xã hội đó sẽ được chuyển biến theo hướng ngày càng tốt đẹp hơn.
Mặt khác, cùng với sự phát triển của nền văn minh con người, các giá trị vật chất cũng phát triển ngày càng đa dạng, phức tạp hơn. Nếu như vào thuở ban sơ con người chỉ biết sử dụng các giá trị vật chất đơn giản nhất có được từ tự nhiên như thức ăn, nước uống... thì càng về sau con người càng có khả năng tạo ra nhiều dạng vật chất khác hơn để đáp ứng các nhu cầu ngày càng phát triển trong cuộc sống.

Và khi con người bắt đầu biết sử dụng các giá trị vật chất vào việc tích lũy hoặc trao đổi với người khác, họ cũng bắt đầu nghĩ đến những phương thức thuận tiện hơn để phục vụ các nhu cầu này. Từ đó nảy sinh các hình thức tiền tệ có giá trị theo quy ước từ thô sơ cho đến tinh vi như ngày nay. Song song với hệ thống tiền tệ, người ta cũng sử dụng các kim loại quý (vàng, bạc...) như một kiểu tiền tệ đặc biệt, có giá trị phổ biến hầu như trên toàn thế giới.

Sự hình thành hệ thống tiền tệ là một sáng tạo của con người, nhờ đó mà sự tích lũy và trao đổi các giá trị vật chất trở nên thuận tiện hơn rất nhiều. Khi một người kiếm được quá nhiều thực phẩm, thay vì lưu trữ chúng, họ có thể bán ra để đổi thành tiền. Sau đó, khi cần họ lại dùng tiền để mua lại thực phẩm.

Như vậy dễ dàng hơn rất nhiều. Mặt khác, khi muốn trao đổi một vật dụng này để lấy một loại vật dụng khác, người ta cũng không cần thiết phải làm điều đó một cách trực tiếp. Họ chỉ cần bán đi loại vật dụng mình hiện có và dùng tiền để tìm mua loại vật dụng nào mình thích. Hơn thế nữa, việc quy đổi thành tiền những giá trị vật chất cũng giúp cho các giao dịch trao đổi trở nên dễ dàng hơn, bởi vì tất cả đều đã được xác định giá trị thông qua tiền tệ.

Tiền bạc do con người tạo ra và gán những giá trị theo quy ước để giúp cho việc sử dụng mọi giá trị vật chất trở nên dễ dàng, thuận tiện hơn. Vì thế, bản thân tiền bạc không phải là một giá trị có thể sử dụng trực tiếp. Chúng ta phải chuyển đổi tiền bạc thành giá trị vật chất mà mình đang cần mới có thể sử dụng được, chẳng hạn như dùng tiền để mua thực phẩm, quần áo, vật dụng... Mặc dù vậy, tính chất vạn năng của tiền bạc đã mang lại cho nó những quyền lực ngày càng mạnh mẽ hơn trong các xã hội văn minh vật chất. Khi có nhiều tiền trong tay, hầu như người ta có thể có được bất kỳ điều gì họ muốn, thậm chí còn có thể dựa vào quyền lực đó để mua chuộc, sai khiến người khác...

Và như một quy luật tất yếu, quyền lực luôn khêu gợi sự ham muốn. Những nhu cầu trực tiếp của chúng ta như cơm ăn, áo mặc... thường luôn có những giới hạn nhất định của nó. Khi bạn đã no nê, thức ăn được dọn thêm lên bàn sẽ không còn hấp dẫn, không còn gợi lên sự thèm muốn nơi bạn.
Nhưng với tiền bạc thì khác, bạn có thể tích lũy gần như không giới hạn, và bạn biết rằng giá trị tích lũy đó sẽ có khả năng đáp ứng mọi nhu cầu của bạn vào bất cứ lúc nào, cũng như sẽ mang lại cho bạn quyền lực chi phối người khác. Vì thế, tiền bạc rất dễ dàng gợi lên sự ham muốn mạnh mẽ nơi con người. Khả năng sử dụng tiền bạc là không giới hạn, nên sự ham muốn đó cũng là không giới hạn. Cho dù bạn đã tích lũy được bao nhiêu đi chăng nữa, bạn vẫn có thể dễ dàng bị lôi cuốn bởi ý muốn có được nhiều hơn và nhiều hơn...

Nếu như phần lớn các giá trị vật chất có thể sử dụng trực tiếp thường là những nhu cầu thiết yếu cho cuộc sống chúng ta, thì những giá trị vật chất theo quy ước như tiền, vàng... lại không nhất thiết là những nhu cầu thiết yếu. Trong chừng mực để đáp ứng các nhu cầu cần thiết cho sự sống thì chúng là những giá trị thiết yếu, như tiền lương hằng tháng của công nhân chẳng hạn. Nhưng khi vượt quá xa các nhu cầu đó, như những khoản tiền tham nhũng hàng triệu đô-la chẳng hạn, thì chúng không còn là nhu cầu thiết yếu nữa, mà thực sự trở thành đối tượng của lòng tham.

Những giá trị vật chất là tiền đề thiết yếu cho sự sinh tồn cũng như mang đến những tiện nghi nâng cao cuộc sống chúng ta. Chúng ta không thể sống còn nếu không có được những giá trị vật chất tối thiểu cần thiết cho sự sống, và sự đầy đủ về vật chất sẽ giúp ta có được một cuộc sống với mọi tiện nghi thoải mái, cũng như giúp ta thực hiện được nhiều điều ta mong muốn. Vì thế, rất dễ thấy là quanh ta luôn có không ít người chạy theo vật chất, xem những giá trị vật chất tích lũy được như một mục đích đeo đuổi của đời mình.

