Điểm đến nào cho Eximbank?

Vì sao những dự tính quan trọng mà Chủ tịch Eximbank đưa ra đều vênh lớn so với thực tế sau đó?...

Do đâu mà trong năm 2014 một ngân hàng vừa có quy mô lãi 2.000-3.000 tỷ đồng mỗi năm, bỗng nhiên đứt gãy và rơi rất sâu về mặt con số hạch toán lợi nhuận?

Câu hỏi này đến nay vẫn còn đó, vẫn nóng trong các dòng chảy bình luận gần đây, khi mà những diễn biến mới tại Ngân hàng Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) tiếp tục được chú ý.

Bầu trời riêng

Thực ra, lợi nhuận của Eximbank đã được lý giải về mặt số liệu. Trực tiếp nhất và lát cắt sâu nhất là nợ xấu.

Năm 2014, nợ xấu Eximbank tăng đột biến, từ 1,98% cuối 2013 lên cao điểm 3,36% và chốt năm ở 2,46%. Chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng vọt lên 825,299 tỷ đồng, trong khi năm 2013 chỉ 300,269 tỷ đồng.

Những con số nguyên nhân rõ ràng, còn lại là quan điểm và mục đích của việc chọn cách tạo ra những con số đó mà thôi.

Xử lý nợ xấu là một quá trình, nhưng tại Eximbank lại không như vậy, qua những gì đã thể hiện. Họ bất ngờ dồn lại để xử lý chỉ trong thời gian ngắn.

Phải chăng Ngân hàng Nhà nước bất ngờ ép họ phải tuân thủ ngay một cơ chế phân loại nợ ngặt nghèo hơn, vì việc dồn đột ngột nợ xấu lại rất lớn như vậy không thấy ở các thành viên khác trong hệ thống, cả hệ thống cũng không làm được?

Dĩ nhiên là không có cơ chế ép buộc nào riêng cả, chỉ có một bầu trời riêng của sự lựa chọn.

Mức độ dồn nợ xấu là cực lớn, tỷ lệ 2,46% chỉ phản ánh một phần mà thôi. Riêng trong năm 2014, họ đã dồn bán tới hơn 4.000 tỷ đồng nợ xấu cho VAMC. Đây là điểm rất đáng được chú ý.

Cuối năm 2013, nợ xấu của Eximbank chỉ 1.652 tỷ đồng, nếu cộng cả nhóm nợ cần chú ý tổng cũng chưa đến 3.000 tỷ đồng. Vậy, vì sao và bằng cách nào để dồn được một lượng tới 4.000 tỷ đồng để bán cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) ngay một năm sau đó mà vẫn còn dư lại 2.144 tỷ đồng?

Dĩ nhiên không phải bỗng nhiên nhiều khách hàng “hẹn” gặp rủi ro cùng một lúc và không trả được nợ.

Theo các cơ chế phân loại nợ hiện hành, cách duy nhất để dồn một lượng nợ xấu lớn đến như vậy chỉ trong thời gian ngắn là gỡ bỏ cơ chế được phép cơ cấu lại nợ.

Đó là sự chối bỏ cơ hội và cơ chế cho phép cơ cấu lại nợ theo Quyết định 780 của Ngân hàng Nhà nước (năm 2014 chuyển tiếp sang Thông tư 09) - cơ chế mà cả hệ thống ngân hàng và nhiều doanh nghiệp đã dựa vào đó để vượt qua khó khăn ba năm gần đây.

Một khoản nợ có nguy cơ xấu, dùng cơ chế 780 để cơ cấu lại và theo đó chưa xấu, để ngân hàng và doanh nghiệp cùng có cơ hội tốt lên thì mới khó. Còn đưa một khoản có nguy cơ nợ xấu và nhấn mạnh thêm mức độ rủi ro để không áp 780 thì dễ hơn, vì nó tùy thuộc vào đánh giá chủ quan của ngân hàng.

