Điểm đến nào cho Eximbank?

Vì sao những dự tính quan trọng mà Chủ tịch Eximbank đưa ra đều vênh lớn so với thực tế sau đó?...

Do đâu mà trong năm 2014 một ngân hàng vừa có quy mô lãi 2.000-3.000 tỷ đồng mỗi năm, bỗng nhiên đứt gãy và rơi rất sâu về mặt con số hạch toán lợi nhuận?

Câu hỏi này đến nay vẫn còn đó, vẫn nóng trong các dòng chảy bình luận gần đây, khi mà những diễn biến mới tại Ngân hàng Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) tiếp tục được chú ý.

Bầu trời riêng

Thực ra, lợi nhuận của Eximbank đã được lý giải về mặt số liệu. Trực tiếp nhất và lát cắt sâu nhất là nợ xấu.

Năm 2014, nợ xấu Eximbank tăng đột biến, từ 1,98% cuối 2013 lên cao điểm 3,36% và chốt năm ở 2,46%. Chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng vọt lên 825,299 tỷ đồng, trong khi năm 2013 chỉ 300,269 tỷ đồng.

Những con số nguyên nhân rõ ràng, còn lại là quan điểm và mục đích của việc chọn cách tạo ra những con số đó mà thôi.

Xử lý nợ xấu là một quá trình, nhưng tại Eximbank lại không như vậy, qua những gì đã thể hiện. Họ bất ngờ dồn lại để xử lý chỉ trong thời gian ngắn.

Phải chăng Ngân hàng Nhà nước bất ngờ ép họ phải tuân thủ ngay một cơ chế phân loại nợ ngặt nghèo hơn, vì việc dồn đột ngột nợ xấu lại rất lớn như vậy không thấy ở các thành viên khác trong hệ thống, cả hệ thống cũng không làm được?

Dĩ nhiên là không có cơ chế ép buộc nào riêng cả, chỉ có một bầu trời riêng của sự lựa chọn.

Mức độ dồn nợ xấu là cực lớn, tỷ lệ 2,46% chỉ phản ánh một phần mà thôi. Riêng trong năm 2014, họ đã dồn bán tới hơn 4.000 tỷ đồng nợ xấu cho VAMC. Đây là điểm rất đáng được chú ý.

Cuối năm 2013, nợ xấu của Eximbank chỉ 1.652 tỷ đồng, nếu cộng cả nhóm nợ cần chú ý tổng cũng chưa đến 3.000 tỷ đồng. Vậy, vì sao và bằng cách nào để dồn được một lượng tới 4.000 tỷ đồng để bán cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) ngay một năm sau đó mà vẫn còn dư lại 2.144 tỷ đồng?

Dĩ nhiên không phải bỗng nhiên nhiều khách hàng “hẹn” gặp rủi ro cùng một lúc và không trả được nợ.

Theo các cơ chế phân loại nợ hiện hành, cách duy nhất để dồn một lượng nợ xấu lớn đến như vậy chỉ trong thời gian ngắn là gỡ bỏ cơ chế được phép cơ cấu lại nợ.

Đó là sự chối bỏ cơ hội và cơ chế cho phép cơ cấu lại nợ theo Quyết định 780 của Ngân hàng Nhà nước (năm 2014 chuyển tiếp sang Thông tư 09) - cơ chế mà cả hệ thống ngân hàng và nhiều doanh nghiệp đã dựa vào đó để vượt qua khó khăn ba năm gần đây.

Một khoản nợ có nguy cơ xấu, dùng cơ chế 780 để cơ cấu lại và theo đó chưa xấu, để ngân hàng và doanh nghiệp cùng có cơ hội tốt lên thì mới khó. Còn đưa một khoản có nguy cơ nợ xấu và nhấn mạnh thêm mức độ rủi ro để không áp 780 thì dễ hơn, vì nó tùy thuộc vào đánh giá chủ quan của ngân hàng.