Tuy nhiên, sự thật là mỗi chúng ta đều sinh ra trần trụi trong cuộc đời này và đến lúc chết đi cũng chẳng mang theo được gì. Mọi giá trị vật chất đều do chính ta tích lũy quanh mình trong một quãng thời gian nào đó, nhằm phục vụ những nhu cầu nào đó, nhưng cuối cùng rồi ta sẽ không thể nào ôm giữ chúng mãi mãi. Tính chất giả tạm của những giá trị vật chất là một thực tế, và sự giả tạm ấy chắc chắn không thể là giá trị rốt ráo của đời sống.

Những giá trị vật chất có thể là phương tiện hữu hiệu giúp ta có một đời sống tốt đẹp hoặc làm được những việc có ý nghĩa, nhưng tự thân chúng không thể là ý nghĩa rốt ráo của đời sống mà ta đang tìm kiếm. Vì thế, không ai trong chúng ta phủ nhận những tác dụng tích cực của giá trị vật chất, nhưng việc sử dụng những giá trị vật chất mà ta có được theo cách như thế nào để thực sự mang lại lợi lạc cho chính bản thân ta và người khác thì dường như vẫn luôn là một phần trong bài học làm người của mỗi chúng ta.

Giá trị tri thức

Cùng với thời gian, mỗi chúng ta luôn tích lũy cho bản thân mình một lượng tri thức nhất định trong cuộc sống. Tri thức giúp ta nhận hiểu những sự việc xảy ra trong đời sống và nhờ đó có thể giải quyết sự việc theo cách mà ta cho là thích hợp nhất. Như vậy, tri thức góp phần vào việc quyết định phương thức ứng xử của ta, và phương thức ứng xử đúng đắn, thích hợp sẽ giúp cho cuộc sống của ta được tốt đẹp hơn. Vì thế, tri thức là một trong những giá trị rất hữu ích cho cuộc sống. Giá trị tri thức tuy không đo lường một cách cụ thể được như các giá trị vật chất nhưng lại rất dễ dàng nhận biết, vì nó được biểu lộ qua phương thức ứng xử của ta, và biểu hiện đó luôn có thể được những người khác quanh ta nhận biết rõ rệt. Và trong một chừng mực nhất định, những tri thức được tiếp nhận qua hệ thống đào tạo quy ước của xã hội thường được xác định bởi hệ thống các văn bằng, học vị...

Chúng ta không ai có thể sở hữu tri thức ngay từ lúc mới sinh ra. Việc tích lũy các giá trị tri thức là cả một quá trình liên tục và lâu dài. Trong suốt quá trình sống, chúng ta không ngừng học hỏi, tiếp nhận tri thức từ người khác và từ sự quan sát, suy luận của chính mình về thế giới chung quanh. Tri thức đã có cũng thường xuyên được ta đối chiếu, so sánh với thực tiễn đời sống và qua đó ta sẽ có khả năng thay đổi, điều chỉnh, cập nhật tri thức theo với những gì được ta nhận thức là đúng đắn, thích hợp nhất. Vì thế, tri thức thường phát triển gắn liền với kinh nghiệm sống chứ không chỉ đơn thuần là những lý thuyết được nhận biết qua sách vở.

Những tri thức phổ thông, được chúng ta tiếp nhận thông qua hệ thống giáo dục quy ước trong xã hội, luôn có một cấu trúc chung nhất cho tất cả mọi người và thường được chọn lọc theo cách sao cho có thể trở thành nền tảng để phát triển mọi nguồn tri thức khác. Điều này là một thực tế phổ biến nhưng không phải tuyệt đối. Trong rất nhiều trường hợp, khi không có điều kiện tiếp nhận tri thức nền tảng thông qua hệ thống giáo dục quy ước, chẳng hạn như nhà trường, người ta vẫn có khả năng tự trang bị cho mình một lượng tri thức tương đương hoặc thậm chí là sâu rộng hơn từ nhiều nguồn khác. Vì thế, điều quan trọng chính là lượng tri thức mà chúng ta thực sự có được chứ không phải là việc ta đã tiếp nhận lượng tri thức đó bằng cách nào.

Khả năng và phương cách tiếp nhận tri thức của mỗi cá nhân cũng không hoàn toàn giống nhau. Một số người có năng lực tiếp thu nhanh nhạy, nhận hiểu rất nhanh các tri thức mới và dễ dàng tích lũy vào vốn tri thức của bản thân họ. Một số khác cần có nhiều nỗ lực hơn, hoặc cần có người giảng giải, chỉ dẫn, và cũng phải mất nhiều thời gian mới có thể tiếp thu được tri thức mới. Tuy nhiên, điểm chung nhất cho tất cả mọi người là, dù nhanh hay chậm, dễ hay khó, nhưng bất kỳ ai trong chúng ta cũng luôn sẵn có khả năng tiếp thu và tích lũy thêm tri thức, phát triển ngày càng sâu rộng hơn những tri thức sẵn có của bản thân mình. Đây chính là điểm cốt lõi giúp cho mỗi chúng ta luôn có khả năng tự vươn lên hoàn thiện, luôn hướng đến những điều tốt đẹp hơn so với hiện tại.