Như trên, xử lý nợ xấu cần một quá trình và thời gian, thậm chí thời gian dài. Hơn nữa, trong hoạt động ngân hàng, tăng khả năng hạch toán lãi bằng thu hồi lãi khê đọng trong nợ xấu là yêu cầu tiên quyết, để bớt hạch toán lỗ. Còn Eximbank nhanh chóng dồn ghi nhận nợ xấu và bán ngay cho VAMC, dĩ nhiên là tăng hạch toán lỗ.

Dồn nợ xấu và gạt bỏ gần hết lợi nhuận như vậy để làm gì? Thông điệp họ đưa ra thời gian qua là để minh bạch và lành mạnh.

Nhưng, có những điểm đến khác đến nay đã và đang định hình ngoài thông điệp đó.

Tự hạ thấp mình?

Sau khi dồn nợ xấu, cắt bán một lượng lớn cho VAMC, trích lập dự phòng tăng vọt và lợi nhuận từ ngàn tỷ xuống còn 57 tỷ đồng, “bồ thóc” tạo lãi của Eximbank cũng đột ngột bé lại.

Trên báo cáo tài chính, khoản mục “Các khoản lãi, phí phải thu” những kỳ báo cáo từ cuối 2014 đến nay của Eximbank sụt giảm rất mạnh. Như trong kỳ có biến động nói trên, tại 31/12/2014 chỉ còn hơn 1.407 tỷ đồng.

Nhìn sang các ngân hàng khác có tương quan tương đối như MB, ACB, Sacombank, Techcombank, hay SHB…, cùng có tổng dư nợ cỡ 80.000 - 110.000 tỷ đồng, chênh lệch nợ xấu cũng không phải quá lớn, nhưng các khoản lãi và phí phải thu của họ cao hơn rất nhiều, từ 3.000 - 5.000 tỷ đồng.

Ở đây, không có chuyện Eximbank cùng cho vay quy mô gần với các ngân hàng trên nhưng do áp lãi suất rẻ hơn nhiều nên lãi dự thu rất thấp; nợ xấu Eximbank sau khi bán lại cho VAMC cũng không phải là quá lớn và cách quá xa để khiến lãi dự thu thấp.

Dĩ nhiên phải so sánh chi tiết hơn nữa về cơ cấu và chất lượng tài sản. Nhưng điểm lạ là trên cùng một cánh đồng, các thửa ruộng khá tương đồng, cùng diện tích trên dưới 10 ha, cùng khí hậu và thời tiết, chung hệ thống thủy lợi…, trong khi các hộ khác dự tính thu hoạch được 10 tấn, còn Eximbank chỉ dự thu khoảng 5 tấn. Và không thể cho rằng hơn 6.000 cán bộ nhân viên bỏ bê việc chăm sóc.

Như vậy có phải tự hạ thấp giá trị của mình hay không? Hay phải chăng Eximbank có khuynh hướng đưa lãi dự thu về sát với lãi thực thu theo ý chí chủ quan của người quản trị điều hành?

Định hình điểm đến

Những biến đổi nhanh chóng nói trên diễn ra trong bối cảnh Hội đồng Quản trị và ban điều hành Eximbank chuẩn bị bước sang một nhiệm kỳ mới.

Và điểm đến đầu tiên ngoài thông điệp tăng cường minh bạch và lành mạnh, mà Eximbank đưa ra lý giải, là ông Lê Hùng Dũng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, đã phải xin thôi nhiệm tại đại hội đồng cổ đông vừa qua.

Nếu để ý thì thấy, vài năm gần đây có những dự tính quan trọng, những con số quan trọng của ông Dũng đưa ra về kế hoạch kinh doanh của Eximbank đều vênh lớn so với thực tế sau đó…

Một điểm đến khác cũng đang định hình. Cùng với việc thanh tra về sở hữu chéo, Ngân hàng Nhà nước dự định sẽ cử người trực tiếp vào tham gia quản trị điều hành Eximbank.

Ngân hàng Nhà nước đã xuất hiện. Khách hàng và cổ đông hẳn đang kỳ vọng cơ quan này sẽ bảo vệ và hỗ trợ đưa Eximbank trở lại vị thế từng có. Vì dù có những diễn biến tạo sự kém đi trong số liệu báo cáo kinh doanh, nhưng Eximbank vẫn là thương hiệu lớn, sở hữu nền tảng khách hàng và sản phẩm dịch vụ tốt, cùng những nguồn lực mà nhiều ngân hàng khác chưa đạt tới.