Như trên, xử lý nợ xấu cần một quá trình và thời gian, thậm chí thời gian dài. Hơn nữa, trong hoạt động ngân hàng, tăng khả năng hạch toán lãi bằng thu hồi lãi khê đọng trong nợ xấu là yêu cầu tiên quyết, để bớt hạch toán lỗ. Còn Eximbank nhanh chóng dồn ghi nhận nợ xấu và bán ngay cho VAMC, dĩ nhiên là tăng hạch toán lỗ.

Dồn nợ xấu và gạt bỏ gần hết lợi nhuận như vậy để làm gì? Thông điệp họ đưa ra thời gian qua là để minh bạch và lành mạnh.

Nhưng, có những điểm đến khác đến nay đã và đang định hình ngoài thông điệp đó.

Tự hạ thấp mình?

Sau khi dồn nợ xấu, cắt bán một lượng lớn cho VAMC, trích lập dự phòng tăng vọt và lợi nhuận từ ngàn tỷ xuống còn 57 tỷ đồng, “bồ thóc” tạo lãi của Eximbank cũng đột ngột bé lại.

Trên báo cáo tài chính, khoản mục “Các khoản lãi, phí phải thu” những kỳ báo cáo từ cuối 2014 đến nay của Eximbank sụt giảm rất mạnh. Như trong kỳ có biến động nói trên, tại 31/12/2014 chỉ còn hơn 1.407 tỷ đồng.

Nhìn sang các ngân hàng khác có tương quan tương đối như MB, ACB, Sacombank, Techcombank, hay SHB…, cùng có tổng dư nợ cỡ 80.000 - 110.000 tỷ đồng, chênh lệch nợ xấu cũng không phải quá lớn, nhưng các khoản lãi và phí phải thu của họ cao hơn rất nhiều, từ 3.000 - 5.000 tỷ đồng.

Ở đây, không có chuyện Eximbank cùng cho vay quy mô gần với các ngân hàng trên nhưng do áp lãi suất rẻ hơn nhiều nên lãi dự thu rất thấp; nợ xấu Eximbank sau khi bán lại cho VAMC cũng không phải là quá lớn và cách quá xa để khiến lãi dự thu thấp.

Dĩ nhiên phải so sánh chi tiết hơn nữa về cơ cấu và chất lượng tài sản. Nhưng điểm lạ là trên cùng một cánh đồng, các thửa ruộng khá tương đồng, cùng diện tích trên dưới 10 ha, cùng khí hậu và thời tiết, chung hệ thống thủy lợi…, trong khi các hộ khác dự tính thu hoạch được 10 tấn, còn Eximbank chỉ dự thu khoảng 5 tấn. Và không thể cho rằng hơn 6.000 cán bộ nhân viên bỏ bê việc chăm sóc.

Như vậy có phải tự hạ thấp giá trị của mình hay không? Hay phải chăng Eximbank có khuynh hướng đưa lãi dự thu về sát với lãi thực thu theo ý chí chủ quan của người quản trị điều hành?

Định hình điểm đến

Những biến đổi nhanh chóng nói trên diễn ra trong bối cảnh Hội đồng Quản trị và ban điều hành Eximbank chuẩn bị bước sang một nhiệm kỳ mới.

Và điểm đến đầu tiên ngoài thông điệp tăng cường minh bạch và lành mạnh, mà Eximbank đưa ra lý giải, là ông Lê Hùng Dũng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, đã phải xin thôi nhiệm tại đại hội đồng cổ đông vừa qua.

Nếu để ý thì thấy, vài năm gần đây có những dự tính quan trọng, những con số quan trọng của ông Dũng đưa ra về kế hoạch kinh doanh của Eximbank đều vênh lớn so với thực tế sau đó…

Một điểm đến khác cũng đang định hình. Cùng với việc thanh tra về sở hữu chéo, Ngân hàng Nhà nước dự định sẽ cử người trực tiếp vào tham gia quản trị điều hành Eximbank.