Cách nhìn nhận của mỗi người về giá trị tri thức cũng không giống nhau. Có những người luôn khát khao tri thức mới, luôn theo đuổi việc học hỏi dưới mọi hình thức. Một số người khác lại hài lòng với những gì đã biết, xem đó như một chuẩn mực chấp nhận được, và vì thế không cần thiết phải mất thêm công sức cho việc tiếp tục học hỏi. Trong trường hợp đó, những người này thường bỏ lỡ đi nhiều cơ hội để vươn lên hoàn thiện chính mình, chỉ vì họ không thấy hết được tầm quan trọng của giá trị tri thức trong đời sống.

Tri thức cũng là một trong những phương tiện quan trọng giúp ta có thể tiếp nhận được những kinh nghiệm quý giá từ nhiều thế hệ đi trước và vận dụng vào cuộc sống của chính mình. Nhờ sự trao truyền tri thức qua nhiều thế hệ, chúng ta thừa hưởng được các lợi thế từ những người đi trước, đồng thời cũng có thể truyền lại những khám phá, thành tựu của bản thân mình cho thế hệ mai sau. Tri thức nhân loại nhờ đó mà trở thành một dòng chảy liên tục ngày càng lớn mạnh hơn.

Cho dù bản thân ta có nhận biết hay không thì những giá trị tri thức mà ta có được cũng luôn ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của mỗi chúng ta. Phát triển tri thức giúp ta có sự cảm nhận sâu rộng hơn về những gì xảy ra quanh ta, và điều đó không chỉ nâng cao chất lượng đời sống mà còn luôn có ý nghĩa nhất định trong quá trình tìm kiếm giá trị chân thật của cuộc đời.

Giá trị sức khỏe

Thông thường, sức khỏe là một giá trị rất ít khi được chúng ta quan tâm đến, cho dù đó là một giá trị cực kỳ quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của ta. Sự thiếu quan tâm này có lý do rất đơn giản, vì hầu hết chúng ta luôn xem việc có sức khỏe tốt chỉ là điều tất nhiên và quá thông thường, nên chỉ khi nào ta “kém sức khỏe”, nghĩa là có bệnh, thì ta mới thấy cần quan tâm. Nhưng một sự quan tâm theo cách đó là không hợp lý và cũng rất nhiều khi dễ trở thành quá muộn màng.

Ở các nước phát triển, trong các biện pháp bảo vệ sức khỏe thì quy định về việc khám sức khỏe định kỳ luôn được tôn trọng. Người ta không đợi khi có bệnh mới đến với bác sĩ. Tùy theo hiện trạng sức khỏe của mỗi người, bác sĩ thường có sự chỉ định rõ về thời gian mà người ấy phải đến khám sức khỏe, bất kể là có bệnh hay không. Việc khám sức khỏe tổng quát định kỳ giúp ta phát hiện kịp thời khi nảy sinh các vấn đề về sức khỏe, thay vì phải đợi những vấn đề ấy biểu hiện thành bệnh lý rồi mới nghĩ đến việc chữa trị.

Đa số người bình dân nước ta thường hiếm khi nghĩ đến việc khám sức khỏe định kỳ, và đó chính là một biểu hiện rõ nét của sự thiếu quan tâm đến sức khỏe. Khi bạn sử dụng một chiếc xe gắn máy, nếu bạn không có sự bảo dưỡng định kỳ, không thay dầu nhờn hoặc thường xuyên kiểm tra các chi tiết trong xe thì chiếc xe đó sẽ không thể hoạt động tốt và bền bỉ được. Cơ thể chúng ta không chỉ đơn giản là một cỗ máy, mà là một thực thể sống phức tạp hơn rất nhiều. Nếu chúng ta không có sự quan tâm rèn luyện, bảo vệ sức khỏe một cách hợp lý, ta không thể duy trì được sức khỏe hiện có theo cách tốt nhất có thể được.

Sức khỏe của mỗi chúng ta là một giá trị đặc biệt vô cùng quý báu. Sức khỏe chi phối trực tiếp cuộc sống của ta. Ta không thể sống thoải mái, vui vẻ với một thân thể ốm đau bệnh hoạn. Ta cũng không thể vui sống khi sức khỏe không cho phép ta làm được những điều ta muốn. Khi có sức khỏe tốt, ta sẽ thấy trong người sảng khoái và dễ dàng có được sự lạc quan vui sống. Ngược lại, khi sức khỏe suy sụp, ta luôn có khuynh hướng thụ động và nhìn cuộc sống với một màu sắc bi quan, ảm đạm. Do đó, sức khỏe rõ ràng là một giá trị quan trọng đóng góp vào cuộc sống của mỗi chúng ta, cho dù ta có nhận biết được điều đó hay không.

Mỗi chúng ta đều sẵn có một sức khỏe tùy theo những điều kiện khác nhau, trong đó có sự tùy thuộc vào hoàn cảnh sống và làm việc trong hiện tại, tùy thuộc vào môi trường mà ta được nuôi dưỡng từ nhỏ, nhưng quan trọng hơn hết là tùy thuộc vào phương cách mà ta thường xuyên rèn luyện và bảo vệ sức khỏe hiện có của mình. Bởi vì, khác với tri thức là một giá trị được tích lũy qua thời gian, sức khỏe của mỗi chúng ta lại là một kiểu “tài nguyên” có giới hạn và luôn có khuynh hướng suy giảm sau khi ta qua khỏi tuổi tráng niên. Sự suy giảm đó là tất yếu, không thể tránh khỏi, nhưng nếu ta biết lựa chọn một lối sống lành mạnh và sự rèn luyện thích hợp thì tiến trình suy giảm đó sẽ có thể diễn ra chậm hơn, cũng như giúp ta có được nhiều hơn những phút giây khỏe mạnh trong cuộc sống.