(Vneconomy)

Chứng khoán Việt “săn” môi giới ngoại

“Tôi muốn là một con cá lớn trong ao nhỏ”, Mitchel - nhà môi giới chứng khoán đến từ Chicago, Mỹ - thổ lộ...

Khối ngoại đã mua ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam 9 năm liên tiếp và có thể sẽ có cơ hội tăng nắm giữ nếu Chính phủ Việt Nam nới lỏng trần hạn chế sở hữu đối với các cổ đông nước ngoài - Ảnh: Bloomberg.

Sau 6 năm làm công việc giao dịch chứng khoán ở New York và Hồng Kông, Patrick Mitchell quyết định cần có sự thay đổi.

Theo hãng tin Bloomberg, năm 2013, anh chàng 30 tuổi đã từ bỏ công việc với thời gian làm việc dài dằng dặc mỗi ngày và hoa hồng môi giới ngày càng giảm để gia nhập vào một công ty mà đa số đồng nghiệp của anh chưa bao giờ nghe tên: Công ty Cổ phần Chứng khoán Vina ở Tp.HCM.

Hiện Mitchell đã trở thành trưởng bộ phận khách hàng tổ chức của công ty này, được sống trong một biệt thự rộng gấp ít nhất 5 lần căn phòng của anh ở Hồng Kông. Công việc của Mitchell hiện nay góp phần thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

“Tôi muốn là một con cá lớn trong ao nhỏ”, Mitchel - nhà môi giới chứng khoán đến từ Chicago, Mỹ - thổ lộ.

Trước đây, anh từng làm cho Cantor Fitzgerald & Co. và Reorient Financial Markets Ltd. “Có 100 nhà môi giới nước ngoài khác làm cùng công ty với tôi ở Hồng Kông. Chúng tôi kiếm đủ sống ở thành phố sôi động đó, nhưng không tiết kiệm được tiền”, anh kể.

Bloomberg nhận định, sắp tới sẽ còn có thêm nhiều nhà môi giới chứng khoán ngoại quốc làm việc ở Việt Nam như Mitchell. Ít nhất 5 công ty chứng khoán trên thị trường chứng khoán có quy mô 57,7 tỷ USD của Việt Nam đang tìm kiếm nhân sự quản lý từ nước ngoài, và 5 công ty khác đã thuê nhân sự nước ngoài trong vòng 8 năm qua.

Xu hướng thuê môi giới nước ngoài phản ánh ảnh hưởng ngày càng lớn của các nhà đầu tư quốc tế trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Khối ngoại đã mua ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam 9 năm liên tiếp và có thể sẽ có cơ hội tăng nắm giữ nếu Chính phủ Việt Nam nới lỏng trần sở hữu đối với các cổ đông nước ngoài.

Theo ông Nguyễn Lâm Dũng, Giám đốc điều hành Công ty Chứng khoán VPBank, các nhà môi giới nước ngoài có khả năng thiết lập kết nối tốt hơn với các nhà quản lý quỹ nước ngoài nhờ thạo tiếng Anh và tương đồng văn hóa. Cách đây 7 tháng, Chứng khoán VPBank đã thuê một người nước ngoài để thay thế sếp Việt ở bộ phận khách hàng tổ chức.

“Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn rất mới mẻ so với các thị trường khác. Các ứng viên trong nước cũng giỏi, nhưng họ thường thiếu kinh nghiệm. Các ứng viên đã làm việc ở các thị trường phát triển hơn có nhiều lợi thế cạnh tranh”, ông Dũng nhận xét.

Công ty Chứng khoán VNDirect cũng đang tìm kiếm một người nước ngoài cho vị trí đứng đầu bộ phận khách hàng tổ chức. Cuộc “săn đầu người” này đã kéo dài 7 tháng trong bối cảnh VNDirect muốn tăng cường tỷ trọng doanh thu của mảng khách hàng tổ chức lên mức 20% trong 2 năm tới từ mức 5% trong năm 2014.