Ngân hàng Nhà nước đã xuất hiện. Khách hàng và cổ đông hẳn đang kỳ vọng cơ quan này sẽ bảo vệ và hỗ trợ đưa Eximbank trở lại vị thế từng có. Vì dù có những diễn biến tạo sự kém đi trong số liệu báo cáo kinh doanh, nhưng Eximbank vẫn là thương hiệu lớn, sở hữu nền tảng khách hàng và sản phẩm dịch vụ tốt, cùng những nguồn lực mà nhiều ngân hàng khác chưa đạt tới.

(Vneconomy)

Vì sao nhiều khách ngoại vẫn chưa dám mua nhà?

Người nước ngoài băn khoăn về một số điều khoản trong Luật Nhà ở khi họ mua bất động sản tại Việt Nam...

Hầu hết các đơn vị bán hàng, chủ đầu tư bất động sản trong nước vẫn chưa "lấy được tiền" từ khách nước ngoài, Việt kiều.

Bảo Anh
 Sau hơn hai tháng Luật Nhà ở sửa đổi cho phép người nước ngoài, Việt Kiều được phép mua nhà ở Việt Nam, tình hình chung dường như vẫn chỉ dừng ở mức độ... nghe ngóng.

Điều đáng nói, bên cạnh việc thiếu các chế tài hướng dẫn cụ thể, nhiều người nước ngoài có nhu cầu mua nhà tại Việt Nam vẫn băn khoăn về sự “bình đẳng nửa vời” trong các điều luật được vốn được cho là khá thông thoáng.

Băn khoăn

Francis Koh là một công dân Singapore, đang có ý định mua một căn hộ tại Việt Nam, sau khi Luật Nhà ở với những điều khoản cho phép người nước ngoài sở hữu nhà tại Việt Nam được thông qua từ 1/7/2015.

Tuy nhiên, khi tìm đến các sàn giao dịch bất động sản, thông tin từ những nhân viên bán hàng đã khiến Francis phải gác lại ý định của mình, cho dù, theo anh giá một căn hộ tại trung tâm thành phố lớn của Việt Nam là rẻ hơn nhiều lần so với khu vực ngoại ô ở đất nước anh.

Sự hào hứng sở hữu nhà tại Việt Nam của vị khách ngoại này bị giảm đáng kể khi anh nhận được tư vấn: “Người nước ngoài mua căn hộ sẽ sử dụng được 50 năm và sau đó có thể gia hạn thêm 20 năm nữa. Nhưng nếu người này chưa ở hết 50 năm rồi bán căn hộ này lại cho người Việt Nam, người Việt Nam đó sẽ sở hữu vĩnh viễn”.

Phản ứng về quy định trên, Francis nói rằng: “Hạn chế sở hữu 50 năm là chưa thỏa đáng, bởi luật chơi không công bằng. Tại sao lại có chuyện phân biệt đối xử 50 năm, rồi gia hạn thêm 20 năm, vì rủi như không được gia hạn thêm thì bắt đền ai đây?”

Theo anh, đã cho người nước ngoài vào mua bất động sản thì Việt Nam nên tạo ra cuộc chơi bình đẳng. Chẳng hạn như ở Singapore, nhà nước có thể phụ thu một số lệ phí ban đầu đối với người nước ngoài, nhưng đã vào thị trường mua bán thì không còn phân biệt.

Gerard Gastel là chủ một nhà hàng Pháp tại Hà Nội, cũng đang mong muốn được sở hữu một căn hộ thực sự tại Việt Nam sau nhiều năm “thuê trọ” nơi đất khách quê người.

Tài chính đã sẵn sàng, nhưng điều khiến Gastel băn khoăn chính là nếu chẳng may, ông không muốn ở lại Việt Nam nữa thì người mua lại căn hộ sẽ sở hữu như thế nào.

Ngoài ra, Gastel cũng băn khoăn về các thủ tục vay ngân hàng, chuyển tiền mua, bán nhà… liệu có ủng hộ người nước ngoài như ông hay không.