Duy trì một sức khỏe tốt bao giờ cũng là một trong những yếu tố quan trọng giúp ta có được cuộc sống lạc quan yêu đời, giúp ta có thể sống hữu ích hơn cho bản thân và người khác. Và chính nhờ vào những điều đó mà ta mới có thể dễ dàng hơn trong việc nhận ra được ý nghĩa thực sự của cuộc đời.

Giá trị thời gian

Chúng ta thường nghe những câu nói đại loại như “thời giờ là vàng bạc”, và hầu hết chúng ta đều thừa nhận rằng sự quý báu của thời gian là vô giá, không thể đánh đổi bằng bất kỳ giá trị vật chất nào. Tuy nhiên, nếu không chọn được cho bản thân mình một cách sống tốt, chúng ta sẽ rất dễ dàng rơi vào những hoàn cảnh mà khi nhìn lại bỗng thấy như thời gian đã mất đi của mình là hoàn toàn vô giá trị! Đó là khi mà nhiều ngày, nhiều tháng, nhiều năm... cứ dần qua đi nhưng ta không thấy được một sự thay đổi tích cực nào nơi bản thân mình, không tích lũy được thêm chút vốn liếng tri thức hay giá trị đạo đức nào, và vì thế mà ta có cảm giác như thời gian đã qua đi của mình chẳng mang lại được điều gì đáng giá cả.

Giá trị thời gian là giá trị được chia đều một cách bình đẳng cho tất cả chúng ta. Mỗi chúng ta đều có một quỹ thời gian như nhau, mỗi năm 12 tháng, mỗi tháng 30 ngày và mỗi ngày 24 giờ... Việc sử dụng quỹ thời gian ấy theo cách như thế nào, nhắm đến mục đích gì cũng như sẽ thực sự đạt được những gì phần lớn là do chính ta quyết định.

Trong thực tế, thời gian là một giá trị ẩn tàng sau mọi giá trị khác. Không có thời gian, sẽ không có bất kỳ giá trị nào được tạo ra hay phát huy tác dụng. Mỗi một giá trị đều cần có thời gian để tự thân chúng có thể trở thành một giá trị. Vì thế, khi bạn dành thời gian cho một mục đích nhất định thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc bạn đang sử dụng một số những giá trị nào đó cho mục đích ấy. Tuy nhiên, tính chất ẩn tàng của giá trị thời gian đôi khi cũng làm cho một số người không nhận thức đầy đủ về nó.

Việc nhận thức đúng về thời gian như một trong các giá trị của đời sống giúp ta tổ chức đời sống của chính mình một cách hiệu quả hơn. Khi xem xét đến giá trị thời gian, ta mới có thể đánh giá đúng thật về những gì mình đạt được, và từ đó mới xác định được đúng hướng cho những nỗ lực trong tương lai. Cũng chính nhờ vào sự cân nhắc giữa những phương cách sử dụng thời gian khác nhau sao cho hiệu quả nhất, chúng ta mới thường xuyên nâng cao được những giá trị khác trong đời sống.

Cho dù thời gian là một giá trị phổ quát và được phân chia bình đẳng ở tất cả mọi người, nhưng giá trị đóng góp thực sự của nó cho đời sống luôn khác nhau ở mỗi cá nhân và điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào nhận thức của chúng ta trong việc thừa nhận giá trị đặc biệt này. Dòng chảy thời gian vẫn liên tục trôi qua không chờ đợi và chính tự thân mỗi chúng ta luôn là người quyết định việc thời gian trôi qua đó có thực sự là vô giá hay chỉ là những ngày tháng hoàn toàn vô nghĩa.

Giá trị chuyên môn

Mỗi chúng ta được nuôi sống nhờ vào một công việc nào đó. Để thực hiện tốt công việc, ta cần phải học hỏi, rèn luyện chuyên môn. Do đó, quá trình sống cũng giúp ta ngày càng nâng cao khả năng chuyên môn của mình, và điều đó trở thành một giá trị trong đời sống của ta. Khả năng chuyên môn cao có thể giúp ta đạt được một số giá trị tương ứng khác, nhờ đó mà ngày càng hoàn thiện hơn nữa chất lượng cuộc sống.

Mặc dù những kiến thức chuyên môn cũng có thể xem là một phần trong giá trị tri thức, nhưng sự khác biệt ở đây là, trong chuyên môn thì những kiến thức phải luôn đi kèm với kỹ năng thực hiện, hay nói khác đi là bạn phải vận dụng được kiến thức đó để đáp ứng những yêu cầu thực tiễn thì mới được xem là có khả năng chuyên môn.

Khả năng chuyên môn là một giá trị ta có được qua sự nỗ lực học hỏi và rèn luyện. Giá trị đó đóng góp trực tiếp vào cuộc sống, mang lại lợi ích cho bản thân ta và mọi người quanh ta. Mặt khác, khả năng chuyên môn cũng giúp ta khẳng định phần đóng góp của bản thân mình cho cộng đồng xã hội và qua đó giúp ta cảm thấy đời sống trở nên có ý nghĩa hơn.

Hoạt động chuyên môn còn là một khía cạnh quan trọng trong đời sống của mỗi chúng ta. Những công việc thuộc chuyên môn không chỉ đơn thuần là phương tiện mưu sinh, mà còn là niềm say mê của rất nhiều người trong chúng ta. Thông qua công việc, chúng ta luôn tự mình đề ra những mục tiêu xây dựng hay học hỏi nào đó để theo đuổi, và chính điều đó sẽ là động lực thúc đẩy ta trong công việc cũng như mang lại cho ta niềm vui sống. Nói chính xác hơn, chỉ khi nào tạo ra được niềm say mê trong công việc thì ta mới có thể có một cuộc sống thực sự hạnh phúc. Đơn giản chỉ là vì công việc thường luôn chiếm một phần lớn thời gian trong cuộc sống của mỗi chúng ta cũng như luôn chi phối trực tiếp đến nhiều yếu tố khác của cuộc sống.

