Không phải nhà đầu tư Việt nào cũng có cái nhìn đúng về cổ tức – một
khái niệm quan trọng trong đầu tư cổ phiếu niêm yết. Bài viết này nhằm
giúp nhà đầu tư Việt thấy được quyền lợi của mình và đánh giá đúng khái
niệm này khi ra quyết định đầu tư.
Tại sao cổ tức lại quan trọng với nhà đầu tư?
Đa phần các nhà đầu tư cá nhân không phải là cổ đông chiến lược của
công ty mà mình đầu tư vào, và do đó không có được nhiều tiếng nói có
trọng lượng trong chiến lược kinh doanh và phát triển của công ty. Vì
vậy, việc được nhận cổ tức không chỉ mang lại ý nghĩa về mặt lợi nhuận
tài chính đơn thuần, mà còn là một sự cam kết của công ty đại chúng đối
với quyền lợi của các cổ đông nhỏ, vốn cũng là những chủ sở hữu của công
ty.
Cổ tức bằng tiền mặt hay bằng cổ phiếu tốt hơn?
“Mục đích căn bản của một doanh nghiệp là trả cổ tức cho chủ sở hữu của nó”.
Benjamin Graham và David L. Dodd, Security Analysis (1934). |
Về nguyên tắc, cổ tức bằng tiền mặt mang lại lợi ích trước mắt cho cổ
đông về mặt lợi nhuận tài chính, trong khi cổ tức bằng cổ phiếu mang lại
lợi ích về thanh khoản nhưng thường mất thời gian để hoàn thành. Đa số
các nhà đầu tư có kinh nghiệm thường muốn nhận cổ tức bằng tiền mặt (sau
thuế). Mặc dù vậy, cổ tức tiền mặt làm
giảm vốn hóa công ty (do một phần lợi ích kinh tế đã được chuyển giao
cho cổ đông) trong khi cổ tức bằng cổ phiếu không thay đổi vốn hóa công
ty.
Có phải cổ tức càng cao thì càng tốt?
Cổ tức cao hay không, không quan trọng bằng một chính sách cổ tức nhất
quán. Do cổ tức thường có liên hệ mật thiết với lợi nhuận công ty, nên
một chính sách cổ tức nhất quán thường đi kèm với một tỷ lệ trả cổ tức (payout ratio) nhất định, được tính toán bằng lượng cổ tức phải trả chia cho lợi nhuận sau thuế của công ty.
Vinamilk là một trong số ít các doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam tuân
thủ thông lệ quốc tế và công khai tỷ lệ trả cổ tức bằng tiền mặt ở mức
tối thiểu 50% lợi nhuận sau thuế, thông qua các Nghị quyết Đại hội cổ
đông thường niên. Mặt khác, cũng có những doanh nghiệp sử dụng chính
sách cổ tức cố định, ví dụ như StarHub (một trong ba nhà mạng lớn ở
Singapore), với mục đích giúp nhà đầu tư dễ dàng yên tâm với số tiền
nhận được hằng năm, kèm theo tiềm năng tăng giá của cổ phiếu.
Việc doanh nghiệp trả cổ tức cao bất thường ở một thời điểm nhất định
không phải lúc nào cũng nhận được sự ủng hộ của thị trường, do (1) nhà
đầu tư không chắc chắn về sự phát triển bền vững trong tương lai của
công ty và (2) giá cổ phiếu sẽ bị điều chỉnh giảm ngay sau khi cổ tức
bằng tiền mặt được trả.