Theo tìm hiểu của VnEconomy, tại nhiều dự án bất động sản tại Hà Nội, sau hơn hai tháng từ thời điểm 1/7, hầu hết vẫn “bất động” về thanh khoản đối với người nước ngoài, cho dù không ít chủ đầu tư đã triển khai khá rầm rộ các chương trình bán nhà cho khách ngoại.

Đại diện CenGroup - một đơn vị tiếp thị dự án bất động sản có tên tuổi tại Hà Nội - xác nhận, đến thời điểm này, trong số hàng nghìn giao dịch thành công trong suốt hai tháng qua, vẫn chưa có bất kỳ một giao dịch hay đặt cọc nào của khách nước ngoài đối với các dự án bất động sản tại Hà Nội.

Trưởng bộ phận Nhà ở của Savills Việt Nam tại Hà Nội, bà Hoàng Phương cũng xác nhận, “hầu hết vẫn chỉ là nghe ngóng, tìm hiểu chứ bản thân doanh nghiệp này cũng chưa dám tư vấn hay tiến hành làm thủ tục cho một trường hợp khách ngoại quốc nào”.

Còn theo Tổng cục Quản lý đất đai (Bộ Tài Nguyên và Môi trường), sau gần 6 năm thực hiện thí điểm cho người nước ngoai mua nhà tại Việt Nam, đến nay mới chỉ có 200 trường hợp được mua nhà trên tổng số khoảng 80.000 người nước ngoài có nhu cầu mua nhà đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam.

Cần “linh hoạt” hơn?

Theo Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM (HoREA) Lê Hoàng Châu, luật Việt Nam cho người nước ngoài mua nhà mới “mở” về cơ bản, nhiều vấn đề liên quan đến thủ tục, giấy tờ vẫn nhiêu khê, phức tạp.

Đáng nói, trong bối cảnh tất cả các bên đều đang chờ thông tư hướng dẫn, người nước ngoài, đặc biệt là Việt kiều có nhu cầu mua nhà vẫn đang gặp khó khăn.

Cụ thể, việc xác định nguồn gốc người Việt Nam của Việt kiều sinh sống ở nước ngoài, trong trường hợp Việt kiều không có khai sinh hoặc giấy tờ tùy thân khác để chứng minh nguồn gốc người Việt, thì có thể linh hoạt sử dụng thông tin trên giấy tờ khác có giá trị để cung cấp thông tin về nguồn gốc dân tộc, hoặc nơi sinh của Việt kiều do nước sở tại cấp để xác định nguồn gốc người Việt.

Giấy chứng nhận nguồn gốc người Việt, cấp cho Việt kiều, cần có giá trị vĩnh viễn, thay vì chỉ có giá trị trong 5 năm như hiện nay.

Ngay cả việc xác định cơ quan cấp giấy cũng cần lịnh hoạt hơn bằng việc bổ sung Ủy ban Về người Việt Nam ở nước ngoài của thành phố Hà Nội, Tp.HCM cũng được quyền cấp giấy chứng nhận nguồn gốc người Việt cho Việt kiều.

Bên cạnh đó, HoREA cũng kiến nghị Bộ Xây dựng và Ngân hàng Nhà nước thống nhất hướng dẫn cá nhân, tổ chức nước ngoài về việc chuyển khoản tiền mua nhà ở từ tổ chức tín dụng nước ngoài vào Việt Nam để mua nhà ở hoặc thủ tục vay của những chi nhánh ngân hàng, tổ chức tín dụng nước ngoài hoạt động ở Việt Nam để mua nhà ở.

Đặc biệt, để hoá giải băn khoăn của nhiều người nước ngoài nói trên về thời hạn sở hữu, ông Lê Hoàng Châu cho rằng, người nước ngoài thuộc diện được quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam khi nhận chuyển nhượng nhà ở của người nước ngoài thì cũng được phép sở hữu nhà ở tối đa là 50 năm, mà không tính thời hạn của chủ cũ đã sử dụng.

(Vneconomy)