Giá trị kinh nghiệm sống

Trải qua những năm tháng trong cuộc đời, ngoài việc phát triển tri thức, chúng ta cũng đồng thời tích lũy được những kinh nghiệm về đời sống. Mỗi một hoàn cảnh đã trải qua hay mỗi một sự việc cụ thể đều mang đến cho ta những kinh nghiệm nhất định, giúp ta nhận hiểu sâu sắc hơn về cuộc đời, không chỉ qua những lý thuyết đã học được, mà còn là qua những quy luật vận hành trong thực tế.

Kinh nghiệm sống là những giá trị rất riêng của mỗi người, được tích lũy từ vốn sống, từ sự từng trải của bản thân người đó. Kinh nghiệm sống giúp ta khai thác và vận dụng tốt hơn những giá trị khác trong đời sống. Kinh nghiệm sống cũng giúp ta điều chỉnh những sai lệch trong tri thức hoặc nhận thức và làm cho các giá trị khác trở nên thực sự hữu ích trong đời sống.

Giá trị kinh nghiệm sống có phạm trù rất rộng, bao quát từ những vấn đề nhỏ nhặt ta phải tiếp cận hằng ngày cho đến những vấn đề có tầm vóc lớn lao như nhân sinh quan, vũ trụ quan... Chính từ sự vận dụng và chiêm nghiệm các lý thuyết đã biết vào đời sống thực tế, ta mới dần dần hình thành và tích lũy được những giá trị kinh nghiệm sống của riêng mình. Những giá trị này, đến lượt nó lại trở thành những đóng góp tích cực vào giá trị chung cho cuộc sống của ta.

Thông qua kinh nghiệm sống, chúng ta ngày càng có khả năng hòa nhập và cảm thông nhiều hơn với mọi người khác, với cả cộng đồng quanh ta. Nhờ vào kinh nghiệm sống, ta cảm nhận được từng hoàn cảnh, tâm trạng của người khác bằng sự trải nghiệm đã qua của chính bản thân mình chứ không chỉ thông qua những diễn đạt bằng ngôn từ. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp ta có khả năng thực sự rung động trước những hoàn cảnh bi thương hay ngưỡng mộ trước những tấm gương dũng cảm... Và chính những trải nghiệm đó lại làm giàu thêm cho kinh nghiệm sống của bản thân ta. Cuộc sống nhờ đó mà trở nên ngày càng phong phú, đa dạng thay vì là đơn điệu và buồn tẻ.

Nói tóm lại, kinh nghiệm sống có thể xem như một chất keo gắn kết giúp ta trở nên một thành phần gắn bó với cộng đồng thay vì chỉ là một cá nhân lẻ loi, cô độc. Kinh nghiệm sống giúp ta mở rộng nhận thức về đời sống cũng như hòa nhập vào đó để thấu hiểu được những ý nghĩa sâu xa, ẩn tàng phía sau từng số phận con người, trong đó có chính bản thân ta. Vì thế, giá trị kinh nghiệm sống là không thể đo lường nhưng nó lại thực sự là một giá trị có công năng làm chuyển biến cuộc đời ta.

Giá trị quan hệ xã hội

Mỗi chúng ta đều có một phạm vi quan hệ với nhiều người khác. Phạm vi này có thể hạn hẹp ở một số người và ở một số người khác có thể mở rộng hơn nhiều. Trong thực tế, phạm vi quan hệ xã hội cũng là một giá trị trong đời sống, vì nó thực sự có đóng góp, làm thay đổi đời sống của ta theo hướng dễ dàng hơn hoặc khó khăn hơn. Với nhiều mối quan hệ rộng và tốt đẹp, ta có thể thực hiện công việc dễ dàng hơn. Ngược lại, với những ai có quá ít quan hệ xã hội hoặc phải đối diện với những mối quan hệ không tốt đẹp, chắc chắn công việc của họ sẽ thêm phần khó khăn.

Vì thế, việc tạo dựng các quan hệ tốt đẹp cũng như mở rộng quan hệ xã hội cũng là một phương cách tích cực có thể giúp ta tăng thêm giá trị cuộc sống. Hơn thế nữa, các mối quan hệ đồng cảm còn có giá trị chia sẻ tâm tình, giải tỏa những căng thẳng tâm lý và thúc đẩy sự phát triển tinh thần, giúp ta có một khuynh hướng lạc quan hơn trong cuộc sống.

Trong rất nhiều trường hợp, giá trị quan hệ xã hội cũng tác động trực tiếp đến đời sống của chúng ta không kém các giá trị như vật chất hay tri thức. Đồng thời, các quan hệ xã hội cũng có sự tác động gián tiếp thông qua việc giúp ta đạt được các giá trị khác một cách dễ dàng hơn. Chẳng hạn, thông qua những quan hệ bạn bè, ta có thể tìm được một công việc làm ăn tốt hơn, thuận lợi hơn; hoặc thông qua những quan hệ tốt đẹp, ta có thể giải quyết một vấn đề bất ổn theo cách nhanh chóng hơn, êm thắm hơn. Các mối quan hệ rộng cũng giúp ta có điều kiện dễ dàng hơn trong việc học hỏi phát triển tri thức, rèn luyện chuyên môn v.v...