“Chúng tôi thích thuê môi giới nước ngoài vì họ thường chuyên nghiệp, có nhiều kinh nghiệm và va chạm nhiều hơn”, ông Nguyễn Hoàng Giang, Giám đốc điều hành VNDirect, phát biểu. “Quản lý danh mục khách hàng tổ chức chưa bao giờ là chuyện đơn giản cả”.

Chỉ số VN-Index của thị trường chứng khoản Việt Nam đã tăng 5,3% kể từ đầu năm nay, nâng tổng mức tăng từ cuối năm 2011 tới nay lên 63%. Mức tăng này cao hơn hẳn so với mức tăng 26% của chỉ số MSCI Frontier Markets Index dành cho các thị trường sơ khai và mức tăng 45% của MSCI World Index dành cho các thị trường phát triển.

Tuy vậy, khối lượng giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn khiêm tốn. Năm ngoái, mức giao dịch trung bình hàng ngày trên sàn Tp.HCM chỉ vào khoảng 103 triệu USD, so với mức 8,9 tỷ USD của thị trường chứng khoán Hồng Kông. Khối ngoại mua ròng 136 triệu USD trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2014, so với mức 3,76 tỷ USD trên thị trường Indonesia và 1,25 tỷ USD trên thị trường Philippines.

Một thị trường nhỏ hơn cũng đồng nghĩa với mức thù lao thấp hơn, và đây có thể là thách thức đối với các công ty chứng khoán Việt muốn thuê môi giới ngoại - theo ông Giang. Ông Giang cho biết, các ứng viên nước ngoài thường đề nghị mức lương khoảng 100.000 USD/năm, cao hơn gấp đôi so với mức lương dành cho môi giới Việt Nam.

“Lương như thế là quá cao, ông Giang nói. Ông Giang đề nghị sử dụng quyền chọn chứng khoán để bù đắp cho khoảng cách này. “Chúng tôi sẵn sàng trả lương cao, nhưng sẽ không cao như tiêu chuẩn nước ngoài mà họ kỳ vọng, vì thanh khoản ở đây không thể so với các thị trường khác”.

Ông Đặng Trần Hải Đăng, trưởng bộ phận nghiên cứu của Công ty Chứng khoán Maritime Bank, nhận định, dòng vốn nước ngoài vào thị trường chứng khoán Việt Nam có thể tăng lên khi Chính phủ nới hạn chế đối với khối ngoại.

Theo số liệu trên website của Công ty Chứng khoán MB, doanh thu từ các dịch vụ môi giới của công ty này đã tăng lên 120,5 tỷ đồng trong năm 2014 từ mức 6,9 tỷ đồng trong năm 2013. Năm ngoái, Chứng khoán MB đã thuê một nhà môi giới nước ngoài đứng đầu bộ phận khách hàng tổ chức tại Tp.HCM. Hiện công ty này đang tìm một người nước ngoài khác để làm công việc tương tự tại Hà Nội - Chủ tịch công ty Cao Thị Thúy Nga cho hay.

Đối với Mitchell, mức thù lao thấp ở Việt Nam không phải là vấn đề vì chi phí sinh hoạt ở Việt Nam rẻ hơn. Ngoài ra, anh cũng lạc quan với triển vọng tăng trưởng của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Một buổi tối đi chơi ở Hồng Kông thường tiêu tốn của Mitchell 200 USD, nhưng số tiền cho một buổi đi chơi tương tự ở Tp.HCM chỉ là 20 USD. Hồng Kông là thành phố đắt đỏ thứ ba trên thế giới theo xếp hạng của Mercer vào tháng 7/2014, trong khi thủ đô Hà Nội của Việt Nam đứng ở vị trí thứ 131.

“Thù lao ở đây không thể so với mức lương 6 con số ở các thị trường phát triển hơn. Nhưng ai làm việc ở thị trường sơ khai này cũng đều tin tưởng vào tương lai phát triển của nền kinh tế Việt Nam”, Mitchell nói.

Theo Vneconomy