Khi xác định các mối quan hệ như một giá trị trong đời sống, ta sẽ có một khuynh hướng đúng đắn hơn trong việc hình thành và bảo vệ các mối quan hệ tốt đẹp, cũng như hạn chế và chuyển đổi các mối quan hệ nhiều mâu thuẫn, xung đột. Khuynh hướng này sẽ giúp cho cuộc sống ta thay đổi theo chiều hướng ngày càng tốt hơn.

Giá trị tình thương

Một số người có thể thấy hơi lạ lẫm khi nói về tình thương như một giá trị trong cuộc sống. Tuy nhiên, nếu xét đến những đóng góp thực sự của nó cho cuộc sống của mỗi chúng ta thì việc thừa nhận giá trị này cũng là điều tất yếu.

Cho dù mỗi người đều sẵn có khả năng thương yêu, nhưng không phải tất cả chúng ta đều có cùng một khả năng thương yêu như nhau, và điều đó cũng không phải tự nhiên có được. Đây là một giá trị tích lũy qua thời gian, nhờ có sự rèn luyện, tu dưỡng cũng như tác động từ môi trường sống. Những ai phải sống trong một môi trường không có sự khuyến khích, nuôi dưỡng lòng thương yêu thì rất dễ trở thành những con người khô khan, ít tình cảm. Ngược lại, nếu được sống trong một môi trường ngập tràn sự thương yêu và quan tâm của người khác, bạn sẽ rất dễ phát triển khả năng thương yêu của chính mình.

Tuy nhiên, tác động từ môi trường cũng chỉ là thứ yếu. Điều quan trọng hơn chính là nhận thức từ bản thân ta. Nếu thực sự nhận biết được những giá trị đóng góp của tình thương cho cuộc sống chính mình, ta sẽ có sự nỗ lực tích cực để rèn luyện và phát triển lòng thương yêu. Bằng cách chú ý sao cho từng suy nghĩ, lời nói và hành vi của mình luôn hướng về sự lợi lạc cho người khác, biết quan tâm chia sẻ và cảm thông với người khác, ta sẽ dần dần phát triển được một khả năng thương yêu ngày càng rộng mở. Và điều này sẽ đóng góp vào cuộc sống của chính bản thân ta những giá trị rất lớn lao.

Nhiều người không nhận ra những giá trị đóng góp của tình thương trong cuộc sống. Thậm chí, có người còn bi quan cho rằng, sống với lòng thương yêu rộng mở thì có chăng cũng chỉ là những giá trị thua thiệt. Thực ra hoàn toàn không phải thế. Nếu nhìn thoáng qua, ta sẽ thấy có vẻ như việc ứng xử đầy lòng thương yêu với người khác thường mang lại những thiệt thòi về vật chất cho bản thân ta. Nhưng đó chỉ là một cách nhìn hạn hẹp, không chính xác. Môi trường xã hội của chúng ta bao giờ cũng là một môi trường tương tác, trong đó sự ứng xử của mỗi người cũng chính là tác nhân góp phần trong việc hình thành cung cách ứng xử của người khác. Nói một cách cụ thể, việc bạn quyết định ứng xử như thế nào với một người trước hết thường là chịu ảnh hưởng từ cung cách ứng xử của người đó đối với bạn. Và nếu bạn ứng xử với ai đó theo cách tốt đẹp, chính là bạn đang góp phần tạo ra một phản ứng tích cực từ người đó đối với bạn. Vì thế, xét cho cùng thì tình thương chính là một chất xúc tác vô cùng hiệu quả để mọi người ứng xử tốt đẹp với nhau hơn, và điều này chắc chắn sẽ luôn mang lại những lợi ích lớn lao cho cuộc sống, không chỉ cho bản thân ta mà còn cho cả những người quanh ta.

Trong thực tế, đã có không ít những trường hợp nhờ có sự chuyển hóa của tình thương mà các quan hệ căng thẳng hay xung đột dần trở nên tốt đẹp, mang lại lợi ích thiết thực cho cả đôi bên. Xét từ góc độ đó, nếu ta có thể sống với sự thương yêu và tạo ra được một môi trường thương yêu quanh mình thì đó chính là một giá trị rất lớn lao trong cuộc sống. Trong một chừng mực nhất định, giá trị này sẽ góp phần làm thay đổi phẩm chất cuộc sống của chúng ta.

Giá trị đạo đức

Đạo đức là một khái niệm quen thuộc với hầu hết chúng ta, nhưng lại là một khái niệm có phần mơ hồ, không hoàn toàn rõ nét. Những tiêu chí, chuẩn mực về đạo đức thường không giống nhau ở những nền văn hóa khác nhau, những cộng đồng xã hội khác nhau. Hơn thế nữa, trong mỗi cộng đồng xã hội thì nhận thức về đạo đức của mỗi cá nhân cũng không hoàn toàn giống nhau, bởi điều này thường tùy thuộc vào nền tảng gia đình, giáo dục, tín ngưỡng... mà mỗi cá nhân đã tiếp nhận từ thuở nhỏ.

Tuy nhiên, dù có những khác biệt về chi tiết nhưng nhìn chung thì khái niệm đạo đức luôn bao hàm những tiêu chí giúp cho mỗi chúng ta đều ứng xử tốt hơn trong cộng đồng. Những tiêu chí đạo đức trong mỗi cộng đồng được thành viên trong cộng đồng đó tán thành và khuyến khích. Những hành vi, tư tưởng đi ngược với các chuẩn mực đạo đức luôn bị phản đối, khinh rẻ, cho dù chúng có thể là không vi phạm vào pháp luật.

Giá trị đạo đức của mỗi chúng ta được xác định qua khả năng tuân thủ, thực hiện theo các tiêu chí, chuẩn mực đạo đức đã được xã hội thừa nhận. Tất nhiên, việc sống theo với các chuẩn mực đạo đức không phải bao giờ cũng dễ dàng. Từ khả năng nhận hiểu một chuẩn mực đạo đức cho đến khả năng sống theo đúng với chuẩn mực đó là một khoảng cách. Lấy ví dụ như sự trung thực chẳng hạn. Mỗi chúng ta đều có thể nhận biết thế nào là trung thực cũng như có thể dễ dàng thừa nhận phẩm chất tốt đẹp này là cần thiết cho một xã hội tốt đẹp. Tuy nhiên, trong từng hoàn cảnh ứng xử cụ thể, một cách sống trung thực có nhiều khi lại là điều không dễ dàng chút nào. Đôi khi bạn có thể thiếu trung thực chỉ do thói quen lâu ngày chưa thể nhất thời từ bỏ. Trong một số trường hợp khác, bạn có thể thiếu trung thực do sự thúc đẩy bởi lòng ham muốn đạt được một điều gì đó. Và trong một số trường hợp khác nữa, sự thiếu trung thực của bạn có thể là kết quả của việc nhân nhượng, nể nang hay thậm chí là sợ sệt người khác... Nếu bạn quả thật có sự nỗ lực hoàn thiện chính mình, rất có thể mỗi ngày bạn sẽ tiến gần hơn đến một nếp sống trung thực, nhưng việc ngay tức thời trở nên một con người trung thực thường là điều rất khó khăn.

Đối với hầu hết các tiêu chí, chuẩn mực đạo đức khác cũng đều như vậy. Trước hết, bạn phải nhận thức được tính đúng đắn của một chuẩn mực đạo đức nào đó, và sau đó phải trải qua một quá trình rèn luyện bản thân để sống theo chuẩn mực đạo đức đó. Nếu không trải qua quá trình như vậy, bạn không thể biến chuẩn mực đạo đức đó trở thành một giá trị đạo đức của chính bản thân mình.

Khi rèn luyện các phẩm chất tốt đẹp để trở thành một con người đạo đức, chúng ta không nhằm mục đích để được người khác ngợi khen, tôn trọng. Thế nhưng, đó hầu như là một kết quả tất nhiên khi bạn thực sự có thể sống theo với các chuẩn mực đạo đức mà xã hội thừa nhận. Vì thế, giá trị đạo đức của mỗi cá nhân vừa là một giá trị do người khác thừa nhận, vừa là một giá trị biểu lộ từ tự thân cá nhân đó. Khi bạn tiếp xúc với một người giàu lòng nhân ái, bạn có thể dễ dàng cảm nhận được phẩm chất tốt đẹp này được biểu hiện rõ nét qua phong cách nói năng hay hành vi ứng xử, nhưng đồng thời bạn cũng có thể nhận biết được giá trị này biểu hiện qua sự yêu mến và kính trọng mà những người chung quanh dành cho người ấy.

Giá trị đạo đức không chỉ ảnh hưởng đến từng cá nhân, mà còn có sức lan tỏa mạnh mẽ đến mọi người chung quanh. Trong bất kỳ cộng đồng xã hội nào, một khi các giá trị đạo đức được nhiều người trân trọng và làm theo, chắc chắn xã hội đó sẽ được chuyển biến theo hướng ngày càng tốt đẹp hơn. Và một xã hội tốt đẹp hơn sẽ tạo điều kiện để cho mọi người trong xã hội ấy có thể dễ dàng rèn luyện và sống theo các chuẩn mực đạo đức. Chính sự tương tác theo hướng này là một trong các động cơ tích cực thúc đẩy sự phát triển xã hội. Ngược lại, dấu hiệu đầu tiên của một xã hội suy thoái thường chính là những biểu hiện suy thoái hay lệch lạc của các tiêu chí, chuẩn mực đạo đức.

Vì thế, việc tu dưỡng và rèn luyện các giá trị đạo đức là một trong những nỗ lực tích cực để nâng cao giá trị đời sống cho bản thân cũng như cho cộng đồng xã hội. Trong mối tương quan với các giá trị tích cực khác, giá trị đạo đức luôn có vai trò thúc đẩy và định hướng. Lấy ví dụ, một con người đạo đức không thể chạy theo những cách kiếm tiền vô đạo đức, cũng không thể phát triển những mối quan hệ xã hội không lành mạnh... Do đó, những giá trị mà người ấy đạt được trong cuộc sống phải luôn phù hợp với những tiêu chí, chuẩn mực đạo đức mà bản thân người ấy cũng như cộng đồng xã hội đã thừa nhận và theo đuổi.

Giá trị cao quý nhất

Tuy có thể tạm nêu ra các giá trị trong đời sống theo từng phạm trù như trên, nhưng thật ra còn có rất nhiều những giá trị khác mà không phải bao giờ chúng ta cũng có sự nhận biết và lưu tâm đúng mức. Mặc dù vậy, tất cả những giá trị khác nhau đều thực sự hiện hữu và cùng góp phần trong việc tạo thành một giá trị chung cho cuộc sống. Nếu nhìn nhận theo cách này, ta sẽ thấy ngay một điều là không có bất kỳ một giá trị nào mà tự thân nó có thể được xem là đáp ứng đầy đủ các nhu cầu trong cuộc sống của chúng ta. Chẳng hạn, cho dù ta luôn phải vất vả lo toan chuyện cơm áo, nhưng nếu sống một đời chỉ để hoàn toàn chạy theo các giá trị vật chất thì hẳn ta sẽ rất khó tìm thấy được chút ý nghĩa gì cao đẹp. Ngược lại, ta cũng không thể suốt ngày ca ngợi đạo đức nhưng lại chẳng có bất kỳ nỗ lực đóng góp cụ thể nào về vật chất cho xã hội. Trong trường hợp đó, dù muốn hay không thì ta cũng đang trở thành một gánh nặng cho cộng đồng, bởi luôn có nhiều người khác phải vất vả làm ra các giá trị vật chất để đáp ứng nhu cầu cơm áo cho chính bản thân ta. Và như vậy, ngay chính cuộc sống của ta đã không thể là một bài học đạo đức cho người khác...

Và bao trùm lên tất cả những giá trị đã được xét đến thì sự sống hay sinh mạng của mỗi chúng ta tự nó là một giá trị cao quý nhất. Khi sự sống chấm dứt thì mọi giá trị khác đều trở thành vô nghĩa. Vì thế, một cuộc sống có ý nghĩa thì trước hết phải là một cuộc sống biết trân quý từng phút giây được sống. Khi biết trân quý sự sống của chính mình và mọi sinh vật quanh mình, ta mới có thể hiểu được thế nào là ý nghĩa của đời sống. Bởi vì, xét cho cùng thì mọi nỗ lực cố gắng của mỗi chúng ta, cho dù là những nỗ lực tinh thần hay thể xác, cũng đều là hướng đến mục đích làm cho mỗi giây phút đang sống của ta luôn được giảm nhẹ khổ đau, đạt đến sự an vui, hạnh phúc.

Nói cách khác, mọi nỗ lực trong đời sống đều hướng đến việc giúp ta trải nghiệm từng phút giây đang sống theo cách tốt đẹp nhất có thể được, và vì thế mà ta phải luôn cảm nhận được mỗi một phút giây như thế đều vô cùng quý giá.

Mục đích cao nhất

Khi xét đến mục đích cao nhất trong cuộc sống là làm thế nào để bớt khổ thêm vui, để có được một đời sống nhiều an vui, hạnh phúc, chúng ta sẽ bắt đầu nhận ra rằng sự đóng góp của mỗi giá trị khác nhau đều có những hạn chế nhất định trong phạm trù của nó, và tất cả đều quy về dưới sự chi phối, dẫn dắt của ý thức như bộ phận chỉ huy tối cao.

Cách đây hơn 25 thế kỷ, đức Phật Thích-ca đã nhận biết rõ điều này và có lời dạy trong kinh Pháp cú như sau:

Ý dẫn đầu các pháp,
Ý làm chủ, ý tạo;
Nếu với ý ô nhiễm,
Nói lên hay hành động,
Khổ não bước theo sau,
Như xe, chân vật kéo.
Ý dẫn đầu các pháp,
Ý làm chủ, ý tạo,
Nếu với ý thanh tịnh,
Nói lên hay hành động,
An lạc bước theo sau,
Như bóng, không rời hình.
Kinh Pháp cú
(Kệ số 1 và 2 - HT Thích Minh Châu dịch)

Chỉ trong hai bài kệ ngắn nhưng đức Phật đã đưa ra một nhận thức khái quát và có tính nguyên tắc trong cuộc sống mà không ai có thể làm cho thay đổi khác đi được. Theo đó, “khổ não” hay “an lạc” trong cuộc sống của mỗi chúng ta không được quyết định hoàn toàn bởi việc ta có nhiều hay ít tiền bạc, hoặc có học vị bằng cấp cao hay thấp v.v... mà là được quyết định bởi việc ý thức đã dẫn dắt ta “nói lên hay hành động” theo cách như thế nào.

Các giá trị vật chất, tri thức v.v... khi được tạo ra và tích lũy không nhất định là sẽ mang lại cho ta cuộc sống an vui hạnh phúc hay buồn đau khổ não, mà điều đó tùy thuộc vào việc ta tạo ra các giá trị đó theo cách như thế nào, nghĩa là “với ý ô nhiễm” hay “với ý thanh tịnh”.

Nếu với tâm ý thanh tịnh, hiền thiện, thì mọi giá trị được tạo ra đều sẽ góp phần giúp cho cuộc sống của ta trở nên an vui hạnh phúc hơn. Ngược lại, với tâm ý ô nhiễm, xấu ác, thì những giá trị được tạo ra sẽ không thể nào giúp ta có được sự an vui hạnh phúc, bởi ngay từ sâu thẳm trong tâm hồn ta lúc đó đã có sự ngự trị của những hạt giống buồn đau khổ não.

Nói tóm lại, mỗi một giá trị mà ta tạo ra và tích lũy trong cuộc sống đều có sự góp phần nhất định trong việc tạo thành giá trị chung của đời sống, nhưng tất cả các giá trị ấy đều hướng đến một mục đích cao nhất là kiến tạo một đời sống an vui, hạnh phúc. Và để đạt được mục đích này thì việc quan tâm tu dưỡng, rèn luyện một ý thức hiền thiện lại là yếu tố đóng vai trò quyết định nhất.

(Trích trong "Cho Là Nhận" - Nhà Xuất Bản Văn Hóa Thông Tin)

>> 14 cuốn sách bạn nên đọc khi cảm thấy lạc lối

Theo Trí Thức Trẻ/Thiền Viện Đại Đăng